Sahih al-Bukhari, xadiiska 7550
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Urwa
- 1Yahya ibn Bukayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwaعُرْوَةُ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدٍ الْقَارِيَّ، حَدَّثَاهُ أَنَّهُمَا، سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمٍ، يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَمَعْتُ لِقِرَاءَتِهِ، فَإِذَا هُوَ يَقْرَأُ عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلاَةِ، فَتَصَبَّرْتُ حَتَّى سَلَّمَ، فَلَبَبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ تَقْرَأُ قَالَ أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ كَذَبْتَ، أَقْرَأَنِيهَا عَلَى غَيْرِ مَا قَرَأْتَ. فَانْطَلَقْتُ بِهِ أَقُودُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا. فَقَالَ " أَرْسِلْهُ، اقْرَأْ يَا هِشَامُ ". فَقَرَأَ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ ". ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْرَأْ يَا عُمَرُ ". فَقَرَأْتُ الَّتِي أَقْرَأَنِي فَقَالَ " كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ، إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ ".
Waxaa nooga warramay Yaxye bin Bukayr, waxaa nooga warramay Al-Layth, oo ka weriyey Cuqayl, oo ka weriyey Ibn Shihaab, waxaa ii warramay Curwah in Miswar bin Makhramah iyo Cabdiraxmaan bin Cabdil-Qaari ay u sheegeen inay maqleen Cumar bin Al-Khadhaab oo leh: Waxaan maqlay Hishaam bin Xakiim oo akhrinaya Suuradda Al-Furqaan intii uu noolaa Rasuulka Alle ﷺ. Waan dhageystay akhriskiisa, waxaanan ogaaday inuu ku akhrinayo xuruuf badan oo uusan Rasuulka Alle ﷺ i barin. Waxaan ku sigtay inaan ku boodo isagoo tukanaya, laakiin waan isdabar qabtay ilaa uu salaanta ka bixiyey. Markaas baan maradiisa qoorta uga soo qabtay oo ku idhi: 'Yaa ku baray suuraddan aan kaa maqlay adigoo akhrinaya?' Wuxuu yidhi: 'Rasuulka Alle ﷺ baa i baray.' Waxaan idhi: 'Been baad sheegtay! Wuxuu i baray qaab ka duwan kan aad akhrinaysay!' Kadibna waan kaxeeyey anigoo u wada Rasuulka Alle ﷺ waxaanan idhi: 'Waxaan maqlay ninkan oo akhrinaya Suuradda Al-Furqaan qaab aadan i barin.' Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yidhi: 'Iska sii daa. Akhri, Hishaamow.' Wuxuu akhriyey qaabkii aan ka maqlay. Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yidhi: 'Sidaas baa lagu soo dejiyey.' Kadibna Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yidhi: 'Akhri, Cumarrow.' Waxaan akhriyey qaabkii uu i baray, markaasuu yidhi: 'Sidaas baa lagu soo dejiyey. Qur'aankan waxaa lagu soo dejiyey toddoba xaraf (qaab), ee akhriya kii idiin fudud.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qur’aanku wuxuu leeyahay habab akhris oo la aqoonsan yahay; raac akhriska lagu baray.
Cumar wuxuu maqlay Hishaam oo salaadda ku akhrinaya suuradda Al-Furqaan qaab aanu aqoon. Salaadda dabadeed Cumar wuxuu u kaxeeyey Nabiga ﷺ, kaas oo xaqiijiyey labada akhris.
Erey tilmaamaya hababka uu Alle oggolaaday ee Qur’aanka lagu soo dejiyey laguna akhriyey. Culimadu si faahfaahsan ayay uga hadleen macnaha saxda ah.
Salaanta nabadeed ee lagu soo afjaro salaadda.
Culimadii hore waxay werintan ka fahmeen in Qur’aanka lagu soo weriyey dhowr hab oo akhris oo waxyigu oggolaaday, isla markaana aan la diidi karin akhris uu Nabigu ﷺ baray. Xaqiijinta Nabigu ﷺ waxay dejisay Cumar, waxayna ina baraysaa in kala duwanaanshaha akhrisyada la oggol yahay aanu sabab u ahayn in qof la eedeeyo. Toddobada ahruf culimadu siyaabo kala duwan ayay u fasireen; werintani keligeed si kama dambays ah uma go’aaminayso midkood.
- Haddii aad maqasho qoraal aad taqaan oo si kale loo akhrinayo, ha ku degdegin inaad akhristaha eedayso; marka hore ka hubi aqoon lagu kalsoon yahay.
- Qur’aan akhriska ka baro macallin lagu kalsoon yahay, kuna adkayso akhriska la aqoonsan yahay ee lagu baray.
- Kala duwanaanshaha uga wada hadla si deggan oo ixtiraam leh, gaar ahaan marka ay ku saabsan yihiin cibaadada iyo qoraallada quduuska ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.