Sahih al-Bukhari, xadiiska 5292
Waxaa weriyey Zayd ibn Khalid al-Juhani. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Zayd ibn Khalid al-Juhani
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنْ ضَالَّةِ الْغَنَمِ فَقَالَ " خُذْهَا، فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ أَوْ لأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ ". وَسُئِلَ عَنْ ضَالَّةِ الإِبِلِ، فَغَضِبَ وَاحْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ، وَقَالَ " مَا لَكَ وَلَهَا، مَعَهَا الْحِذَاءُ وَالسِّقَاءُ، تَشْرَبُ الْمَاءَ، وَتَأْكُلُ الشَّجَرَ، حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا ". وَسُئِلَ عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ " اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا، وَعَرِّفْهَا سَنَةً، فَإِنْ جَاءَ مَنْ يَعْرِفُهَا، وَإِلاَّ فَاخْلِطْهَا بِمَالِكَ ". قَالَ سُفْيَانُ فَلَقِيتُ رَبِيعَةَ بْنَ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ ـ قَالَ سُفْيَانُ وَلَمْ أَحْفَظْ عَنْهُ شَيْئًا غَيْرَ هَذَا ـ فَقُلْتُ أَرَأَيْتَ حَدِيثَ يَزِيدَ مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ فِي أَمْرِ الضَّالَّةِ، هُوَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ قَالَ نَعَمْ. قَالَ يَحْيَى وَيَقُولُ رَبِيعَةُ عَنْ يَزِيدَ مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ. قَالَ سُفْيَانُ فَلَقِيتُ رَبِيعَةَ فَقُلْتُ لَهُ.
Waxaa nooga warramay Cali binu Cabdillaahi, waxaa nooga warramay Sufyaan, oo ka weriyey Yaxye binu Saciid, oo ka weriyey Yaziid, addoonkii la sii daayay ee Munbacith, in Nabiga ﷺ la weydiiyey arrinta idaha lumay. Wuxuu yiri:
"Qaado, maxaa yeelay adigay kuu tahay, ama walaalkaa bay u tahay, ama yeey bay u tahay." Markaas baa la weydiiyey geela lumay, markaasuu cadhooday oo dhabannadiisu casadeen, wuxuuna yiri: "Maxaad ku leedahay? Waxay wadataa kabaha iyo weelka biyaha, way cabtaa biyaha oo cuntaa dhirta ilaa uu ka helo mulkiilaheedu." Markaas baa la weydiiyey Luqatada (waxyaabaha la helo). Wuxuu yiri: "Garo xariggeeda iyo weelkeeda, oo sheegsheeg muddo sanad ah. Haddii uu yimaado qof garanaya, [sii isaga], haddii kalena ku dar maal kaaga." Sufyaan wuxuu yiri: Waxaan la kulmay Rabii'ca binu Abii Cabdirraxmaan — Sufyaan wuxuu yiri: wax kale kama aanan xifdin isaga — markaasaan iri: Ma aragtay xadiiska Yaziid, addoonkii la sii daayay ee Munbacith, ee ku saabsan arrinta waxa lumay, ma Zayd binu Khaalin buu ka weriyey? Wuxuu yiri: Haa. Yaxye wuxuu yiri: Rabii'cana wuxuu ka weriyaa Yaziid, addoonkii la sii daayay ee Munbacith, oo ka weriyey Zayd binu Khaalin. Sufyaan wuxuu yiri: Waxaan la kulmay Rabii'ca oo waan u sheegay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ilaali xayawaan nugul oo lumay, kuna ilaali si ammaan ah; hantida la helayna si taxaddar leh ula dhaqan.
Shay la helay oo aan la garanayn cidda iska leh.
Xadhigga lagu xiro iyo weelka lagu duubo shay la helay; astaamo uu mulkiiluhu ku garan karo.
Ido ka fogaaday mulkiilihiisii oo halis ugu jira inuu lumo ama ugaarsato qabato haddii aan la ilaalin.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in qofku soo qaadan karo ido lumay si uu uga ilaaliyo lumid ama ugaarsato, balse ay tahay inuu ula dhaqmo sidii hanti loo aaminay. Geelu caadi ahaan isagaa is difaaci kara, sidaas darteed si iska fudud looma qaato. Shay la helayna, heluhu waa inuu xafido astaamihiisa, muddo sannad ahna ku dhawaaqo, dabadeedna u celiyo mulkiilaha haddii uu si sax ah u garto. Mad-habyadu waxay ka doodaan faahfaahin dheeraad ah, sida habka lagu shaacinayo iyo isticmaalka shayga; hase yeeshee waajibka ilaalinta hantida iyo u celinteedu ayaa ah mabda’a hagaya.
- Haddii aad hesho xayawaan nugul, badbaadadiisa ilaali oo isku day inaad hesho mulkiilihiisa.
- Xafid astaamaha lagu garto hantida aad hesho, dabadeedna ku dhawaaq helitaankeeda.
- Hantida la helay u celi qofka ku aqoonsan kara astaamo lagu qanci karo.
Werintani waxay si toos ah ugu xigtaa tuducan isla kitaabka, waxayna gacan ka geysataa garashada macnaha fiqhi ee cutubka furriinka.
Sahih al-Bukhari · #91 (Sahih)Labada werin ee ku jira Saxiix al-Bukhaari waxay xambaarsan yihiin tilmaamo nebiyadeed, waxayna muujinayaan sida aqoonta si taxaddar leh loo weriyo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.