Sahih al-Bukhari, xadiiska 5316
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Isma'ilwuxuu u sheegay al‑Bukhariإِسْمَاعِيلُ
- 2Sulayman ibn Bilalسُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ
- 3Yahya ibn Sa'idيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ
- 4Abd ar‑Rahman ibn al‑Qasimعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ
- 5Al‑Qasim ibn Muhammadالْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ
- 6Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ ذُكِرَ الْمُتَلاَعِنَانِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ عَدِيٍّ فِي ذَلِكَ قَوْلاً، ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ، فَذَكَرَ لَهُ أَنَّهُ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، فَقَالَ عَاصِمٌ مَا ابْتُلِيتُ بِهَذَا الأَمْرِ إِلاَّ لِقَوْلِي. فَذَهَبَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي وَجَدَ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ، وَكَانَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مُصْفَرًّا قَلِيلَ اللَّحْمِ سَبْطَ الشَّعَرِ، وَكَانَ الَّذِي وَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ آدَمَ خَدْلاً كَثِيرَ اللَّحْمِ جَعْدًا قَطَطًا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ بَيِّنْ ". فَوَضَعَتْ شَبِيهًا بِالرَّجُلِ الَّذِي ذَكَرَ زَوْجُهَا أَنَّهُ وَجَدَ عِنْدَهَا، فَلاَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا، فَقَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الْمَجْلِسِ هِيَ الَّتِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ رَجَمْتُ أَحَدًا بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ لَرَجَمْتُ هَذِهِ ". فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لاَ تِلْكَ امْرَأَةٌ كَانَتْ تُظْهِرُ السُّوءَ فِي الإِسْلاَمِ.
Waxaa ka warramay Ibnu Cabbaas: Waxaa Rasuulka Allah ﷺ hortii lagu soo qaaday labadii qof ee Liicaanka sameeyay. Caasim binu Cadi wax buu ka yiri arrintaas, dabadeedna wuu tegey. Markii dambe nin qabiilkiisa ah baa u yimid oo u sheegay inuu xaaskiisa la arkay nin kale. Caasim wuxuu yiri:
"Arrintan laguma imtixaaneen haddaan hadalkaygii hore jirin." Dabadeed ninkii wuxuu u geeyey Rasuulka Allah ﷺ, wuxuuna uga warramay siduu xaaskiisa ku arkay. Ninka uu xaaskiisa la arkay wuxuu ahaa mid hurdi ah, caato ah, timihiisuna toos yihiin; halka ninka uu xaaskiisa dhexdeeda ku arkay uu ahaa mid maariin ah, buuran, lugaha waaweyn leh, timihiisuna duuban yihiin. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Allow, xaqa caddee." Markaasay dhashay ilmo u eg ninkii uu seygeedu sheegay inuu la arkay. Sidaas darteed, Rasuulka Allah ﷺ wuxuu amray inay Liicaan sameeyaan. Nin dadkii fadhiyey ka mid ah baa Ibnu Cabbaas weydiiyey: "Ma taniyey ahayd tii Rasuulka Allah ﷺ ka yiri: 'Haddaan qof aan caddaymo lahayn dhagax ku dili lahaa, tan baan dhagax ku dili lahaa'?" Ibnu Cabbaas wuxuu yiri: "Maya, taas wuxuu ahaa naag kale oo Muslimad ahayd laakiin fal-xumadeeda si cad u muujin jirtay, taasoo shaki dhalin jirtay."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Marka sino lagu eedeeyo, waxaa la raacaa li'aan; isu ekaanshaha muuqda ma beddelo caddaynta.
Markii nin xaaskiisa agteeda ku arkay nin kale, 'Aasim ibn 'Adi ayaa u geeyay Nebiga ﷺ. Qisadu waxay sheegaysaa sida loo maareeyay arrinta li'aanka, waxayna caddaynaysaa in haweeneydii ku jirtay hadalkii hore ee ku saabsanaa dhagax-ku-dilka ay ahayd haweeney kale.
Habraac shareeco ah oo ay isqabaashu isku dhaartaan marka ninku xaaskiisa ku eedeeyo sino isaga oo aan haysan afar markhaati.
Ciqaab lagu falanqeeyo kutubta fiqiga ee qadiimiga ah; werintani waxay tilmaamaysaa inaan ciqaab lagu salayn karin muuqaal keliya.
Culimada qadiimiga ahi qisadan waxay ka fahmeen in ninku marka uu xaaskiisa sino ku eedeeyo uu raaco habraaca shareecada ee li'aanka, oo aanu iskiis ciqaab u fulin. Isu ekaanshaha ilmuhu la leeyahay ninkii laga helay agta xaaska waxaa loo xusay calaamad muujinaysa in Nebigu ﷺ Alle ka baryay inuu caddayn bixiyo; balse ma beddeli karo caddayn rasmi ah. Afarta madhab ee sunniga ahi li'aanka waxay u tixgeliyaan habraac sharci oo gaar ah, lehna shuruudo iyo saamayn ku saabsan guurka iyo nasabka. Ibn 'Abbaas waxa kale oo uu caddeeyay in haweeneydii ku jirtay hadalkii caanka ahaa ee ku saabsanaa dhagax-ku-dilka aanay ahayn isla haweeneydan.
- Qofna sino ha ugu eedayn tuhun, isu ekaansho muuqda ama warar la isla dhexmarayo; raac xeerarka caddaynta ee jira.
- Arrin culus oo guurka khusaysa u gudbi culimo aqoon u leh ama hay'ad Islaami ah oo la aqoonsan yahay, hana qaadin tallaabo ciqaabeed adiga kuu gaar ah.
- Marka aad arrimaha ka hadlayso, si taxaddar leh u kala saar dhacdooyinka iyo dadka kala duwan, sida uu halkan sameeyay Ibn 'Abbaas.
Werintani iyaduna waxay sharraxaysaa habraaca u dhexeeya labada isqaba, waxayna gacan ka geysanaysaa fahamka xaaladda sharci ee dhacdada.
Sahih al-Bukhari · #5315 (Sahih)Qoraalkani sidoo kale wuxuu ku saabsan yahay fulinta li'aanka ee Nebiga ﷺ.
Sahih al-Bukhari · #5317 (Sahih)Werintani waxay la jaanqaadaysaa wararka ku saabsan li'aanka iyo cawaaqibtiisa.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.