Sahih Muslim, xadiiska 258
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الذَّنْبِ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ قَالَ " أَنْ تَدْعُوَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ " . قَالَ ثُمَّ أَىٌّ قَالَ " أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ مَخَافَةَ أَنْ يَطْعَمَ مَعَكَ " . قَالَ ثُمَّ أَىٌّ قَالَ " أَنْ تُزَانِيَ حَلِيلَةَ جَارِكَ " فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَصْدِيقَهَا { وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلاَ يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَلاَ يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا}
Waxaa nooga warramay Cusmaan bin Abii Shaybah iyo Isxaaq bin Ibraahiim, labaduba waxay ka weriyeen Jariir. Cusmaan wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Jariir, oo ka weriyey Al-Acmash, oo ka weriyey Abii Waa’il, oo ka weriyey Camr bin Shuraxbiil, wuxuu yiri: Cabdullaahi wuxuu yiri: Nin baa wuxuu yiri,
“Rasuulka Allow ﷺ, maxaa dembi ugu weyn Allah agtiisa?” Wuxuu ku jawaabay ﷺ, “Inaad Allah u yeeshid lammaane isagoo adiga ku abuuray.” Ninkii wuxuu yiri, “Kadibna maxaa xiga?” Wuxuu ku jawaabay ﷺ, “Inaad dishid ilmahaaga adigoo ka cabsanaya inuu kula cuno cuntada.” Ninkii wuxuu yiri, “Kadibna maxaa xiga?” Wuxuu ku jawaabay ﷺ, “Inaad xaaska deriskaaga la sinaysato.” Markaasaa Allah oo Cisada iyo Korreynta leh wuxuu soo dejiyey aayaddan oo xaqiijinaysa arrintaas: {Kuwa aan Allah la baryin ilaah kale, oo aan dilin nafta uu Allah xaaraantinimeeyey xaqdarro mooyee, oo aan sinnaysan; ruuxii taas falana wuxuu mutaysan doonaa ciqaab daran.}
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Dambiyada ugu waaweyn waa in Allah cid lala wadaajiyo, carruurta la dilo, iyo in lala sinaysto xaaska deriska.
In Allah lala wadaajiyo cibaadada ama sifooyinka Ilaahnimada; taas waxaa la yiraahdaa shirk.
In ilmo la dilo iyadoo laga cabsi qabo inuu la qaybsado waalidka rizqiga.
Xusitaankani wuxuu caddeynayaa in sinadu ka sii daran tahay marka ay sidoo kale dhaawacayso kalsoonida iyo xuquuqda deriska.
Culimadii hore waxay xadiiskan ka fahmeen in shirkigu yahay dembiga ugu weyn, waayo wuxuu wax u dhimayaa xuquuqda gaarka ah ee Allah. Dilka carruurta iyadoo saboolnimo laga baqayo waa dembi culus, wuxuuna muujinayaa tawakkul la’aanta Allah; sinada lala sameeyo xaaska deriskuna waxay isugu jirtaa sino iyo khiyaano lagu sameeyo kalsoonidiisa. Kala horrayntu waxay muujinaysaa darnaanta, balse kama dhigna in duruufuhu aanay kordhin karin dhibaatada dembi. Afarta madhhab ee sunniga ahi falalkan way xaaraantinimeeyaan; xadiiskuna ma samaynayo kala sooc meesha ka saaraya mamnuucidaha guud.
- Cibaadada u gaar yeel Allah, iimaankaagana ka ilaali shirkiga.
- Carruurta ula dhaqan masuuliyad laguu aaminay, hana u oggolaan cabsida rizqigu inay kuu horseeddo dulmi.
- Ixtiraam xuduudaha deriskaaga, ilaali qoyskiisa, kalsoonidiisa iyo xuquuqdiisa.
Werintan saxiixa ah ee isla kitaabka ku jirta waxay sidoo kale ka hadlaysaa dambiyo waaweyn, waxayna sii xoojinaysaa digniinta xadiiskan.
Sahih Muslim · #257 (Sahih)Werintani oo isla taxanaha ku jirta waxay caddaynaysaa kaalinta dhexe ee iimaanka iyo adeecidda Allah.
Sahih al-Bukhari · #32 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay xustaa dambiyo waaweyn, waxayna bixisaa isbarbardhig dheeraad ah oo ku saabsan digniinaha akhlaaqda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.