Sahih al-Bukhari, xadiiska 6526
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Muhammad ibn Bashsharwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ
- 2Ghundarغُنْدَرٌ
- 3Shu'baشُعْبَةُ
- 4Al‑Mughira ibn an‑Nu'manالْمُغِيرَةِ بْنِ النُّعْمَانِ
- 5Sa'id ibn Jubayrسَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ
- 6Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَامَ فِينَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فَقَالَ " إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ حُفَاةً عُرَاةً {كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ} الآيَةَ، وَإِنَّ أَوَّلَ الْخَلاَئِقِ يُكْسَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِبْرَاهِيمُ، وَإِنَّهُ سَيُجَاءُ بِرِجَالٍ مِنْ أُمَّتِي، فَيُؤْخَذُ بِهِمْ ذَاتَ الشِّمَالِ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُصَيْحَابِي. فَيَقُولُ إِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ. فَأَقُولُ كَمَا قَالَ الْعَبْدُ الصَّالِحُ {وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ} إِلَى قَوْلِهِ {الْحَكِيمُ} قَالَ فَيُقَالُ إِنَّهُمْ لَمْ يَزَالُوا مُرْتَدِّينَ عَلَى أَعْقَابِهِمْ ".
Waxaa ka warramay Ibn Cabbaas: Nebigu ﷺ wuxuu dhexdeenna ka istaagay isagoo khudbaynaya, wuxuuna yiri:
"Waxaa la idin soo ururin doonaa idinkoo cago cad, qaawan, oo aan gudnayn, sida Allah yiri: 'Sidaan u bilownay abuuristii ugu horreysay, ayaannu dib ugu celin doonnaa' (21:104). Ugu horreeynaha la dhar-xiran doono Maalinta Qiyaamaha waa Ibraahim. Kadib waxaa la keeni doonaa rag ka mid ah ummaddayda, waxaana loo kaxayn doonaa dhanka bidix (Naarta). Waxaan dhihi doonaa: 'Rabbiyow! Asxaabtaydii!' Wuxuuna dhihi doonaa: 'Adigu ma ogid waxay sameeyeen kadib markaad ka tagtay.' Markaas waxaan dhihi doonaa siduu yiri addoonkii suubbanaa: 'Waxaan ku ahaa markhaati intaan iyaga dhex joogay...' ilaa uu ka yiraahdo: '...Xakiimka ah.'" Wariyuhu wuxuu yiri: Kadib waxaa la dhihi doonaa dadkaasi way ku sii socdeen garbahooda (way ka riddoobeen Islaamka).
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Maalinta Qiyaame dadka oo dhan waa la soo kulmin doonaa, xisaabtana waa la waydiin doonaa.
Dadka waxaa la soo kulmin doonaa iyagoo aan wadan dhar iyo kabo adduunyo, sidii markii ugu horraysay loo abuuray.
Tani waxay astaan u tahay dadka loo wado xisaabtooda iyo Naarta.
Tani waxay ka dhigan tahay inay iimaanka ka noqdaan oo ay ka leexdaan jidkii ay markii hore raaceen.
Culimadii hore waxay sharxeen in isu-imaatinka Maalinta Qiyaame uu muujinayo baahida aadamaha iyo awoodda Allah. Ibraahim ayaa noqonaya qofka ugu horreeya ee la huwiyo, halka digniinta ku saabsan dadkii riddada galay Nebiga ﷺ ka dib ay muujinayso in u-dhawaanshaha isaga aanu qofka ka dhaafayn xisaabta. Xuska Ciise wuxuu adkaynayaa in nebiyadu markhaati ka yihiin oo keliya wixii ay arkeen intii ay noolaayeen; xukunka ugu dambeeyana Allah baa iska leh. Qoraalkani saldhig uma aha in dad ama kooxo gaar ah riddada lagu xukumo caddayn la'aan.
- Ku adkayso ku-dhaqanka diinta, go'aannadana ku miisaan Qur'aanka iyo sunnada sugan.
- Falalkaaga mas'uuliyaddooda qaado: nasab ama la-xidhiidhka dadka suubban ma beddelo xisaabta qofka gaarka ah.
- Ka fogow inaad dadka si fudud u xukunto, Allahna weydiiso inuu kugu sugo xaqa ilaa dhammaadka noloshaada.
Werintan kale ee isla qaybta ku jirta waxay sidoo kale ka hadlaysaa sida dadka loo soo kulmin doono Maalinta Qiyaame, waxayna caddaynaysaa macnaha guud ee aakhiro.
Sahih al-Bukhari · #6525 (Sahih)Werintani waxay la wadaagtaa macnaha guud, waxayna xoojinaysaa in kulanka Allah iyo xukunka bulshada si dhab ah loo qaato.
Sahih al-Bukhari · #6527 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay si toos ah ugu xigtaa qoraalka laga hadlayo, waxayna digniinta ku xidhaysaa mas'uuliyadda dadka Maalinta Qiyaame.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.