Sahih al-Bukhari, xadiiska 5518
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Zahdam
- 1Abu Ma'marwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو مَعْمَرٍ
- 2Abd al‑Warithعَبْدُ الْوَارِثِ
- 3Ayyub ibn Abu Tamimaأَيُّوبُ بْنُ أَبِي تَمِيمَةَ
- 4Al‑Qasimالْقَاسِمِ
- 5Zahdamزَهْدَمٍ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ أَبِي تَمِيمَةَ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، وَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ هَذَا الْحَىِّ مِنْ جَرْمٍ إِخَاءٌ، فَأُتِيَ بِطَعَامٍ فِيهِ لَحْمُ دَجَاجٍ، وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ جَالِسٌ أَحْمَرُ فَلَمْ يَدْنُ مِنْ طَعَامِهِ قَالَ ادْنُ فَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْكُلُ مِنْهُ. قَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ أَكَلَ شَيْئًا فَقَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ أَنْ لاَ آكُلَهُ. فَقَالَ ادْنُ أُخْبِرْكَ ـ أَوْ أُحَدِّثْكَ ـ إِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ، فَوَافَقْتُهُ وَهْوَ غَضْبَانُ، وَهْوَ يَقْسِمُ نَعَمًا مِنْ نَعَمِ الصَّدَقَةِ فَاسْتَحْمَلْنَاهُ فَحَلَفَ أَنْ لاَ يَحْمِلَنَا، قَالَ " مَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ ". ثُمَّ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبٍ مِنْ إِبِلٍ فَقَالَ " أَيْنَ الأَشْعَرِيُّونَ أَيْنَ الأَشْعَرِيُّونَ ". قَالَ فَأَعْطَانَا خَمْسَ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، فَلَبِثْنَا غَيْرَ بَعِيدٍ، فَقُلْتُ لأَصْحَابِي نَسِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ، فَوَاللَّهِ لَئِنْ تَغَفَّلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ لاَ نُفْلِحُ أَبَدًا. فَرَجَعْنَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا اسْتَحْمَلْنَاكَ، فَحَلَفْتَ أَنْ لاَ تَحْمِلَنَا فَظَنَنَّا أَنَّكَ نَسِيتَ يَمِينَكَ. فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ هُوَ حَمَلَكُمْ، إِنِّي وَاللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ، وَتَحَلَّلْتُهَا ".
Waxaa nooga warramay Abu Macmar, waxaa nooga warramay Cabdul-Waarith, waxaa nooga warramay Ayuub bin Abii Tamiimah, oo ka weriyey Al-Qaasim, oo ka weriyey Zahdam, wuxuu yidhi: Waxaan la joognay Abu Muusa Al-Ashcarii, waxaana dhexdeenna iyo qabiilkan Jarm ka dhaxeeyey walaaltinimo. Markaasaa loo keenay cunto ay ku jirto hilib digaag, dadka dhexdoodana waxaa fadhiyey nin wejigiisu cas yahay oo aan cuntada u soo dhowaan. Abu Muusa baa ku yidhi:
"Soo dhowow oo cun, waayo waxaan arkay Rasuulka Allah ﷺ oo cunaya." Ninkii baa yidhi: "Waxaan arkay isaga oo cunaya wax wasakh ah, markaas baan ka karaahsaday, waxaanan ku dhaartay inaanan cunayn." Abu Muusa baa yidhi: "Soo dhowow, aan kuu sheego — ama aan kuu warramee. Anigu waxaan u imid Nebiga ﷺ aniga iyo koox reer Ashcari ah, waxaanan la kulmay isaga oo cadhaysan oo qaybinaya xoolo sadaqo ah. Waannu weydiinnay gaadiid, laakiin wuu dhaartay oo wuxuu yidhi ma idin saarayo, wuxuuna yidhi: 'Ma haysto wax aan idin saaro.' Kadibna waxaa Rasuulka Allah ﷺ loo keenay geel ganimaad ah, markaasuu yidhi: 'Xaggay jiraan reer Ashcari? Xaggay jiraan reer Ashcari?' Wuxuu na siiyey shan geel ah oo cadcad oo buuraha waaweyn leh. Muddo yar kadib markii aan xoogaa soconnay, ayaan asxaabtaydii ku idhi: 'Rasuulka Allah ﷺ wuu illaaway dhaartiisii. Wallaahi, haddii aynaan Rasuulka Allah ﷺ xusuusin dhaartiisa, weligeen liibaani mayno.' Markaasaan ku noqonnay Nebiga ﷺ oo waxaan nidhi: 'Rasuulkii Allow, gaadiid baannu ku weydiinnay, waadna dhaaratay inaadan na saarayn, waxaanan u malaynay inaad illaawday dhaartaadii.' Wuxuu yidhi: 'Allah baa idin saaray. Wallaahi, haddii Alle idmo, haddii aan dhaarto kadibna aan arko wax ka khayr badan, waxaan sameeyaa waxa ka khayr badan, waanan furtaa dhaarta.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Door kafaaro gudanaya, doorasho ka wanaagsan ayaa laga hormarin karaa dhaar.
Abuu Muusa wuxuu sheegayaa sida Nebigu ﷺ markii hore ugu dhaartay inuusan reer Ashcariyiinta siin doonin gaadiid la fuulo, balse markii dambe haddana geel siiyey. Wuxuu caddeeyey in marka doorasho ka wanaagsan timaaddo la sameeyo waxa wanaagsan, dhaartana kafaaro loo bixiyo.
Sadaqo waajib ah ama ikhtiyaari ah; halkan waxaa loola jeedaa geel laga bixiyey sakada.
Kafaarada shareecadu jidaysay marka qof jebiyo dhaar waajib ah.
Qabiil Carbeed oo qisada ku saaxiib ahaa dadkii goobta joogay.
Culimadu waxay xadiiskan ka fahmeen inaan qofku dhaartiisa u oggolaan inay ka hor istaagto samaynta waxa ka wanaagsan. Nebigu ﷺ wuxuu muujiyey in xaaladdaas la sameeyo waxa wanaagsan, dabadeedna dhaarta kafaaro loo bixiyo. Madh-habyadu waxay faahfaahinta kafaarada ku eegaan daliillada kale ee dhaaraha; xadiiskani fasax uma aha in dhaaraha si fudud loo jebiyo. Qisada hilibka digaaggu waxay sidoo kale muujinaysaa in digaaggu bannaan yahay, nacayb shakhsi ahaaneedna aanu ka dhigin xaaraan.
- Ha u oggolaan dhaar hore inay kaa hor istaagto doorasho bannaan oo si cad uga wanaagsan; markaas bixi kafaarada waajibka ah.
- Kala saar nacaybka shakhsi ahaaneed ee cunto iyo xaaraantinimo diini ah.
- Dadka kale si xushmad leh ugu xusuusi waajibaadkooda, xitaa marka aad u aragto in ujeeddooyinkoodu wanaagsan yihiin.
Xadiiskan saxiixa ahi isaguna wuxuu xusayaa qisada Abuu Muusa, wuxuuna sii caddaynayaa sida dhaarta loola dhaqmo marka doorasho ka wanaagsan timaaddo.
Sahih al-Bukhari · #5516 (Sahih)Xadiiskani wuxuu la xiriiraa isla mawduuca ugaarsiga iyo gawraca, wuxuuna taageerayaa doodda ku saabsan cuntada bannaan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.