Sahih al-Bukhari, xadiiska 6633
Waxaa weriyey Abu Huraira and Zaid bin Khalid. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Huraira and Zaid bin Khalid
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ، أَنَّهُمَا أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَجُلَيْنِ اخْتَصَمَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَحَدُهُمَا اقْضِ بَيْنَنَا بِكِتَابِ اللَّهِ. وَقَالَ الآخَرُ وَهْوَ أَفْقَهُهُمَا أَجَلْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاقْضِ بَيْنَنَا بِكِتَابِ اللَّهِ، وَائْذَنْ لِي أَنْ أَتَكَلَّمَ. قَالَ " تَكَلَّمْ ". قَالَ إِنَّ ابْنِي كَانَ عَسِيفًا عَلَى هَذَا ـ قَالَ مَالِكٌ وَالْعَسِيفُ الأَجِيرُ ـ زَنَى بِامْرَأَتِهِ، فَأَخْبَرُونِي أَنَّ عَلَى ابْنِي الرَّجْمَ، فَافْتَدَيْتُ مِنْهُ بِمِائَةِ شَاةٍ وَجَارِيَةٍ لِي، ثُمَّ إِنِّي سَأَلْتُ أَهْلَ الْعِلْمِ فَأَخْبَرُونِي أَنَّ مَا عَلَى ابْنِي جَلْدُ مِائَةٍ وَتَغْرِيبُ عَامٍ، وَإِنَّمَا الرَّجْمُ عَلَى امْرَأَتِهِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لأَقْضِيَنَّ بَيْنَكُمَا بِكِتَابِ اللَّهِ، أَمَّا غَنَمُكَ وَجَارِيَتُكَ فَرَدٌّ عَلَيْكَ ". وَجَلَدَ ابْنَهُ مِائَةً وَغَرَّبَهُ عَامًا، وَأُمِرَ أُنَيْسٌ الأَسْلَمِيُّ أَنْ يَأْتِيَ امْرَأَةَ الآخَرِ، فَإِنِ اعْتَرَفَتْ رَجَمَهَا، فَاعْتَرَفَتْ فَرَجَمَهَا.
Waxaa wariyey Abu Hurayra iyo Sayd bin Khaaliid: Laba nin ayaa isku qabsaday horteeda Rasuulka Ilaahay ﷺ. Midkood baa yiri,
"Rasuulkii Ilaahayow ﷺ, noogu xukun Kitaabka Ilaahay." Kii kale oo ahaa kii ugu caqli badnaa labadooda ayaa yiri, "Haa, Rasuulkii Ilaahayow ﷺ, noogu xukun Kitaabka Ilaahay, ii ogolowna inaan hadlo." Nabigu ﷺ wuxuu yiri, "Hadalkaaga sheeg." Wuxuu yiri, "Wiilkaygu wuxuu u ahaa shaqaale ninkan — 'asiif' macneheedu waa shaqaale la kireystay — wuxuuna la sinaystay xaaskiisa. Dadkii waxay ii sheegeen in wiilkayga lagu xukumayo dhagax ku dil, markaas waxaan ku soo furtay boqol ido ah iyo gabar addoon ah oo aan lahaa. Kadib waxaan weydiiyey dadka cilmiga leh, waxayna ii sheegeen in xukunka wiilkaygu yahay boqol jeedal iyo masaafurin sanad ah, dhagax ku dilkuna uu ku waajibay xaaska ninkaas." Markaas Rasuulka Ilaahay ﷺ wuxuu yiri, "Aniga oo ku dhaaranaya Kan naftaydu gacantiisa ku jirto, waxaan idinkugu xukumayaa Kitaabka Ilaahay. Idahaagi iyo gabadhaada addoonta ahna waa laguu celinayaa." Kadib wiilkiisii wuu jeedelay boqol jeedal, wuuna masaafuriyey sanad. Unays Al-Aslami ayaa la amray inuu u tago xaaska ninka kale, haddii ay qirato dembigana uu dhagax ku dilo. Way qiratay, markaas waa la dhagax ku dilay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu saxayaa dulmiga, wuxuuna ciqaabta la jideeyey u dabaqayaa si aan cidna mudnaan loo siin.
Laba nin ayaa dacwaddooda u gudbiyey Nabiga ﷺ: wiilka midkood ayaa sino la sameeyey xaaska kan kale. Aabbuhu wuxuu hore u bixiyey ido iyo gabadh addoon ah si uu wiilkiisa uga furto ciqaabta.
Shaqaale la kireystay ama shaqaale mushahar qaata.
Qofka in muddo ah laga fogeeyo deegaankiisa; qisadan gudaheeda waa hal sano.
Ciqaabo shareecadu go’aamisay oo ku jira fiqiga Islaamka, kuwaas oo lagu fulin karo oo keliya marka shuruudo adag la buuxiyo iyo iyadoo ay fulinayaan masuuliyiinta awoodda u leh.
Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in lacag lagu heshiiyey aanay lagu baajin karin ciqaab shareecadu jideysay, isla markaana ay tahay in la celiyo idaha iyo hantida si xaq-darro ah lagu helay. Xadiisku wuxuu sheegayaa in qofka aan guursan lagu fuliyo boqol jeedal iyo masaafurin; culimada fiqigu waxay mad-habyadooda ku dhex falanqeeyeen sida loo dabaqayo iyo faahfaahinteeda. Qisadu waxay kaloo muujinaysaa in dacwadaha ciqaabtu u baahan yihiin caddayn iyo go’aan garsoore awood u leh: haweeneyda ciqaabta waxaa la mariyey oo keliya ka dib markii ay qiratay. Tani fasax uma aha shakhsiyaad inay ciqaabo fuliyaan.
- Muranka ha u gudbi cid garsoor ahaan awood u leh, hana isku dayin inaad xukun shareecadu jideysay lacag ama hadiyado kaga furato.
- Arrimaha diineed iyo sharci ee murugsan, ka hor intaadan tallaabo qaadin, sharaxaad ka raadso culimo aqoon u leh.
- Xukun taariikheedkan ha u qaadan oggolaansho aad adigu ciqaabo u fulin karto; awoodda ciqaabta waxaa leh maamulka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.