Kitaabka Masaajidda iyo Goobaha Salaadda · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 1563

Waxaa weriyey Imran ibn Husain. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Masaajidda iyo Goobaha Salaadda
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Imran ibn Husain

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ زَرِيرٍ الْعُطَارِدِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيَّ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَسِيرٍ لَهُ فَأَدْلَجْنَا لَيْلَتَنَا حَتَّى إِذَا كَانَ فِي وَجْهِ الصُّبْحِ عَرَّسْنَا فَغَلَبَتْنَا أَعْيُنُنَا حَتَّى بَزَغَتِ الشَّمْسُ - قَالَ - فَكَانَ أَوَّلَ مَنِ اسْتَيْقَظَ مِنَّا أَبُو بَكْرٍ وَكُنَّا لاَ نُوقِظُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَنَامِهِ إِذَا نَامَ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ ثُمَّ اسْتَيْقَظَ عُمَرُ فَقَامَ عِنْدَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَ يُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ حَتَّى اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَفَعَ رَأْسَهُ وَرَأَى الشَّمْسَ قَدْ بَزَغَتْ قَالَ ‏"‏ ارْتَحِلُوا ‏"‏ ‏.‏ فَسَارَ بِنَا حَتَّى إِذَا ابْيَضَّتِ الشَّمْسُ نَزَلَ فَصَلَّى بِنَا الْغَدَاةَ فَاعْتَزَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لَمْ يُصَلِّ مَعَنَا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا فُلاَنُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُصَلِّيَ مَعَنَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ ‏.‏ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَيَمَّمَ بِالصَّعِيدِ فَصَلَّى ثُمَّ عَجَّلَنِي فِي رَكْبٍ بَيْنَ يَدَيْهِ نَطْلُبُ الْمَاءَ وَقَدْ عَطِشْنَا عَطَشًا شَدِيدًا ‏.‏ فَبَيْنَمَا نَحْنُ نَسِيرُ إِذَا نَحْنُ بِامْرَأَةٍ سَادِلَةٍ رِجْلَيْهَا بَيْنَ مَزَادَتَيْنِ فَقُلْنَا لَهَا أَيْنَ الْمَاءُ قَالَتْ أَيْهَاهْ أَيْهَاهْ لاَ مَاءَ لَكُمْ ‏.‏ قُلْنَا فَكَمْ بَيْنَ أَهْلِكِ وَبَيْنَ الْمَاءِ ‏.‏ قَالَتْ مَسِيرَةُ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ ‏.‏ قُلْنَا انْطَلِقِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَتْ وَمَا رَسُولُ اللَّهِ فَلَمْ نُمَلِّكْهَا مِنْ أَمْرِهَا شَيْئًا حَتَّى انْطَلَقْنَا بِهَا فَاسْتَقْبَلْنَا بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهَا فَأَخْبَرَتْهُ مِثْلَ الَّذِي أَخْبَرَتْنَا وَأَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا مُوتِمَةٌ لَهَا صِبْيَانٌ أَيْتَامٌ فَأَمَرَ بِرَاوِيَتِهَا فَأُنِيخَتْ فَمَجَّ فِي الْعَزْلاَوَيْنِ الْعُلْيَاوَيْنِ ثُمَّ بَعَثَ بِرَاوِيَتِهَا فَشَرِبْنَا وَنَحْنُ أَرْبَعُونَ رَجُلاً عِطَاشٌ حَتَّى رَوِينَا وَمَلأْنَا كُلَّ قِرْبَةٍ مَعَنَا وَإِدَاوَةٍ وَغَسَّلْنَا صَاحِبَنَا غَيْرَ أَنَّا لَمْ نَسْقِ بَعِيرًا وَهِيَ تَكَادُ تَنْضَرِجُ مِنَ الْمَاءِ - يَعْنِي الْمَزَادَتَيْنِ - ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هَاتُوا مَا كَانَ عِنْدَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَجَمَعْنَا لَهَا مِنْ كِسَرٍ وَتَمْرٍ وَصَرَّ لَهَا صُرَّةً فَقَالَ لَهَا ‏"‏ اذْهَبِي فَأَطْعِمِي هَذَا عِيَالَكِ وَاعْلَمِي أَنَّا لَمْ نَرْزَأْ مِنْ مَائِكِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا أَتَتْ أَهْلَهَا قَالَتْ لَقَدْ لَقِيتُ أَسْحَرَ الْبَشَرِ أَوْ إِنَّهُ لَنَبِيٌّ كَمَا زَعَمَ كَانَ مِنْ أَمْرِهِ ذَيْتَ وَذَيْتَ ‏.‏ فَهَدَى اللَّهُ ذَاكَ الصِّرْمَ بِتِلْكَ الْمَرْأَةِ فَأَسْلَمَتْ وَأَسْلَمُوا ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa ii sheegay Axmed bin Saciid bin Sakhr ad-Daarimi, waxaa noo sheegay Cubeydullaahi bin Cabdi-Majiid, waxaa noo sheegay Salm bin Zureyr al-Cuṭaaridi, wuxuu yiri: Waxaan ka maqlay Abuu Rajaa’ al-Cuṭaaridi, oo ka weriyey Cimraan bin Xuseyn, oo yiri: Waxaan la socday Nebiga Allah ﷺ safar. Waxaan soconnay habeenka oo dhan, markii waagu beryay ayaan degannay si aan u nasanno, indhahayaguna way naga adkaadeen ilaa qorraxdu ka soo baxday. Wuxuu yiri: Qofkii ugu horreeyey ee naga soo toosay wuxuu ahaa Abuu Bakar, mana aanan toosin jirin Nebiga Allah ﷺ haddii uu hurdo ilaa uu isagu ka soo tooso. Kadib Cumar baa soo toosay, wuxuuna istaagay dhinaca Nebiga Allah ﷺ isagoo takbiirsanaya cod dheer ilaa Rasuulka Allah ﷺ ka soo tooso. Markii uu madaxiisa kor u qaaday oo arkay in qorraxdu soo baxday, wuxuu yiri: 'Kaca oo socda.' Wuxuu nala socday ilaa qorraxdu si fiican u iftiintay. Kadib wuu degay oo wuxuu nala tukaday salaadda subax (Fajr). Nin baa dadka ka go’ay oo nala tukan. Markii salaaddu dhammaatay, Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ku yiri: 'Hebelow, maxaa kaa reebay inaad nala tukato?' Wuxuu yiri: 'Nebiga Allow, waxaa i qabatay janaabo.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu amray inuu tayammumo, wuuna tayammummay ciidda kadibna wuu tukaday. Kadib wuxuu igu amray inaan hor maro aniga iyo rag kale si aan biyo u raadinno, waayo aad baannu u harraadnay. Annagoo socda ayaan waxaan la kulannay haweeney lugaha laalaadsanaysa oo dhex fadhida laba sibraar oo biyo ah. Waxaan ku niri: 'Biyo xaggee laga helaa?' Waxay tiri: 'Waa fog yihiin, waa fog yihiin! Biyo idiinma leh.' Waxaan niri: 'Intee u jirtaa ehelkaagu biyaha?' Waxay tiri: 'Safar maalin iyo habeen ah.' Waxaan niri: 'U tag Rasuulka Allah ﷺ.' Waxay tiri: 'Yaa ah Rasuulka Allah?' Ma aanan dayn ee waannu kaxeysannay ilaa aan keenay hortooda Rasuulka Allah ﷺ. Wuu weydiiyey, waxayna u sheegtay sidii ay noogu sheegtay, waxayna u sheegtay inay tahay carmalad leh carruur agoomo ah. Wuxuu amray in geela loo fariisiyo, wuxuuna ku tufay afafka labada sibraar ee sare. Kadib geelii waa la kaciyey, annagoo afartan nin oo harraadsan ah ayaannu cabnay ilaa aan ka dheragno. Waxaan buuxinnay dhammaan weelashayadii iyo sibraarradii, waxaanna mayrnay saaxiibkeen, laakiin geel ma aanan waraabin, sibraarradiina biyuhu way ka buuxsameen ilaa ay ku sigteen inay qarxaan. Kadib wuxuu yiri: 'Keena waxaad haysataan.' Waxaan u ururinnay burbur rooti ah iyo timir, waanan u duubnay. Wuxuu ku yiri: 'Tag oo carruurtaada quudi, ogowna inaan biyahaaga waxba ka nusqaamin.' Markii ay ehelkeedii u tagtay, waxay tiri: 'Waxaan la kulmay sixiroolihii ugu weynaa ee dadka, ama waa nebi sida uu sheeganayo,' waxayna uga warrantay wixii dhacay. Allah wuxuu hanuuniyey qoladii haweeneydaas darteed, iyaduna way islaamtay, iyaguna way islaameen.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Kadib salaad subaxeed oo hurdo lagu seegay iyo harraad daran, Nabi ﷺ ayaa xal bixiyey.

