Sahih Muslim, xadiiska 1899
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ، حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَؤُهَا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقْرَأَنِيهَا فَكِدْتُ أَنْ أَعْجَلَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَمْهَلْتُهُ حَتَّى انْصَرَفَ ثُمَّ لَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَجِئْتُ بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَأْتَنِيهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْسِلْهُ اقْرَأْ " . فَقَرَأَ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَكَذَا أُنْزِلَتْ " . ثُمَّ قَالَ لِيَ " اقْرَأْ " . فَقَرَأْتُ فَقَالَ " هَكَذَا أُنْزِلَتْ إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ " .
Waxaa nooga warramay Yaxye binu Yaxye, wuxuu yiri: Waxaan ku akhriyay Maalik xagga Ibnu Shihaab, xagga Curwa binu Subeyr, xagga Cabdiraxmaan binu Cabdil-Qaari, wuxuu yiri: Waxaan maqlay Cumar binu Khaddaab oo leh: Waxaan maqlay Hishaam binu Xakiim binu Xisaam oo akhrinaya Suuradda Al-Furqaan si ka duwan sida aan u akhriyo, iyadoo Rasuulka Allah ﷺ uu ii akhriyay. Waxaan ku sigtay inaan degdeg ugu qabto, balse waan sugay ilaa uu ka dhammeeyay akhriskiisa. Kadibna waxaan ku soo qabtay maradiisa oo waxaan u keenay Rasuulka Allah ﷺ, waxaanan iri: 'Rasuulkii Allow, waxaan maqlay ninkan oo akhrinaya Suuradda Al-Furqaan si ka duwan tii aad ii bartay.' Markaas ayuu Rasuulka Allah ﷺ yiri: 'Iska sii daa, akhri.' Wuxuuna akhriyay qaabkii aan maqlay isagoo akhrinaya. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Sidaas ayaa loo soo dejiyay.' Kadibna wuxuu igu yiri: 'Akhri.' Waan akhriyay, wuxuuna yiri: 'Sidaas ayaa loo soo dejiyay. Qur'aankan waxaa lagu soo dejiyay toddoba xaraf (noocyo akhris), ee akhriya wixii idiin fududaada.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu xaqiijiyey laba hab oo Qur’aanka loo akhriyo oo waxyigu oggolaaday, wuxuuna oggolaaday kala duwanaanshaha ku jira toddobada ahruf.
Cumar wuxuu maqlay Hishaam ibn Xakiim oo Suuradda Al-Furqaan u akhrinaya si ka duwan sidii uu isagu uga bartay Nabiga ﷺ. Markii akhrintu dhammaatay, arrinta ayuu Nabiga ﷺ u bandhigay, wuxuuna xaqiijiyey labada hab ee wax loo akhriyey.
Toddoba hab oo Alle oggolaaday oo Qur’aanka loo akhriyo. Culimadu waxay bixiyeen fasiraado kala duwan oo ku saabsan macnahooda saxda ah.
Qur’aanka oo loo jeediyo hab akhris oo la soo weriyey.
Culimadii hore waxay dhacdadan ka fahmeen in Qur’aanka lagu soo dejiyey habab akhris oo la oggolaaday, Nabiguna ﷺ uu xaqiijiyey saxnimadooda. Erayada ah ‘Akhriya waxa idiin fudud’ waxay bannaynayaan hababka waxyigu soo dejiyey dhexdooda, mana oggola in qofku isagu beddelo erayada ama qaababka akhriska. Dhacdadu waxay sidoo kale ina baraysaa in marka laga shakiyo hab akhris arrinta loo celiyo aqoon lagu kalsoon yahay, oo aan loo oggolaan inay muran isu beddesho.
- Qur’aanka ka baro macallimiin lagu kalsoon yahay, kuna dhegganow werinnada la aqoonsan yahay.
- Haddii aad maqasho hab akhris oo aadan aqoon, ha ku degdegin inaad akhristaha eedayso; si deggan u weydii sharaxaad.
- Kala duwanaanshaha ku saabsan aqoonta diinta si ixtiraam leh uga hadla, una celiya culimada aqoonta u leh.
Werintan saxiixa ahi waxay la xiriirtaa mawduuca hababka akhris ee kala duwan ee la oggolaaday iyo xaqiijintii Nabiga ﷺ.
Sahih Muslim · #1898 (Sahih)Waxay soo gudbinaysaa dhacdo la mid ah oo khilaafka akhriska Nabiga ﷺ loo bandhigay.
Sahih Muslim · #1900 (Sahih)Werintani waxay xoojinaysaa isla mawduuca: kala duwanaanshaha la oggolaaday ee akhrinta Qur’aanka iyo fududaynta ummadda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.