Sahih Muslim, xadiiska 279
Waxaa weriyey Jundab ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Aabbihii
- 1Ahmad ibn al‑Hasan ibn Khirashwuxuu u sheegay Muslimأَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ خِرَاشٍ
- 2Amr ibn Asimعَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ
- 3Mu'tamirمُعْتَمِرٌ
- 4Aabbihiiأَبِي
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ خِرَاشٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، أَنَّ خَالِدًا الأَثْبَجَ ابْنَ أَخِي، صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ حَدَّثَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ، أَنَّهُ حَدَّثَ أَنَّ جُنْدَبَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيَّ بَعَثَ إِلَى عَسْعَسِ بْنِ سَلاَمَةَ زَمَنَ فِتْنَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فَقَالَ اجْمَعْ لِي نَفَرًا مِنْ إِخْوَانِكَ حَتَّى أُحَدِّثَهُمْ . فَبَعَثَ رَسُولاً إِلَيْهِمْ فَلَمَّا اجْتَمَعُوا جَاءَ جُنْدَبٌ وَعَلَيْهِ بُرْنُسٌ أَصْفَرُ فَقَالَ تَحَدَّثُوا بِمَا كُنْتُمْ تَحَدَّثُونَ بِهِ . حَتَّى دَارَ الْحَدِيثُ فَلَمَّا دَارَ الْحَدِيثُ إِلَيْهِ حَسَرَ الْبُرْنُسَ عَنْ رَأْسِهِ فَقَالَ إِنِّي أَتَيْتُكُمْ وَلاَ أُرِيدُ أَنْ أُخْبِرَكُمْ عَنْ نَبِيِّكُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ بَعْثًا مِنَ الْمُسْلِمِينَ إِلَى قَوْمٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَإِنَّهُمُ الْتَقَوْا فَكَانَ رَجُلٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَقْصِدَ إِلَى رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ قَصَدَ لَهُ فَقَتَلَهُ وَإِنَّ رَجُلاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ قَصَدَ غَفْلَتَهُ قَالَ وَكُنَّا نُحَدَّثُ أَنَّهُ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَلَمَّا رَفَعَ عَلَيْهِ السَّيْفَ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . فَقَتَلَهُ فَجَاءَ الْبَشِيرُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ فَأَخْبَرَهُ حَتَّى أَخْبَرَهُ خَبَرَ الرَّجُلِ كَيْفَ صَنَعَ فَدَعَاهُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ " لِمَ قَتَلْتَهُ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهَ أَوْجَعَ فِي الْمُسْلِمِينَ وَقَتَلَ فُلاَنًا وَفُلاَنًا - وَسَمَّى لَهُ نَفَرًا - وَإِنِّي حَمَلْتُ عَلَيْهِ فَلَمَّا رَأَى السَّيْفَ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَقَتَلْتَهُ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَكَيْفَ تَصْنَعُ بِلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ إِذَا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَغْفِرْ لِي . قَالَ " وَكَيْفَ تَصْنَعُ بِلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ إِذَا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . قَالَ فَجَعَلَ لاَ يَزِيدُهُ عَلَى أَنْ يَقُولَ " كَيْفَ تَصْنَعُ بِلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ إِذَا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Waxaa nooga warramay Axmed bin Xasan bin Khiraash, waxaa nooga warramay Camr bin Caasim, waxaa nooga warramay Muctamir, wuxuu yiri: Waxaan maqlay aabbahay oo ka sheekeynaya in Khaalid Al-Athbaj, oo uu adeer u yahay Safwaan bin Muxriz, uu ka wariyey Safwaan bin Muxriz, inuu sheegay in Jundab bin Cabdillaahi Al-Bajali uu fariin u diray Cascas bin Salaama xilligii fitnadii Ibnu Subeyr, isagoo leh:
