Labiska · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 5843

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Labiska
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَبِثْتُ سَنَةً وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ عَنِ الْمَرْأَتَيْنِ اللَّتَيْنِ تَظَاهَرَتَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلْتُ أَهَابُهُ، فَنَزَلَ يَوْمًا مَنْزِلاً فَدَخَلَ الأَرَاكَ، فَلَمَّا خَرَجَ سَأَلْتُهُ فَقَالَ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ ـ ثُمَّ قَالَ ـ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ لاَ نَعُدُّ النِّسَاءَ شَيْئًا، فَلَمَّا جَاءَ الإِسْلاَمُ وَذَكَرَهُنَّ اللَّهُ، رَأَيْنَا لَهُنَّ بِذَلِكَ عَلَيْنَا حَقًّا، مِنْ غَيْرِ أَنْ نُدْخِلَهُنَّ فِي شَىْءٍ مِنْ أُمُورِنَا، وَكَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ امْرَأَتِي كَلاَمٌ فَأَغْلَظَتْ لِي فَقُلْتُ لَهَا وَإِنَّكِ لَهُنَاكِ‏.‏ قَالَتْ تَقُولُ هَذَا لِي وَابْنَتُكَ تُؤْذِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَيْتُ حَفْصَةَ فَقُلْتُ لَهَا إِنِّي أُحَذِّرُكِ أَنْ تَعْصِي اللَّهَ وَرَسُولَهُ‏.‏ وَتَقَدَّمْتُ إِلَيْهَا فِي أَذَاهُ، فَأَتَيْتُ أُمَّ سَلَمَةَ فَقُلْتُ لَهَا‏.‏ فَقَالَتْ أَعْجَبُ مِنْكَ يَا عُمَرُ قَدْ دَخَلْتَ فِي أُمُورِنَا، فَلَمْ يَبْقَ إِلاَّ أَنْ تَدْخُلَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَزْوَاجِهِ، فَرَدَّدَتْ، وَكَانَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ إِذَا غَابَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَشَهِدْتُهُ أَتَيْتُهُ بِمَا يَكُونُ، وَإِذَا غِبْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَشَهِدَ أَتَانِي بِمَا يَكُونُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ مَنْ حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدِ اسْتَقَامَ لَهُ، فَلَمْ يَبْقَ إِلاَّ مَلِكُ غَسَّانَ بِالشَّأْمِ، كُنَّا نَخَافُ أَنْ يَأْتِيَنَا، فَمَا شَعَرْتُ إِلاَّ بِالأَنْصَارِيِّ وَهْوَ يَقُولُ إِنَّهُ قَدْ حَدَثَ أَمْرٌ‏.‏ قُلْتُ لَهُ وَمَا هُوَ أَجَاءَ الْغَسَّانِيُّ قَالَ أَعْظَمُ مِنْ ذَاكَ، طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ‏.‏ فَجِئْتُ فَإِذَا الْبُكَاءُ مِنْ حُجَرِهَا كُلِّهَا، وَإِذَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَدْ صَعِدَ فِي مَشْرُبَةٍ لَهُ، وَعَلَى باب الْمَشْرُبَةِ وَصِيفٌ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِي‏.‏ فَدَخَلْتُ فَإِذَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى حَصِيرٍ قَدْ أَثَّرَ فِي جَنْبِهِ، وَتَحْتَ رَأْسِهِ مِرْفَقَةٌ مِنْ أَدَمٍ، حَشْوُهَا لِيفٌ، وَإِذَا أُهُبٌ مُعَلَّقَةٌ وَقَرَظٌ، فَذَكَرْتُ الَّذِي قُلْتُ لِحَفْصَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ، وَالَّذِي رَدَّتْ عَلَىَّ أُمُّ سَلَمَةَ، فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَبِثَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً، ثُمَّ نَزَلَ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga sheekeeyay Sulaymaan bin Xarb, waxaa nooga sheekeeyay Xammaad bin Zayd, oo ka weriyay Yaxye bin Saciid, oo ka weriyay Cubayd bin Xunayn, oo ka weriyay Ibn Cabbaas — raḍiya Allāhu canhumā — wuxuu yiri: Hal sano ayaan rabay inaan Cumar weydiiyo labadii dumar ee isku kaashaday Rasuulka ﷺ, laakiin waan ka cabsan jiray. Maalin maalmaha ka mid ah ayuu ka degay gaarigiisa wuxuuna galay dhirta Araak si uu u gutado xaajadiisa dabiiciga ah, markii uu soo baxayna waan weydiiyay, wuxuuna yiri:

