Sahih al-Bukhari, xadiiska 687
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ أَلاَ تُحَدِّثِينِي عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ بَلَى، ثَقُلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَصَلَّى النَّاسُ ". قُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ. قَالَ " ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ ". قَالَتْ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ فَذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ، ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ صلى الله عليه وسلم " أَصَلَّى النَّاسُ ". قُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ ". قَالَتْ فَقَعَدَ فَاغْتَسَلَ، ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ، ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ " أَصَلَّى النَّاسُ ". قُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَالَ " ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ "، فَقَعَدَ فَاغْتَسَلَ، ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ، ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ " أَصَلَّى النَّاسُ ". فَقُلْنَا لاَ، هُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ـ وَالنَّاسُ عُكُوفٌ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُونَ النَّبِيَّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ لِصَلاَةِ الْعِشَاءِ الآخِرَةِ ـ فَأَرْسَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى أَبِي بَكْرٍ بِأَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ، فَأَتَاهُ الرَّسُولُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُكَ أَنْ تُصَلِّيَ بِالنَّاسِ. فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ وَكَانَ رَجُلاً رَقِيقًا ـ يَا عُمَرُ صَلِّ بِالنَّاسِ. فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَنْتَ أَحَقُّ بِذَلِكَ. فَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ تِلْكَ الأَيَّامَ، ثُمَّ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَجَدَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا الْعَبَّاسُ لِصَلاَةِ الظُّهْرِ، وَأَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ، فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِأَنْ لاَ يَتَأَخَّرَ. قَالَ " أَجْلِسَانِي إِلَى جَنْبِهِ ". فَأَجْلَسَاهُ إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ. قَالَ فَجَعَلَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي وَهْوَ يَأْتَمُّ بِصَلاَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَاعِدٌ. قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَدَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ لَهُ أَلاَ أَعْرِضُ عَلَيْكَ مَا حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ عَنْ مَرَضِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ هَاتِ. فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَدِيثَهَا، فَمَا أَنْكَرَ مِنْهُ شَيْئًا، غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَسَمَّتْ لَكَ الرَّجُلَ الَّذِي كَانَ مَعَ الْعَبَّاسِ قُلْتُ لاَ. قَالَ هُوَ عَلِيٌّ.
Waxaa wariyay Cubaydullaahi ibnu Cabdillaahi bin Cutba: Waxaan u imid Caa’isha waxaanan ku idhi,
