Sahih Muslim, xadiiska 2102
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ، اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ - وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّاسُ إِنَّمَا انْكَسَفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ . فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ سِتَّ رَكَعَاتٍ بِأَرْبَعِ سَجَدَاتٍ بَدَأَ فَكَبَّرَ ثُمَّ قَرَأَ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَقَرَأَ قِرَاءَةً دُونَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَقَرَأَ قِرَاءَةً دُونَ الْقِرَاءَةِ الثَّانِيَةِ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ ثُمَّ انْحَدَرَ بِالسُّجُودِ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ أَيْضًا ثَلاَثَ رَكَعَاتٍ لَيْسَ فِيهَا رَكْعَةٌ إِلاَّ الَّتِي قَبْلَهَا أَطْوَلُ مِنَ الَّتِي بَعْدَهَا وَرُكُوعُهُ نَحْوًا مِنْ سُجُودِهِ ثُمَّ تَأَخَّرَ وَتَأَخَّرَتِ الصُّفُوفُ خَلْفَهُ حَتَّى انْتَهَيْنَا - وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى انْتَهَى إِلَى النِّسَاءِ - ثُمَّ تَقَدَّمَ وَتَقَدَّمَ النَّاسُ مَعَهُ حَتَّى قَامَ فِي مَقَامِهِ فَانْصَرَفَ حِينَ انْصَرَفَ وَقَدْ آضَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَإِنَّهُمَا لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ - وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِمَوْتِ بَشَرٍ - فَإِذَا رَأَيْتُمْ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ مَا مِنْ شَىْءٍ تُوعَدُونَهُ إِلاَّ قَدْ رَأَيْتُهُ فِي صَلاَتِي هَذِهِ لَقَدْ جِيءَ بِالنَّارِ وَذَلِكُمْ حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَأَخَّرْتُ مَخَافَةَ أَنْ يُصِيبَنِي مِنْ لَفْحِهَا وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَ الْمِحْجَنِ يَجُرُّ قُصْبَهُ فِي النَّارِ كَانَ يَسْرِقُ الْحَاجَّ بِمِحْجَنِهِ فَإِنْ فُطِنَ لَهُ قَالَ إِنَّمَا تَعَلَّقَ بِمِحْجَنِي . وَإِنْ غُفِلَ عَنْهُ ذَهَبَ بِهِ وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَةَ الْهِرَّةِ الَّتِي رَبَطَتْهَا فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الأَرْضِ حَتَّى مَاتَتْ جُوعًا ثُمَّ جِيءَ بِالْجَنَّةِ وَذَلِكُمْ حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَقَدَّمْتُ حَتَّى قُمْتُ فِي مَقَامِي وَلَقَدْ مَدَدْتُ يَدِي وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَتَنَاوَلَ مِنْ ثَمَرِهَا لِتَنْظُرُوا إِلَيْهِ ثُمَّ بَدَا لِي أَنْ لاَ أَفْعَلَ فَمَا مِنْ شَىْءٍ تُوعَدُونَهُ إِلاَّ قَدْ رَأَيْتُهُ فِي صَلاَتِي هَذِهِ " .