"(Waa) Caasha iyo Xafsa." Kadib wuxuu ku daray: "Xilligii Jaahiliyada hore ee Islaamka, muhiimad ma siin jirin dumarka, laakiin markii Islaamku yimid oo Allaah xusay xuquuqdooda, waan siin jirnay xuquuqdooda, laakiin uma oggolaan jirin inay farageliyaan arrimaheenna. Mar baan aniga iyo xaaskaygu isku dhacnay, wayna igu celisay cod dheer. Waxaan ku iri: 'Sidee bay kuu suurtagashay inaad sidan iigu jawaabto?' Waxay tiri: 'Haa. Ma adigoo iga hadlaya ayaad leedahay tan, iyadoo gabadhaadu ay dhibayso Rasuulka Allaah ﷺ?' Markaas ayaan u tegey Xafsa oo ku iri: 'Waan kaga digayaa inaad caasiso Allaah iyo Rasuulkiisa.' Markii hore waxaan u tegey Xafsa, kadibna Ummu Salama, waxaanan u sheegay isla arrintaas. Waxay igu tiri: 'Cumarow! Waan kaa yaabay, arrimaheenna ayaad soo dhexgashay, waxaana hartay oo kaliya inaad soo dhexgasho Rasuulka Allaah ﷺ iyo xaasaskiisa.' Sidaas ayayna taladaydii ku diiday. Waxaa jiray nin Ansaari ah; mar kasta oo uu ka maqnaado Rasuulka Allaah ﷺ aniguna aan joogo, waxaan u geyn jiray wixii dhacay maalintaas, markaan anigu maqnaado isaguna joogana, wuxuu ii keeni jiray wixii Rasuulka Allaah ﷺ ka dhacay. Xilligaas, boqorradii dhulalka u dhowaa dhammaantood way u hoggaansameen Rasuulka Allaah ﷺ marka laga reebo boqorkii Qasaan ee Shaam, waxaanan ka cabsi qabnay inuu na soo weeraro. Si lama filaan ah ayuu ninkii Ansaariga ahaa u yimid oo yiri: 'Arrin weyn baa dhacday!' Waxaan weydiiyay: 'Maxay tahay? Boqorkii Qasaan ma yimid?' Wuxuu yiri: 'Ka sii weyn! Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu furay xaasaskiisii!' Waan u tegey waxaanan ka helay dhammaantood oo ku ooyaya guryahooda, Nabiguna ﷺ wuxuu fuulay qolkiisa sare. Albaabka qolka waxaa joogay addoon, waan u tegey oo ku iri: 'Ii weydii idan.' Wuu ii oggolaaday waanan galay, waxaanan arkay Nabiga ﷺ oo jiifa sariir caws ah oo dhinaciisa raad ku yeeshay. Madaxiisa hoostiisana waxaa yiilay barkin maqaar ah oo lagu buuxiyay lifaaq geed timireed. Waxaa kale oo halkaas sudhnaa haragyo iyo caleemo loogu talagalay daabbagidda. Kadib waxaan xusay wixii aan ku iri Xafsa iyo Ummu Salama, iyo jawaabtii ay Ummu Salama isiisay. Rasuulka Allaah ﷺ wuu dhoola-caddeeyay, wuxuuna halkaas joogay sagaal iyo labaatan habeen, kadibna wuu soo degay.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Cumar wuxuu ka warramayaa xuquuqda haweenka iyo noloshii fududayd ee Nabiga ﷺ.

Erayada adag oo la sharxay
Nabiga ﷺ ayay ka soo horjeesteen

Caa’isha iyo Xafsa ayaa is garab istaagay arrin xiisad ka dhalisay guriga Nabiga ﷺ.

Arak

Geed yar ama geed-gaab ka baxa dhulka Carabta.

qolka sare

Meel gaar ah oo fudud oo ku taal qaybta sare ee guriga, halkaas oo Nabiga ﷺ muddo kooban ku go’doonsaday.

Waxa culimadu ka fahmeen

Faalleeyayaasha hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay tilmaamayaan in Cumar uu ka warramayo aragtidiisii hore ee haweenka, isla markaana qirayo in Islaamku magacaabay xuquuqdooda. Hadalkiisa ku saabsan inaan haweenka arrimaha lagu darin wuxuu muujinayaa aragtidiisii shakhsiga ahayd ee waagaas, mana aha xeer guud oo ka mamnuucaya ka qaybgalka. Werintu sidoo kale waxay muujinaysaa in haweenku fikirkooda cabbiri kareen, talo bixintuna ku habboon tahay iyadoo la ixtiraamayo xuduudaha iyo dadka ay arrintu khusayso. Qalabka yar ee qolka ku jiray wuxuu muujinayaa noloshii suufinimada iyo fudaydka ahayd ee Nabiga ﷺ; dhoolla-caddayntiisa uu Cumar ugu jawaabayna waxay muujinaysaa dulqaadkiisa iyo dabacsanaantiisa.

Casharrada maanta
  1. Aqoonso karaamada iyo xuquuqda haweenka, kuna dhegayso aragtidooda arrimaha qoyska.
  2. Talo si daacadnimo leh u bixi, laakiin ixtiraam xuduudaha gaarka ah ee dadka kale.
  3. Dooro nolol fudud, xiisaddana kaga jawaab dulqaad iyo dabacsanaan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.