Sahih Muslim, xadiiska 2404
Waxaa weriyey Qabisa ibn Mukhariq. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Qabisa ibn Mukhariq
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، كِلاَهُمَا عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ هَارُونَ بْنِ رِيَابٍ، حَدَّثَنِي كِنَانَةُ بْنُ نُعَيْمٍ الْعَدَوِيُّ، عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ، مُخَارِقٍ الْهِلاَلِيِّ قَالَ تَحَمَّلْتُ حَمَالَةً فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَسْأَلُهُ فِيهَا فَقَالَ " أَقِمْ حَتَّى تَأْتِيَنَا الصَّدَقَةُ فَنَأْمُرَ لَكَ بِهَا " . قَالَ ثُمَّ قَالَ " يَا قَبِيصَةُ إِنَّ الْمَسْأَلَةَ لاَ تَحِلُّ إِلاَّ لأَحَدِ ثَلاَثَةٍ رَجُلٍ تَحَمَّلَ حَمَالَةً فَحَلَّتْ لَهُ الْمَسْأَلَةُ حَتَّى يُصِيبَهَا ثُمَّ يُمْسِكُ وَرَجُلٍ أَصَابَتْهُ جَائِحَةٌ اجْتَاحَتْ مَالَهُ فَحَلَّتْ لَهُ الْمَسْأَلَةُ حَتَّى يُصِيبَ قِوَامًا مِنْ عَيْشٍ - أَوْ قَالَ سِدَادًا مِنْ عَيْشٍ - وَرَجُلٍ أَصَابَتْهُ فَاقَةٌ حَتَّى يَقُومَ ثَلاَثَةٌ مِنْ ذَوِي الْحِجَا مِنْ قَوْمِهِ لَقَدْ أَصَابَتْ فُلاَنًا فَاقَةٌ فَحَلَّتْ لَهُ الْمَسْأَلَةُ حَتَّى يُصِيبَ قِوَامًا مِنْ عَيْشٍ - أَوْ قَالَ سِدَادًا مِنْ عَيْشٍ - فَمَا سِوَاهُنَّ مِنَ الْمَسْأَلَةِ يَا قَبِيصَةُ سُحْتًا يَأْكُلُهَا صَاحِبُهَا سُحْتًا " .
Waxaa nooga warramay Yaxye binu Yaxye iyo Quteyba binu Saciid, labadooduba waxay ka weriyeen Xammaad binu Zeyd. Yaxye wuxuu yiri: Waxaa noo sheegay Xammaad binu Zeyd, oo ka weriyey Haaruun binu Riyaab, oo uu uga warramay Kinaana binu Nucaym al-Cadawi, oo ka weriyey Qabiisa binu Mukhaariq al-Hilaali. Wuxuu yiri: Waxaan qaaday deyn ballaaran (xamaalah), markaas baan u imid Rasuulka Allah ﷺ si aan wax u weydiiyo. Wuxuu igu yiri: 'Joog ilaa sadaqadu (zakadu) nooga timaaddo, markaasna waan kuu amraynaa in lagu siiyo.' Kadib wuxuu yiri: 'Qabiisow, wax weydiintu bannaan maaha illaa saddex qof midkood: Nin qaaday deyn ballaaran (xamaalah), markaas way u bannaan tahay inuu wax weydiiyo ilaa uu ka helo intaas, kadibna wuu joojinayaa; nin ay masiibo ku dhacday oo xoolihiisii baabi'isay, markaas way u bannaan tahay inuu wax weydiiyo ilaa uu ka helo nolol ku filan - ama wuxuu yiri nolol toosan; iyo nin ay faqiirnimo ku dhacday oo ay saddex qof oo caqli leh oo qoomkiisa ka mid ah markhaati ka noqdeen iyagoo leh: 'Hebel waxaa ku dhacday faqiirnimo,' markaas way u bannaan tahay inuu wax weydiiyo ilaa uu ka helo nolol ku filan - ama wuxuu yiri nolol toosan. Intaas wixii ka soo hara ee wax weydiin ah, Qabiisow, waa xaaraan, ka cunaana wuxuu cunayaa xaaraan.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Caawimaad weydiisashadu waxay ku kooban tahay xaalad adag oo dhab ah, waana in la joojiyaa marka ku filan la helo.
Qabiisa ibn Mukhaariq ayaa qaaday dammaanad maaliyadeed, wuxuuna Nebiga ﷺ ka codsaday caawimaad uu ku gudan karo.
Waajib maaliyadeed oo qof qaado si uu muran ama culays ugu qaado dad kale.
Agab ku filan nolol-maalmeedka.
Hanti xaaraan ah oo qof ku helo si xaqdarro ah.
Culimadii hore waxay arrintan ka fahmeen in qofku caawimaad maaliyadeed codsan karo saddex xaaladood oo baahi ah oo si cad loo qeexay: marka uu qaaday dammaanad, marka uu hanti ku waayo masiibo, iyo marka uu ku jiro saboolnimo daran oo ay xaqiijiyeen saddex qof oo bulshada ka tirsan oo garasho leh. Ogolaanshuhu wuxuu soconayaa oo keliya ilaa deynta la bixiyo ama la helo agab ku filan nolol-maalmeedka; markaas kadib waa in la joojiyaa codsashada. Madhhabyadu waxay ka doodaan sida saxda ah ee arrintan loogu dabaqo xeerarka sakada iyo dadka xaqa u leh inay qaataan, balse werintani dhammaantood waxay ku adkaynaysaa in dawarsiga aanay jirin baahi la aqoonsan yahay uu xaaraan yahay.
- Caawimaad maaliyadeed codso oo keliya marka aad ku jirto xaalad baahi oo la aqoonsan yahay, kana run sheeg duruufahaaga.
- Taageerada aad hesho u isticmaal ujeeddadii aad u codsatay, jooji codsashadana marka deynta ama baahida daruuriga ahi daboolanto.
- Qofka awooda inuu caawiyo wuxuu ka qayb qaadan karaa yaraynta baahida dhabta ah, isaga oo aan qofka ku dhiirrigelin inuu ku tiirsanaanta sii wato.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.