Sahih al-Bukhari, xadiiska 7192
Waxaa weriyey Sahl bin Abi Hathma. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Sahl bin Abi Hathma
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى، ح حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ هُوَ، وَرِجَالٌ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ، فَأُخْبِرَ مُحَيِّصَةُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ، فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ. قَالُوا مَا قَتَلْنَاهُ وَاللَّهِ. ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ لَهُمْ، وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ ـ وَهْوَ أَكْبَرُ مِنْهُ ـ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ، فَذَهَبَ لِيَتَكَلَّمَ وَهْوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِمُحَيِّصَةَ " كَبِّرْ كَبِّرْ ". يُرِيدُ السِّنَّ، فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ، وَإِمَّا أَنْ يُؤْذِنُوا بِحَرْبٍ ". فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ بِهِ، فَكُتِبَ مَا قَتَلْنَاهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ " أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ". قَالُوا لاَ. قَالَ " أَفَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ". قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ. فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ مِائَةَ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتِ الدَّارَ. قَالَ سَهْلٌ فَرَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ.
Waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Yuusuf, waxaa noo sheegay Maalik, oo ka weriyey Abuu Laylaa. Oo waxaa kaloo nooga warramay Ismaaciil, waxaa ii sheegay Maalik, oo ka weriyey Abuu Laylaa bin Cabdullaahi bin Cabdirraxmaan bin Sahl, oo ka weriyey Sahl bin Abii Xathmah, in isaga laftiisa iyo rag waaweyn oo qoomkiisa ka mid ah ay u warrameen in Cabdullaahi bin Sahl iyo Muxayyiisa ay u baxeen Khaybar sababo la xiriira dhibaato iyo gaajo haysatay. Markaas ayaa Muxayyiisa loo soo sheegay in Cabdullaahi la dilay laguna tuuray ceel ama il biyood. Wuxuu u tagay Yuhuudda wuxuuna ku yiri, 'Wallahi, idinkaa dilay isaga.' Waxay yiraahdeen, 'Wallahi, ma aanan dilin.' Kadib wuxuu ku soo laabtay qoomkiisii wuuna uga warramay. Waxaa yimid isaga, walaalkiis Xuwayyiisa—oo ka weynaa isaga—iyo Cabdirraxmaan bin Sahl. Markii uu rabay inuu hadlo Muxayyiisa oo ahaa kii joogay Khaybar, Nebigu ﷺ wuxuu ku yiri Muxayyiisa, 'Ka weynka! Ka weynka!' isagoo ula jeeda da'da. Markaas waxaa hor hadlay Xuwayyiisa, kadibna Muxayyiisa. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri, 'Yuhuuddu ha bixiyaan magta saaxiibkiinnii dhintay, ama ha iclaamiyaan dagaal.' Rasuulka Allah ﷺ warqad buu ugu qoray arrintaas, iyaguna waxay soo qoreen inaysan dilin. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ku yiri Xuwayyiisa, Muxayyiisa iyo Cabdirraxmaan, 'Ma dhaaran kartaan si aad u xaq yeelataan magta saaxiibkiin?' Waxay yiraahdeen, 'Maya.' Wuxuu yiri, 'Yuhuudda ma idiin dhaarinnaa?' Waxay yiraahdeen, 'Muslimiin ma ahan.' Markaas Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ka bixiyay boqol halaad oo geel ah oo mag ah oo ka timid xoolihiisa gaarka ah. Sahl wuxuu yiri: Geelashaas mid ka mid ah ayaa i laaday markii guriga la gelinayay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Marka dil aan la xallin waxaa jira, Nabiga ﷺ wuxuu sharraxayaa habraaca caddaynta, wuxuuna bixiyey magta.
Cabdullaahi ibn Sahl ayaa isagoo safar ku jooga Khaybar la helay isagoo dhintay. Ehelkiisu waxay Yuhuudda ku eedeeyeen dilka, balse iyagu way inkireen. Nabiga ﷺ ayaa kiiska qaaday, wuxuuna boqol geel ah oo mag ah ka bixiyey hantidiisa gaarka ah.
Magdhaw lacageed oo la siiyo ehelka qof la dilay.
Dhaar loo maro qayb ka mid ah habraac rasmi ah si mag loo helo.
Nabiga ﷺ wuxuu qofkii ugu da’da weynaa dadka goobta joogay u oggolaaday inuu marka hore hadlo.
Culimada waxay riwaayaddan kaga hadlaan habraaca qasaamaha: hab gaar ah oo dhaar ah oo la adeegsado marka dil laga shakiyo, balse caddayntu aanay dhammaystirnayn. Shuruudaha saxda ah iyo sida dhaaraha loo qaybiyo way ku kala duwan yihiin mad-habyada fiqiga. Kiisku wuxuu muujinayaa in eedayn keli ahi aanay caddayn u ahayn dembi, iyo in qaadigu si taxaddar leh u dhegaysto dhinacyada iyo caddaymaha la hayo. Bixinta Nabiga ﷺ waxay ahayd go’aan ku saabsan kiiskan gaarka ah, mana aha xeer guud oo si toos ah uga dhigan in dawladdu hantideeda ku magdhawdo kiis kasta oo dil aan la xallin.
- Qofna ha ku eedayn dembi culus adigoon caddayn haysan; kiiskana ha baaro qaadi awood u leh.
- Marka muran jiro, dhegayso dhammaan dhinacyada oo mid kasta sii fursad caddaalad ah oo uu aragtidiisa ku cabbiro.
- Marka khilaaf aan la xallin jiro, raadi xal caddaalad ah oo ilaaliya xuquuqda ehelka marxuumka.
Riwaayaddani iyaduna waxay ka hadlaysaa muran waxayna muujinaysaa sida ay muhiim u tahay in qaadigu dhinacyada si taxaddar leh u dhegaysto ka hor go’aan qaadashada.
Sahih al-Bukhari · #7191 (Sahih)Xadiiskani wuxuu sii dhammaystirayaa macnaha sharci ee ku saabsan qiimaynta sheegashooyinka iyo sugidda caddaynta.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.