"Ii soo ururi koox rag ah oo walaalahaa ah aan u sheekeeyee." Markaasuu wuxuu u diray ergo, markay isu yimaadeenna waxaa yimid Jundab oo xiran shaadh jaalle ah oo madaxa lagu daboolo. Wuxuu yiri: "Ka wada hadla waxaad ka wada hadli jirteen." Hadalkii wuu socday ilaa uu isaga wareegay, markaasuu shaadhkii ka qaaday madaxiisa wuxuuna yiri: "Waxaan idiinku imid inaanan idinka waramin wax aan ahayn xadiis Nabiigiinna ka yimid. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu diray ciidan Muslimiin ah oo loo diray qolo mushrikiin ah. Way isku dhaceen, waxaana jiray nin mushrikiinta ka mid ah oo hadduu doono inuu dilo nin Muslim ah uu toos u dili jiray. Waxaa jiray nin Muslimiin ka mid ah oo fursad ka eegayay markuu dayacmo. Wuxuu yiri: 'Waxaa naloo sheegi jiray inuu ahaa Usaama bin Seyd.' Markuu seefta ku soo qaaday, ninkii wuxuu yiri: 'Laa ilaaha illallaah.' Haddana wuu dilay. Markaasuu bishaareeyihii u yimid Nabiga ﷺ, wuu weydiiyay, wuuna uga warramay sidii wax u dhaceen iyo wixii ninku sameeyay. Nabigu wuu u yeeray wuxuuna weydiiyay: 'Maxaad u dishay?' Wuxuu yiri: 'Rasuulka Allow, wuxuu dhibay Muslimiinta wuxuuna dilay hebel iyo hebel' – magacyo ayuu sheegay – 'markaasaan ku weeraray, markuu seefta arkayna wuxuu yiri: Laa ilaaha illallaah.' Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: 'Ma dishay?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Wuxuu yiri: 'Maxaad ka yeeli doontaa Laa ilaaha illallaah maalinta Qiyaamaha?' Wuxuu yiri: 'Rasuulka Allow, ii dambi dhaaf weydi.' Wuxuu yiri: 'Maxaad ka yeeli doontaa Laa ilaaha illallaah maalinta Qiyaamaha?' Wuxuuna ku celcelinayay kaliya: 'Maxaad ka yeeli doontaa Laa ilaaha illallaah maalinta Qiyaamaha?'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qirasho iimaan oo si cad loo sheego waxay qofka ka ilaalisaa in si sharci-darro ah loo dilo.
Jundab ayaa werintan sheegay xilligii fitnadii Ibnu az-Zubayr. Wuxuu soo qaatay dhacdadii Usaama ibn Zayd uu ku dilay nin ka soo horjeeday kadib markii uu yiri: Laa ilaaha illallaah.
Qirashada iimaanka: ma jiro ilaah xaq loogu cibaadeysto Allaah mooyee.
Xilli ay bulshada dhexdeeda ka jiraan qalalaase iyo imtixaan culus.
Markhaatifurka iimaanka ee Allaah iyo Rasuulkiisa.
Culimadu waxay ka fahmeen in qirashada iimaanka ee si cad loo sheego ay qofka ilaaliso, ayna dadka u bannaanayn inay iskood uga xukumaan ujeeddada qofka qalbigiisa ku jirta. Shakigii Usaama ee ahaa in ninku erayada cabsi darteed u yiri ma bannayn dilkiisa. Werintani waxay kaloo baraysaa in khalad weyn aan cudurdaar lagu fududaysan karin: Nabiga ﷺ wuxuu adkeeyey culayska dhiigga la daadiyey. Mad-habyadu waxay aqoonsan yihiin ilaalinta ay qirashada iimaanku bixiso, iyagoo dejinaya shuruudo sharci oo faahfaahsan oo ku saabsan ku dhaqankeeda.
- Ha dilin hana dhaawicin qof adigoo ku salaynaya tuhun ku saabsan iimaankiisa ama ujeeddooyinkiisa.
- Qirashada iimaanka ee si cad loo sheego si dhab ah u qaado, go'aaminta sharcigana u daa hay'adaha awoodda u leh.
- Ka fikir mas'uuliyaddaada Allaah hortiisa ka hor fal kasta oo cawaaqib aan laga noqon karin leh.
Werintani waxay soo gudbinaysaa qisada Usaama oo afkiisa ah, waxayna sii caddaynaysaa canaantii Nabiga ﷺ ee ku saabsan dilka qof qirashada iimaanka ku dhawaaqay.
Sahih Muslim · #280 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa inaan la dilin qofka qirashada iimaanka ku dhawaaqa, sidaasna waxay xoojinaysaa dulucda ugu weyn.
40 Hadith van an-Nawawi · #14 (Sahih)Xadiiskani wuxuu xusaa xaaladaha kooban ee dhiigga Muslimka si sharci ah loo daadin karo, wuxuuna adkaynayaa in xoog loo adeegsado si iska-arag ah ay xaaraan tahay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.