Sahih al-Bukhari, xadiiska 1435
Waxaa weriyey Hudhaifa ibn al-Yaman. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Hudhaifa ibn al-Yaman
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ حَدِيثَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْفِتْنَةِ قَالَ قُلْتُ أَنَا أَحْفَظُهُ كَمَا قَالَ. قَالَ إِنَّكَ عَلَيْهِ لَجَرِيءٌ فَكَيْفَ قَالَ قُلْتُ فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ وَالْمَعْرُوفُ. قَالَ سُلَيْمَانُ قَدْ كَانَ يَقُولُ " الصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ، وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ ". قَالَ لَيْسَ هَذِهِ أُرِيدُ، وَلَكِنِّي أُرِيدُ الَّتِي تَمُوجُ كَمَوْجِ الْبَحْرِ. قَالَ قُلْتُ لَيْسَ عَلَيْكَ بِهَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ بَأْسٌ، بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا باب مُغْلَقٌ. قَالَ فَيُكْسَرُ الْبَابُ أَوْ يُفْتَحُ. قَالَ قُلْتُ لاَ. بَلْ يُكْسَرُ. قَالَ فَإِنَّهُ إِذَا كُسِرَ لَمْ يُغْلَقْ أَبَدًا. قَالَ قُلْتُ أَجَلْ. فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَهُ مَنِ الْبَابُ فَقُلْنَا لِمَسْرُوقٍ سَلْهُ. قَالَ فَسَأَلَهُ. فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ. قَالَ قُلْنَا فَعَلِمَ عُمَرُ مَنْ تَعْنِي قَالَ نَعَمْ، كَمَا أَنَّ دُونَ غَدٍ لَيْلَةً، وَذَلِكَ أَنِّي حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ.
Abuu Waa’il wuxuu ka wariyey: Xudhayfa wuxuu yiri,
“Cumar wuxuu yiri, ‘Yaa idinka xusuusta hadalka Rasuulka Allah ﷺ ee ku saabsan fitnada?’ Waxaan iri, ‘Anigu waan u xusuustaa sidii uu Nabigu ﷺ u yiri.’ Cumar wuxuu yiri, ‘Shaki la’aan, waad geesi tahay. Sidee buu u yiri?’ Waxaan iri, ‘Fitnada qofka ee ku saabsan xaaskiisa, carruurtiisa iyo deriskiisa waxaa dambiga ka tirtira salaadda, sadaqada iyo samaynta wanaagga.’ (Wariye-hooseed Sulaymaan wuxuu ku daray inuu yiri, ‘Salaadda, sadaqada, faridda wanaagga iyo reebista xumaanta.’) Cumar wuxuu yiri, ‘Taas ma aanan jeedin, laakiin waxaan ka wadaa fitnadaas u faafta sida mawjadaha badda.’ Waxaan iri, ‘Amiirka Mu’miniinta! Looma baahna inaad ka cabsato, maxaa yeelay adiga iyo iyada waxaa idiin dhexeeya albaab xiran.’ Wuxuu weydiiyey, ‘Albaabku ma wuu jebi doonaa mise waa la furi doonaa?’ Waxaan ugu jawaabay, ‘Maya, waa la jebin doonaa.’ Wuxuu yiri, ‘Marka haddii la jebiyo, dib dambe looma xiri doono?’ Waxaan iri, ‘Haa.’” Kadib waxaan ka cabsannay inaan weydiinno albaabkaas waxa uu yahay, markaas waxaan ku niri Masruuq, weydii isaga, wuuna weydiiyey Xudhayfa. Xudhayfa wuxuu yiri, “Albaabku wuxuu ahaa Cumar.” Waxaan sii weydiinnay Xudhayfa in Cumar uu ogaa waxa albaabkaas loola jeedo. Xudhayfa wuxuu ku jawaabay haa, wuxuuna ku daray, “Wuu ogaa sida loo ogyahay in habeen uu jiro ka hor berri subax.”
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Camalka wanaagsan wuxuu tirtiraa gafafka maalinlaha ah; hoggaamintu waxay xakamayn kartaa fitno weyn.
Imtixaan ama qalalaase baahsan oo saameeya iimaanka iyo bulshada.
Tusaale ahaan waxaa loola jeedaa Cumar: hoggaamintiisu waxay celinaysay qalalaasaha weyn, dhimashadiisuna waxay ka dhiganayd in ilaalintaasi meesha ka baxday.
In gafafka maalinlaha ah lagu dhaafo camallo wanaagsan sida salaadda, sadaqada iyo wanaagga oo la is faro.
Culimadii hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay sharxeen in gafafka lagu sheegay qoyska iyo la macaamilka derisku ay yihiin dembiyo yaryar; camalka wanaagsani wuu tirtiraa dembiyadaas, halka dembiyada waaweyn looga baahan yahay toobad. Hadalka ku saabsan Cumar wuxuu tilmaamayaa kaalintiisa ahayd inuu ka ilaaliyo bulshada fitnada weyn: dilkiisii gacan-ka-hadalka ahaa wuxuu jebiyey ‘albaabkaas’, wuxuuna bilaabay xilli qalalaase. Xadiisku oggolaansho uma siinayo in dulmiga loo geysto xubnaha qoyska ama deriska loo qaato mid si toos ah loo cafiyey; xuquuqdooda waa in loo celiyo.
- Ilaali salaaddaada oo bixi sadaqo; camalka wanaagsani wuxuu caawiyaa tirtiridda gafafka maalinlaha ah.
- Si naxariis leh ula dhaqan qoyskaaga iyo deriskaaga, una celi xuquuqdooda haddii aad ka gaabiso.
- Ka qayb qaado hoggaamin caddaalad leh, kana hortag in khilaafaadku isu beddelo kala qaybsanaan.
Xadiiskan saxiixa ah ee isla kitaabka ku jira wuxuu isaguna ka hadlayaa sadaqada, wuxuuna caddaynayaa kaalinta ay kaga jirto camalka wanaagsan.
Sahih al-Bukhari · #120 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu ka hadlayaa gudbinta iyo fahamka hadallada Nebiga ﷺ si taxaddar leh, taas oo ku habboon sida hubaasha leh ee Xudhayfa wax u xusuustay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.