Sahih Muslim, xadiiska 2200
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Anas ibn Malik
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ كُلُّهُمْ عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، - أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، بْنُ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا خَيْرٌ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَجَبَتْ وَجَبَتْ وَجَبَتْ " . وَمُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرٌّ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَجَبَتْ وَجَبَتْ وَجَبَتْ " . قَالَ عُمَرُ فِدًى لَكَ أَبِي وَأُمِّي مُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا خَيْرًا فَقُلْتَ وَجَبَتْ وَجَبَتْ وَجَبَتْ . وَمُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرٌّ فَقُلْتَ وَجَبَتْ وَجَبَتْ وَجَبَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ خَيْرًا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَمَنْ أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ شَرًّا وَجَبَتْ لَهُ النَّارُ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ " .
Waxaa nooga warramay Yaxye bin Ayuub, Abu Bakar bin Abi Sheybah, Zuhayr bin Xarb, iyo Cali bin Xujr As-Sacdi, dhammaantood waxay ka weriyeen Ibnu Culayyah — ereyaduna waa kuwa Yaxye oo yiri: Waxaa nooga warramay Ibnu Culayyah, waxaa noo sheegay Cabdul-Casiis bin Suheyb oo ka weriyey Anas bin Maalik inuu yiri: Waxaa la soo maray meyd (jenaa'iso) markaasaa lagu ammaanay wanaag, dabadeed Nebiga Allah ﷺ wuxuu yiri:
"Way waajibtay, way waajibtay, way waajibtay." Markaasaa haddana la soo maray meyd kale oo lagu caayay xumaan, markaasuu Nebiga Allah ﷺ yiri: "Way waajibtay, way waajibtay, way waajibtay." Cumar baa yiri: Aabbahay iyo hooyaday ha kuu furtaan! Meyd baa la soo maray oo lagu ammaanay wanaag, markaasaad tiri: Way waajibtay, way waajibtay, way waajibtay. Oo haddana meyd kale baa la soo maray oo lagu caayay xumaan, markaasaad tiri: Way waajibtay, way waajibtay, way waajibtay. Markaasaa Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Kii aad ku ammaantaan wanaag, Jannada ayaa u waajibtay, kii aad ku sheegtaanna xumaan, Naarta ayaa u waajibtay. Idinku waxaad tihiin markhaatiyada Allah ee dhulka, idinku waxaad tihiin markhaatiyada Allah ee dhulka, idinku waxaad tihiin markhaatiyada Allah ee dhulka."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Markhaatiga daacadda ah ee dadku ka bixiyaan qof dhintay wuxuu leeyahay muhiimad weyn.
Hadalku wuxuu tilmaamayaa meel loo go'aamiyey: Jannada qofka si daacad ah loogu ammaano wanaag, iyo Naarta qofka si daacad ah loogu qiimeeyo xumaan.
Bulshadu waxay markhaati ka tahay waxa ay dhab ahaan ka aragtay dhaqanka qofka; ugu dambayntana Alle ayaa og waxa qarsoon, wuxuuna bixiyaa xukunka kama dambaysta ah.
Culimada hore waxay sharxeen in ammaanta ama cambaareynta halkan looga jeedo markhaatiyo daacad ah oo ay bixiyaan dadkii yaqaanay qofka dhintay, ee aan loola jeedin hadal aan sal lahayn ama sasabasho. Hadalku wuxuu adkaynayaa muhiimadda akhlaaqda wanaagsan iyo markhaatiyaasha lagu kalsoon yahay ee bulshada dhexdeeda. Ma aha fasax qof loogu xukumo halka uu aakhiro ku dambaynayo wax ka baxsan wixii Nebigu ﷺ sheegay.
- Ku dadaal akhlaaq ay dadku si daacad ah oo aqoon ku dhisan uga markhaati furi karaan inay wanaagsan tahay.
- Qofka geeriyooda si run iyo taxaddar leh uga hadal; ka fogow ammaanta aan salka lahayn iyo xanta labadaba.
- Markaad wax ka weydiinayso nolosha qof, ku tiirsanow markhaatiyaasha lagu kalsoon yahay ee si dhab ah u yaqaanay.
Werintan isla cutubka ku jirta waxay sidoo kale ka hadlaysaa qiimaynta ay dadku ku sameeyaan qof dhintay, waxayna caddaynaysaa macnaha markhaatigooda.
Sahih Muslim · #2199 (Sahih)Werintan saxiixa ah waxay sidoo kale ka hadlaysaa erayada ‘waa la go'aamiyey’ xilliga janaasada, waxayna sii dhammaystiraysaa dulucda werintan.
Sahih Muslim · #2201 (Sahih)Werintani waxay la xiriirtaa hadalka ah in dadka dhulka jooga ay markhaati yihiin, waxayna bixisaa qaab kale oo la xiriira dhacdada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.