Sahih Muslim, xadiiska 2481
Waxaa weriyey Abd al-Muttalib ibn Rabi'a. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Az‑Zuhri
- 1Abdullah ibn Muhammad ibn Asma ad‑Duba'iwuxuu u sheegay Muslimعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ
- 2Juwayriyaجُوَيْرِيَةُ
- 3Malikمَالِكٍ
- 4Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ الْمُطَّلِبِ بْنَ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ حَدَّثَهُ قَالَ اجْتَمَعَ رَبِيعَةُ بْنُ الْحَارِثِ وَالْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالاَ وَاللَّهِ لَوْ بَعَثْنَا هَذَيْنِ الْغُلاَمَيْنِ - قَالاَ لِي وَلِلْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ - إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَلَّمَاهُ فَأَمَّرَهُمَا عَلَى هَذِهِ الصَّدَقَاتِ فَأَدَّيَا مَا يُؤَدِّي النَّاسُ وَأَصَابَا مِمَّا يُصِيبُ النَّاسُ - قَالَ - فَبَيْنَمَا هُمَا فِي ذَلِكَ جَاءَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَوَقَفَ عَلَيْهِمَا فَذَكَرَا لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ لاَ تَفْعَلاَ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ بِفَاعِلٍ . فَانْتَحَاهُ رَبِيعَةُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا تَصْنَعُ هَذَا إِلاَّ نَفَاسَةً مِنْكَ عَلَيْنَا فَوَاللَّهِ لَقَدْ نِلْتَ صِهْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا نَفِسْنَاهُ عَلَيْكَ . قَالَ عَلِيٌّ أَرْسِلُوهُمَا . فَانْطَلَقَا وَاضْطَجَعَ عَلِيٌّ - قَالَ - فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ سَبَقْنَاهُ إِلَى الْحُجْرَةِ فَقُمْنَا عِنْدَهَا حَتَّى جَاءَ فَأَخَذَ بِآذَانِنَا . ثُمَّ قَالَ " أَخْرِجَا مَا تُصَرِّرَانِ " ثُمَّ دَخَلَ وَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ - قَالَ - فَتَوَاكَلْنَا الْكَلاَمَ ثُمَّ تَكَلَّمَ أَحَدُنَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْتَ أَبَرُّ النَّاسِ وَأَوْصَلُ النَّاسِ وَقَدْ بَلَغْنَا النِّكَاحَ فَجِئْنَا لِتُؤَمِّرَنَا عَلَى بَعْضِ هَذِهِ الصَّدَقَاتِ فَنُؤَدِّيَ إِلَيْكَ كَمَا يُؤَدِّي النَّاسُ وَنُصِيبَ كَمَا يُصِيبُونَ - قَالَ - فَسَكَتَ طَوِيلاً حَتَّى أَرَدْنَا أَنْ نُكَلِّمَهُ - قَالَ - وَجَعَلَتْ زَيْنَبُ تُلْمِعُ عَلَيْنَا مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ أَنْ لاَ تُكَلِّمَاهُ - قَالَ - ثُمَّ قَالَ " إِنَّ الصَّدَقَةَ لاَ تَنْبَغِي لآلِ مُحَمَّدٍ . إِنَّمَا هِيَ أَوْسَاخُ النَّاسِ ادْعُوَا لِي مَحْمِيَةَ - وَكَانَ عَلَى الْخُمُسِ - وَنَوْفَلَ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ " . قَالَ فَجَاءَاهُ فَقَالَ لِمَحْمِيَةَ " أَنْكِحْ هَذَا الْغُلاَمَ ابْنَتَكَ " . لِلْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ فَأَنْكَحَهُ وَقَالَ لِنَوْفَلِ بْنِ الْحَارِثِ " أَنْكِحْ هَذَا الْغُلاَمَ ابْنَتَكَ " . لِي فَأَنْكَحَنِي وَقَالَ لِمَحْمِيَةَ " أَصْدِقْ عَنْهُمَا مِنَ الْخُمُسِ كَذَا وَكَذَا " . قَالَ الزُّهْرِيُّ وَلَمْ يُسَمِّهِ لِي .