Waxaa nooga warramay Abu Bakr bin Abi Shaybah, waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Numayr, sidoo kale waxaa nooga warramay Muxammad bin Cabdullaahi bin Numayr — labadooduna way isku dhawaayeen xagga erayada — wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay aabbahay, waxaa nooga warramay Cabdul-Malik, ka soo xigtay Caddaa’, ka soo xigtay Jaabir, oo yiri: Qorraxdu way mugdiyeeshay xilligii Rasuulka Allah ﷺ maalintii uu dhintay Ibraahim oo ahaa wiilka Rasuulka Allah ﷺ. Dadkii waxay yiraahdeen:
“Qorraxdu waxay u mugdiyeeshay geerida Ibraahim darteed.” Markaasaa Nabigu ﷺ istaagay oo dadka ku tukiyey lix rukuc iyo afar sujuud. Wuxuu ku bilaabay takbiirta, kadibna wuu akhriyey Qur’aanka wuuna dheereeyey akhriska. Kadibna wuu rukucey muddo u dhiganta intii uu taagnaa. Kadibna madaxa kor u qaaday rukucda, wuxuuna akhriyey akhris ka gaaban kii hore. Kadibna mar kale ayuu rukucey muddo u dhiganta intii uu taagnaa. Kadibna madaxa kor u qaaday, wuxuuna akhriyey akhris ka gaaban kii labaad. Kadibna markale ayuu rukucey muddo u dhiganta intii uu taagnaa. Kadibna madaxa kor u qaaday rukucda. Kadibna wuu sujuuday laba sujuudood. Kadibna wuu istaagay oo mar kale rukucey saddex jeer, iyadoo mid walba ay ka gaaban tahay tii ka horraysay, rukucdiisuna waxay u dhigantay sujuuddiisa. Kadibna dib buu u hatay, safafkiina way la hateen ilaa aan gaarno meesha ugu dambeysa — Abu Bakrna wuxuu yiri: ilaa uu gaaro dumarka — kadibna horuu u socday, dadkiina way la socdeen ilaa uu ku istaago meeshiisii hore. Salaaddii wuu dhammeystiray iyadoo qorraxdii iftiinkeedii soo laabtay. Kadibna wuxuu yiri: “Dadow! Qorraxda iyo dayaxu waa laba calaamadood oo ka mid ah calaamooyinka Allah, umana mugdiyaan geeri qof bani’aadam ah — Abu Bakrna wuxuu yiri: geeri qof — marka haddii aad aragtaan wax la mid ah, tukada ilaa ay ka iftiinto. Ma jiro wax la idiin ballanqaaday oo aanan ku arkin salaaddaydan. Naarta ayaa la ii keenay, taasina waa sababtii aad u aragteen anigoo dib u hataya cabsi aan ka qabo in kulaylkeedu i taabto. Waxaan ku arkay dhexdeeda ninkii lahaa usha qaloocan ee mindhicirradiisa ku jiidayey naarta; wuxuu xadi jiray alaabta xujjayda isagoo isticmaalaya ushiisa. Haddii lagu fahmo, wuxuu oran jiray: ‘Ushayday ku dhegtay.’ Haddii aan la dareeminna, wuu qaadan jiray. Waxaan kaloo ku arkay dhexdeeda haweeneydii xirtay bisadda oo aan cunto siin, una diiday inay cunto cayayaanka dhulka ilaa ay gaajo u dhimatay. Kadibna Jannada ayaa la ii keenay, taasina waa sababtii aad u aragteen anigoo hor u socday ilaa aan istaago meeshaydii. Gacantayda waan fidiyey anigoo rabay inaan miro ka qaato si aad u aragtaan, kadibna waxaan go’aansaday inaan sameyn. Ma jiro wax la idiin ballanqaaday oo aanan ku arkin salaaddaydan.”
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Madoobaadku waa calaamad ka timid Allah, mana aha saadaal la xiriirta geerida qof.
Qorrax-madoobaad ayaa dhacay maalintii Ibraahim, wiilka Nabiga ﷺ, dhintay. Dadku waxay madoobaadka ku xireen geeridiisa; Nabiga ﷺ wuu diiday fasiraaddaas, wuxuuna tujiyey salaadda madoobaadka.
Salaad gaar ah oo la tukado marka qorraxda ama dayaxu madoobaado.
Foorarsiga lagu sameeyo salaadda.
Dhigista foolka dhulka marka salaadda la tukanayo.
Culimadu waxay ka fahmeen in madoobaadku uusan xiriir la lahayn dhalashada ama geerida qof, isla markaana uusan ahayn saadaal khuraafaad ah. Nabiga ﷺ wuxuu madoobaadka marka uu dhaco dadka ugu yeeray salaad ilaa uu ka dhammaado. Xadiisku wuxuu tilmaamayaa salaad leh rukuucyo badan; fuqahadu way ku kala duwan yihiin qaabka saxda ah iyo tirada rukuucyada. Afarta madhab ee Sunnigu waxay aqoonsan yihiin salaadda madoobaadka, inkastoo ay ku kala duwan yihiin xukunkeeda iyo qaar ka mid ah faahfaahinta gudashada.
- Tuko marka aad aragto madoobaad, Allahna xus ilaa uu dhammaado.
- Dhacdooyinka dabiiciga ah ha ku xirin geerida qof, hana faafin khuraafaad.
- Xayawaanka si naxariis leh ula dhaqan: cunto sii, hana u dhibin si aan loo baahnayn.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.