Erayada adag oo la sharxay
Tayammum

Isdaahirin cibaado oo lagu sameeyo carro nadiif ah marka biyo la waayo ama aan la isticmaali karin.

Janaabo

Xaalad wasakh weyn oo cibaado ah, taas oo caadi ahaan u baahan qubays buuxa.

Harag-biyood

Kiish maqaar ah oo ay musaafiriintu biyaha ku kaydsan jireen kuna qaadi jireen.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay dhacdadan ka fahmeen in qofka hurdadu salaad kaga tagto uu tukado marka uu tooso oo uu awoodo; musaafiriintu marka hore waxay u guureen meel iftiinka waaberi ka muuqdo. Ninkii janaabada qabay waxaa loo oggolaaday tayammum markii biyo la waayey. Mad-habyadu waxay ka doodeen shuruudaha saxda ah ee tayammumka iyo gudashada salaad dib u dhacday iyagoo ka duulaya xadiiskan iyo werinno kale. Mucjisada biyaha badani waxay muujinaysaa calaamadaha gaarka ah ee Nabi ﷺ, halka daryeelka uu u muujiyey haweeneydii laga dhintay iyo carruurteedii agoonta ahaa uu tusaale u yahay naxariis wanaagsan.

Casharrada maanta
  1. Haddii hurdadu salaad kaa seegto, tuko markaad toosto oo duruufuhu kuu saamaxaan.
  2. Haddii biyo loo waayo isdaahirinta, baro goorta tayammumku sax yahay oo sidaas ku camal fal.
  3. Dadka baahan u gargaar si xushmad leh: Nabi ﷺ wuxuu musaafiriinta siiyey biyo ay cabbaan, wuxuuna haweeneyda carruurteeda cunto u raaciyey.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.