Sahih al-Bukhari, xadiiska 7193
Waxaa weriyey Abu Huraira and Zaid bin Khalid al-Juhani. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Huraira and Zaid bin Khalid al-Juhani
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالاَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْضِ بَيْنَنَا بِكِتَابِ اللَّهِ فَقَامَ خَصْمُهُ فَقَالَ صَدَقَ فَاقْضِ بَيْنَنَا بِكِتَابِ اللَّهِ. فَقَالَ الأَعْرَابِيُّ إِنَّ ابْنِي كَانَ عَسِيفًا عَلَى هَذَا فَزَنَى بِامْرَأَتِهِ، فَقَالُوا لِي عَلَى ابْنِكَ الرَّجْمُ. فَفَدَيْتُ ابْنِي مِنْهُ بِمِائَةٍ مِنَ الْغَنَمِ وَوَلِيدَةٍ، ثُمَّ سَأَلْتُ أَهْلَ الْعِلْمِ فَقَالُوا إِنَّمَا عَلَى ابْنِكَ جَلْدُ مِائَةٍ وَتَغْرِيبُ عَامٍ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لأَقْضِيَنَّ بَيْنَكُمَا بِكِتَابِ اللَّهِ، أَمَّا الْوَلِيدَةُ وَالْغَنَمُ فَرَدٌّ عَلَيْكَ، وَعَلَى ابْنِكَ جَلْدُ مِائَةٍ وَتَغْرِيبُ عَامٍ، وَأَمَّا أَنْتَ يَا أُنَيْسُ ـ لِرَجُلٍ ـ فَاغْدُ عَلَى امْرَأَةِ هَذَا فَارْجُمْهَا ". فَغَدَا عَلَيْهَا أُنَيْسٌ فَرَجَمَهَا.
Waxaa ka warramay Abu Hurayra iyo Zayd bin Khaaldid Al-Juhanii: Waxaa yimid nin reer baadiye ah oo yiri,
"Rasuulka Allow (ﷺ)! Noogu xukun Kitaabka Allah." Markaas ayaa kacay ninkii la dacwoonayay oo yiri, "Run buu sheegay, ee noogu xukun Kitaabka Allah." Ninkii reer baadiyaha ahaa ayaa yiri, "Wiilkaygu wuxuu u shaqaynayay ninkan, markaas ayuu la sinaystay xaaskiisa. Dadkii waxay igu yiraahdeen, 'Wiilkaaga waa in dhagax lagu dilaa,' markaas ayaan wiilkayga ku soo furtay boqol ido ah iyo gabar addoon ah. Kadibna waxaan waydiiyay culimada, waxayna igu yiraahdeen, 'Wiilkaaga waxaa ku waajib ah boqol jeedal iyo masaafurin sanad ah.'" Nabigu (ﷺ) wuxuu yiri, "Waxaan idiinku xukumayaa Kitaabka Allah! Gabadha addoonta ah iyo idaha waa laguu celinayaa, wiilkaagana waxaa lagu dhuftayaa boqol jeedal waxaana la masaafurinayaa sanad. Adiguna, Unaysow!" Nabigu (ﷺ) wuxuu la hadlay nin, "Berri subax u tag xaaska ninkan oo dhagax ku dil." Markaas ayuu Unays subaxdii u tagay oo dhagax ku dilay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu saxay lacag si xaqdarro ah loo bixiyey, wuxuuna xukunka u adeegsaday si waafaqsan sharciga.
Nin reer baadiye ah ayaa Nabiga ﷺ ka codsaday inuu xalliyo muran ka dib markii wiilkiisii oo shaqaale ahaa uu sinaystay xaaska loo-shaqeeyaha. Aabbuhu wuxuu bixiyey ido iyo addoonad si uu arrinta ugu furto, dabadeedna wuxuu talo weydiistay dad aqoon u leh.
Shaqaale la kiraystay ama adeegto.
Ciqaab uu shareecada Islaamku dejiyey; fulinteeduna waxay u taal maamulka awoodda u leh.
Dhagax-ku-dilid ahaan ciqaab sharci ah oo ku jirta fiqhiga qadiimiga ah, iyadoo la raacayo shuruudo adag oo caddayn iyo awood sharciyeed ah.
Faqiihyadii hore waxay xadiiskan ka fahmeen in garsooruhu muranka ku xalliyo shareecada Ilaahay iyo in lacag si xaqdarro ah loo bixiyey dib loo celiyo. Xadiisku wuxuu kala saarayaa ciqaabta qof aan guursan iyo tan qof guursaday. Mad-habyada fiqhigu waxay ka doodeen faahfaahinta caddaynta, awoodda garsoorka iyo fulinta; ciqaabaha noocaas ahi ma aha arrin qofeed, mana fulin karaan shakhsiyaad.
- Muranka ha u gudbiyaan garsoor awood u leh, hana isku dayin inaad xaqa gacantaada ku qaadato.
- Marka arrin diini ahi adag tahay, talo ka raadso khubaro oo hubi in lacagta dhab ahaan lagugu lahaa.
- Kiisaska ciqaabta si taxaddar leh u qiimee, xuquuqda dadka ay khusayso oo dhanna ilaali.
Werintani waxay sheegaysaa isla muranka, waxayna xaqiijinaysaa xukunka ku saabsan celinta lacagta iyo ciqaabaha la go'aamiyey.
40 Hadith van an-Nawawi · #14 (Sahih)Xadiiskani wuxuu ka hadlayaa xaaladaha xaddidan ee qoraalku tilmaamayo in dhiigga qof Muslim ahi si sharci ah u daadan karo, wuxuuna adkaynayaa muhiimadda xuduudaha sharciga.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.