“Ma ii sheegi kartaa xanuunkii Rasuulka Allaah ﷺ?” Waxay tidhi, “Haa. Nebigu ﷺ aad buu u xanuunsaday, wuxuuna yidhi, ‘Dadku ma tukadeen?’ Waxaan nidhi, ‘Maya, adiga ayay ku sugayaan.’ Wuxuu yidhi, ‘Biyo iigu shuba weelka.’ Sidaas ayaannu yeelnay, wuu maydhmay, markuu istaagi rabayna wuu miyir beelay. Markuu soo miyirsaday, wuxuu yidhi, ‘Dadku ma tukadeen?’ Waxaan nidhi, ‘Maya, adiga ayay ku sugayaan, Rasuulka Alloow ﷺ.’ Wuxuu yidhi, ‘Biyo iigu shuba weelka.’ Wuu fadhiistay oo maydhmay, markuu istaagi rabayna wuu miyir beelay. Markuu soo miyirsaday, wuxuu yidhi, ‘Dadku ma tukadeen?’ Waxaan nidhi, ‘Maya, adiga ayay ku sugayaan, Rasuulka Alloow ﷺ.’ Wuxuu yidhi, ‘Biyo iigu shuba weelka.’ Wuu fadhiistay oo maydhmay, markuu istaagi rabayna wuu miyir beelay. Markuu soo miyirsaday, wuxuu yidhi, ‘Dadku ma tukadeen?’ Waxaan nidhi, ‘Maya, adiga ayay ku sugayaan, Rasuulka Alloow ﷺ!’ Dadkuna masaajidka ayay ku go’doonsanaayeen iyagoo Nebiga ﷺ u sugaya salaadda Cishe. Markaas ayuu Nebigu ﷺ u diray Abuu Bakar inuu dadka tujiyo. Farriintii ayaa u timid Abuu Bakar, waxayna ku tidhi, ‘Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu ku amrayaa inaad dadka tujiso.’ Abuu Bakar oo ahaa nin qalbi jilicsan ayaa yidhi, ‘Cumarow, dadka tujiso.’ Cumar baa ku yidhi, ‘Adigaa xaq u leh.’ Sidaas darteed Abuu Bakar ayaa maalmahaas dadka tujinayay. Ka dib, markuu Nebigu ﷺ nafis ka dareemay naftiisa, wuxuu u soo baxay salaadda Duhur isagoo labo nin dhex socda, midkoodna wuxuu ahaa Al-Cabbaas, halka Abuu Bakar uu dadka tujinayay. Markuu Abuu Bakar arkay isaga, wuxuu damcay inuu dib u gurto, laakiin Nebigu ﷺ wuxuu ugu tilmaamay inaanu dib u guran. Wuxuu yidhi, ‘Fadhiisiya dhinaciisa.’ Markaasay fadhiisiyeen dhinaca Abuu Bakar. Abuu Bakar wuxuu tukanayay isagoo ku dayanaya salaadda Nebiga ﷺ, dadkuna waxay ku dayanayeen salaadda Abuu Bakar, Nebiguna ﷺ wuu fadhiyey. Cubaydullaahi wuxuu yidhi: Waxaan u imid Cabdillaahi bin Cabbaas waxaanan ku idhi, ‘Ma kuu sheegaa wixii Caa’isha iga sheegtay xanuunkii Nebiga ﷺ?’ Wuxuu yidhi, ‘Sheeg.’ Waan u sheegay xadiiskeedii, mana inkirin wax ka mid ah, marka laga reebo inuu yidhi, ‘Ma kuu sheegtay magaca ninkii la socday Al-Cabbaas?’ Waxaan idhi, ‘Maya.’ Wuxuu yidhi, ‘Waa Cali.’
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Intii uu xanuunsanaa, Nebigu ﷺ wuxuu Abuu Bakr u xil saaray inuu jamaacada salaadda hoggaamiyo.
Riwaayaddu waxay ka warramaysaa xanuunkii daran ee Nebiga ﷺ iyo jamaacadii masaajidka ku sugaysay salaadda cishaha. Amarkiisa ayay ku timid in Abuu Bakr salaadda hoggaamiyo; markii dambe, Nebigu ﷺ isagoo fadhiya ayuu ka qayb galay salaaddii duhur.
Mayrasho diini ah oo dhammeystiran oo jirka oo dhan la maydho.
Salaadda waajibka ah ee habeenkii, oo la tukado qorrax-dhaca ka dib marka habeenku soo galo.
In salaadda lagu raaco imaam, iyadoo jamaacadu raacayso dhaqdhaqaaqiisa.
Culimada hore waxay tan ka soo qaataan in imaam fadhiya uu salaad ansax ah hoggaamin karo haddii xanuunku ka hor istaago inuu istaago. Riwaayaddu waxay sidoo kale muujinaysaa fadliga iyo ku habboonaanta Abuu Bakr inuu jamaacada salaadda hoggaamiyo. Culimadu waxay iyagoo ka duulaya riwaayado kale ka baaraan-degaan sida saxda ah ee jamaacadu u tukato marka imaamku fadhiyo; mad-habyadu faahfaahintaas siyaabo kala duwan ayay u dhigaan.
- Ka qaybgal salaadaha jamaacada, samirna yeelo marka jamaacadu sugayso imaamka.
- Markaad xanuunsan tahay, ku dhaqanka fududeynta salaaddu bixiso, hana isku dhibin wax ka baxsan awooddaada.
- Aqbal xil masuuliyadeed marka jamaacadu kuu dhiibato, una hormari dadka xaq badan ama ku habboon.
Riwaayaddan isla kitaabka ku jirta waxay iyaduna sheegaysaa in Abuu Bakr dadka salaadda hoggaamiyey markii Nebigu ﷺ xanuunsanaa.
Sahih al-Bukhari · #686 (Sahih)Waxay iftiiminaysaa xeerarka iyo dhaqanka salaadda jamaacada, sidaas darteedna waxay dhammaystiraysaa fahamka hoggaaminta salaadda ee halkan lagu sheegay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.