Sahih al-Bukhari, xadiiska 7447
Waxaa weriyey Abu Bakrah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Muhammad ibn al‑Muthannawuxuu u sheegay al‑Bukhariمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى
- 2Abd al‑Wahhabعَبْدُ الْوَهَّابِ
- 3Ayyubأَيُّوبُ
- 4Muhammadمُحَمَّدٍ
- 5Ibn Abu Bakraابْنِ أَبِي بَكْرَةَ
- 6Abu Bakraأَبِي بَكْرَةَ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الزَّمَانُ قَدِ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا، مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ثَلاَثٌ مُتَوَالِيَاتٌ ذُو الْقَعَدَةِ وَذُو الْحَجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ، وَرَجَبُ مُضَرَ الَّذِي بَيْنَ جُمَادَى وَشَعْبَانَ، أَىُّ شَهْرٍ هَذَا ". قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ يُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ " أَلَيْسَ ذَا الْحَجَّةِ ". قُلْنَا بَلَى. قَالَ " أَىُّ بَلَدٍ هَذَا ". قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ " أَلَيْسَ الْبَلْدَةَ ". قُلْنَا بَلَى. قَالَ " فَأَىُّ يَوْمٍ هَذَا ". قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ " أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ ". قُلْنَا بَلَى. قَالَ " فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ ـ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ ـ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا، وَسَتَلْقَوْنَ رَبَّكُمْ فَيَسْأَلُكُمْ عَنْ أَعْمَالِكُمْ، أَلاَ فَلاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي ضُلاَّلاً، يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ، أَلاَ لِيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ، فَلَعَلَّ بَعْضَ مَنْ يَبْلُغُهُ أَنْ يَكُونَ أَوْعَى مِنْ بَعْضِ مَنْ سَمِعَهُ ". فَكَانَ مُحَمَّدٌ إِذَا ذَكَرَهُ قَالَ صَدَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ " أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ ".
Abu Bakra wuxuu ka wariyey: Nebigu ﷺ wuxuu yiri,
"Waqtigu wuxuu ku soo laabtay xaaladdiisii asalka ahayd maalintii Allah abuuray Samooyinka iyo Dhulka. Sanadku waa laba iyo toban bilood, afar ka mid ahina waa bilaha xurmaysan. Saddex ka mid ah way isku xigaan: waa Dul-Qacda, Dul-Xijja, iyo Muxarram; tan afraadna waa Rajab Mudar oo u dhaxaysa Jumaada iyo Shacbaan." Kadib Nebigu ﷺ wuxuu na weydiiyey, "Bishani waa tee?" Waxaan nidhi, "Allah iyo Rasuulkiisa ayaa ogsoon." Wuu aamusay muddo dheer ilaa aan ka moodnay inuu magac kale ugu yeeri doono. Kadib wuxuu yiri, "Ma aha Dul-Xijja?" Waxaan nidhi, "Haa." Wuxuu weydiiyey, "Baladkani waa kee?" Waxaan nidhi, "Allah iyo Rasuulkiisa ayaa ogsoon." Mar kale ayuu aamusay muddo dheer ilaa aan ka moodnay inuu magac kale ugu yeeri doono. Wuxuu yiri, "Ma aha Baladka Xurmaysan (Makkah)?" Waxaan nidhi, "Haa." Wuxuu weydiiyey, "Maalintani waa maalin tee?" Waxaan nidhi, "Allah iyo Rasuulkiisa ayaa ogsoon." Mar kale ayuu aamusay muddo dheer ilaa aan ka moodnay inuu magac kale ugu yeeri doono. Wuxuu yiri, "Ma aha Maalinta Gowraca (Yawm an-Naxr)?" Waxaan nidhi, "Haa." Kadib wuxuu yiri, "Dhiiggiinna (nafihiinna), xoolihiinna," (wariyaha hoose ee Maxamed wuxuu yiri: waxaan u maleynayaa inuu sidoo kale yiri) "...iyo sharafkiinnuba way idiin xurmaysan yihiin sida xurmada maalintiinnan, baladkiinnan, iyo bishiinnan. Waxaad la kulmi doontaan Rabbigiin, wuxuuna idin weydiin doonaa camalkiinna. Ka digtoonaada! Ha noqonina kuwo lumay kadib markaan tago oo qaarba qaarka kale qoorta gooyo. Ogaada, qofka jooga ha gaarsiiyo kan maqan, waayo waxaa laga yaabaa in qofka la gaarsiiyey uu ka fahmo badan yahay qaar ka mid ah kuwii maqlay." Markasta oo Maxamed xadiiskan soo xusuusto, wuxuu odhan jiray, "Nebigu ﷺ run buu sheegay." Kadibna Nebigu ﷺ wuxuu ku daray, "Ogaada! Miyaan gaarsiiyey? Ogaada! Miyaan gaarsiiyey?"
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nolosha, hantida iyo sharaftu waa muqaddas; farriintana gaarsii dadka kale.
Afarta bilood ee Alle siiyey maamuus gaar ah: Dul-Qacda, Dul-Xijja, Muxarram iyo Rajab.
Maalinta tobnaad ee Dul-Xijja, markaas oo muslimiintu xilliga xajka gawracaan allabari.
Waa baaq lagu gudbinayo aqoon lagu kalsoon yahay dadka aan iyagu farriinta maqal.
Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in nolosha, hantida iyo sharafta dadka la ilaaliyo, isla markaana dagaalka dhexdooda ah iyo dhiigga daadintiisu xaaraan yihiin. Isbarbardhigga maalinta, magaalada iyo bisha xurmada leh wuxuu xoojinayaa culayska ilaalintaas. Baaqa aqoonta lagu gudbinayo wuxuu sidoo kale muujinayaa in qofka wax maqlay uu farriinta si sax ah ugu gudbin karo dadka kale; qofka qaata ayaana si wanaagsan u fahmi kara oo u xafidi kara. Qaybta ka hadlaysa laba iyo tobanka bilood waxay intaas dheer xaqiijinaysaa kala qaybsanaanta sannadka ee la dejiyey iyo maqaamka gaarka ah ee afarta bilood ee xurmada leh.
- Ilaali nolosha, hantida iyo magaca wanaagsan ee dadka kale, xitaa marka khilaaf kaco.
- Si taxaddar leh u hubi xogta diinta ka hor intaadan dadka kale u gudbin.
- Xusuusnow in Maalinta Qiyaame lagula xisaabtami doono camalkaaga.
Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu xusayaa xaaladaha ka reeban mamnuucidda daadinta dhiigga muslimka, sidaasna wuxuu la xiriiraa adkaynta muqaddasnimada nolosha.
Sahih al-Bukhari · #7371 (Sahih)Xadiiskani wuxuu sheegayaa in dulmigu noqon doono mugdiyo Maalinta Qiyaame, wuxuuna xoojinayaa baaqa ah in la ixtiraamo xuquuqda dadka kale.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.