Waxaa ii warramay Cabdullaahi bin Muxammad bin Asmaa' ad-Dubaci, wuxuu yiri: Waxaa noo warramay Juwayriya, oo ka weriyey Maalik, oo ka weriyey az-Zuhri, in Cabdullaahi bin Cabdullaahi bin Nawfal bin al-Xaarith bin Cabdul-Mudhalib uu u warramay in Cabdul-Mudhalib bin Rabii'a bin al-Xaarith uu u warramay, isagoo leh: Waxaa kulmay Rabii'a bin al-Xaarith iyo al-Cabbaas bin Cabdul-Mudhalib, waxayna yiraahdeen: 'Wallahi, haddaan labadan wiil ee yar' — aniga iyo Fadl bin Cabbaas — 'u dirno Rasuulka Allaah ﷺ oo ay la hadlaan, wuxuu u magacaabi lahaa inay maamulaan sadaqooyinkan. Way soo ururin lahaayeen sida dadku u ururiyo, waxayna heli lahaayeen qayb sida dadka kale.' Intay arrintaas ka hadlayeen, waxaa yimid Cali bin Abii Daalib oo hor istaagay, wayna u sheegeen. Cali bin Abii Taalib wuxuu yiri: 'Ha samaynina taas. Wallahi, ma samayn doono.' Rabii'a bin al-Xaarith ayaa ku jeestay oo yiri: 'Wallahi, tan waxaad u samaynaysaa oo kaliya xasad aad noo qabto awgeed! Wallahi, waxaad heshay sharafka ah inaad soddog u tahay Rasuulka Allaah ﷺ, mana aanan ka masayrin arrintaas.' Cali wuxuu yiri: 'Dira haddaba.' Labadii wiil way baxeen, Calina wuu jiifsaday. Markii Rasuulka Allaah ﷺ tukaday salaadda Duhur, waan ka horreynay oo waxaan tagnay qolkiisa, halkaas baan ku sugnay ilaa uu ka yimid. Wuxuu qabtay dhegahayaga isagoo naxariis muujinaya, wuxuuna yiri: 'Soo saara waxaad qalbiyadiinna ku qarinaysaan.' Kadibna wuu galay, annaguna waan galnay; maalintaas wuxuu joogay guriga Saynab binti Jaxsh. Waan isku riixnay hadalka, kadib midkeen baa yiri: 'Yaa Rasuulallaah, adigu waxaad tahay kan ugu wanaagsan dadka iyo kan ugu xiriir wanaagsan ehelka. Waxaan gaarnay da'dii guurka, waxaana u nimid inaad noo magacowdo qaar ka mid ah sadaqooyinkan, si aan kuugu soo gudbinno sida dadka kale, una helno qaybteenna sidooda.' Wuu aamusay muddo dheer ilaa aan rabnay inaan mar kale la hadalno, iyadoo Saynab ay nooga isharaadayso daaha dabadiisa inaan hadlin. Kadib wuxuu yiri: 'Sadaqadu uma bannaana Aal Muxammad. Waa wasakhda dadka. Iigu yeera Maxmiya' — oo ahaa kii mas'uulka ka ahaa Khumska — 'iyo Nawfal bin al-Xaarith bin Cabdul-Mudhalib.' Labadoodii way yimaadeen, wuxuuna ku yiri Maxmiya: 'Wiilkan u guuri gabadhaada,' isagoo ula jeeda Fadl bin Cabbaas, wuuna u guuriyey. Wuxuu kaloo ku yiri Nawfal bin al-Xaarith: 'Wiilkan u guuri gabadhaada,' isagoo aniga ila jeeda, wuuna ii guuriyey. Wuxuuna ku yiri Maxmiya: 'Ka bixi labadooda mehradka intaas iyo intaas oo ka mid ah Khumska.' Az-Zuhri wuxuu yiri: Magacaabin caddeyn ma siinin.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qoyska Nabiga ﷺ ma qaataan zakada; khums-ka ayaa loo adeegsan karaa xaqooda.
Rabiica ibn al-Haarith iyo al-Cabbaas waxay weydiiyeen in wiilashooda qaangaarka ahi zakada ururin karaan oo qayb ka heli karaan. Nabigu ﷺ taas wuu diiday, dabadeedna guurkooda iyo meherkooda ayuu uga bixiyey khums-ka.
Halkan waxaa loola jeedaa zakada waajibka ah ee la siiyo dadka shareecadu u cayintay.
Shan meelood meel oo ka mid ah qaniimooyinka dagaalka qaarkood, loona asteeyey ujeeddooyinka shareecadu cayintay.
Qoyska Nabiga ﷺ, kuwaas oo werintani ka reebay qaadashada zakada.
Culimada hore waxay daliishadaan werintan in qoyska Nabiga ﷺ aanu qaadan zakada waajibka ah, maadaama zakada lagu tilmaamay inay hantida dadka kale daahiriso. Waxay si gooni ah uga hadlaan cidda saxda ah ee qoyskaas ka tirsan iyo sida xukunku u khuseeyo sadaqada ikhtiyaariga ah. Xadiisku wuxuu kaloo muujinayaa in khums-ka loo adeegsan karo taageeridda xuquuq iyo baahiyo munaasib ah. Madhhabyadu waxay faahfaahinta qaybaha dadka wax la siinayo iyo meelaha khums-ka loo qoondeeyo ku xalliyaan xeerarkooda zakada iyo hantida guud.
- Markaad zakada bixinayso, hubi in qaatahu waafaqsan yahay shuruudaha shareecada.
- Raadi hab taageero oo bannaan qaraabada aan loo oggolayn inay zakada qaataan.
- Su’aalaha ku saabsan xuquuqda diinta si furan uga hadal, hana ka tegin caawimo ku habboon marka codsi la diido.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.