Sahih Muslim, xadiiska 306
Waxaa weriyey Sahl ibn Sa'd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Sahl ibn Sa'd
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ - حَىٌّ مِنَ الْعَرَبِ - عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا . فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ لاَ يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلاَّ اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلاَنٌ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ " . فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا . قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ - قَالَ - فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ . قَالَ " وَمَا ذَاكَ " . قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ " إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ " .
Waxaa nooga warramay Qutaybah bin Saciid, waxaa nooga warramay Yacquub — waana ina Cabdirraxmaan al-Qaari, oo ah qabiil Carbeed — kaasoo ka weriyey Abuu Xaazim, kaasoo ka weriyey Sahl bin Sacad as-Saacidiyi, in Rasuulka Alle ﷺ iyo mushrikiintu ay isku dhaceen oo ay dagaallameen. Markii uu Rasuulka Alle ﷺ u laabtay ciidankiisii, kuwii kalena ay u laabteen ciidankoodii, waxaa jiray nin ka mid ahaa asxaabta Rasuulka Alle ﷺ oo aan cidna dhaafayn balse raacayay oo seeftiisa ku dilayay. Waxay yiraahdeen: 'Maanta ma jiro qof noo gutay sida uu noogu gutay hebel.' Haddaba Rasuulka Alle ﷺ wuxuu yiri: 'Isagu waa ka mid ah dadka Naarta.' Nin baa yiri: 'Anigu waan la socon doonaa weligay.' Wuxuu la baxay ninkii; markasta oo uu istaago wuu la istaagayay, markasta oo uu ordo wuu la ordayay. Ninkii waa dhaawacmay dhaawac culus, markaasuu geeri degdegay. Wuxuu dhulka dhigay daabka seeftiisa, afkeedana wuxuu dhex geliyey labadiisa naas, kadibna wuxuu isku tuuray seefta oo isdilay. Ninkii la socday ayaa u yimid Rasuulka Alle ﷺ wuxuuna yiri: 'Waan markhaati kacayaa inaad tahay Rasuulka Alle.' Wuxuu yiri: 'Maxaa dhacay?' Wuxuu yiri: 'Ninkaad hore u sheegtay inuu yahay dadka Naarta, dadkuna way la yaabeen, aniguna waxaan idhi anaa idiin soo hubinaya. Waan daba galay ilaa uu dhaawac culus gaaray, markaasuu geeri degdegay oo seeftiisii isku dilay.' Markaasuu Rasuulka Alle ﷺ yiri: 'Qofku wuxuu sameeyaa camalka dadka Jannada muuqaal ahaan, haddana waa ka mid ah dadka Naarta. Qofkuna wuxuu sameeyaa camalka dadka Naarta muuqaal ahaan, haddana waa ka mid ah dadka Jannada.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ficillada muuqda mar walba ma muujiyaan xaaladda ugu dambaysa ee qofku Alle agtiisa ku leeyahay.
Xadiisku wuxuu ka warramayaa dagaal uu nin si muuqata geesinimo leh uga dagaallamay, balse markii dambe isdilay. Nabiga ﷺ wuxuu caddeeyey in qiimaha muuqda ee ficillada qofku aanu mar walba waafaqsanayn halka uu ugu dambayn ku dambaynayo.
Dadka loo qaddaray Naarta.
Sida dadka kale ficillada qofka uga qiimeeyaan waxa dibadda ka muuqda, iyaga oo aan garanayn niyaddiisa gudaha.
Culimada hore, oo uu ka mid yahay Imaam an-Nawawi, waxay xadiiskan ka fahmeen in muuqaalka dibadda ee ficilladu aanu caddayn go’aan kama dambays ah u ah daacadnimada gudaha ee qofka ama xaaladdiisa ugu dambaysa. Xadiisku wuxuu ka digayaa islaweynaanta iyo in si go’aan leh looga xukumo aakhirada qof gaar ah. Alle ayaa og niyadaha qarsoon iyo dhammaadka qof kasta. Culimadu waxay arrintan sidoo kale ku xidhaan muhiimadda niyadda daacadda ah iyo in qofku ku sugnaado wanaagga ilaa dhammaadka.
- Ka fiirso niyaddaada ka hor intaadan ficil samayn, Alle-na weydiiso daacadnimo.
- Dadka ha ku xukumin hal ficil oo cajiib ah ama xun; xukunka ugu dambeeya Alle u daa.
- Alle weydiiso sugnaansho iyo dhammaad wanaagsan, xitaa marka aad camal wanaagsan samaynayso.
Werintan isla kitaabka ku jirta waxay sidoo kale ka hadlaysaa in aakhirada qofka aan si fudud looga garan karin ficilladiisa muuqda.
40 Hadith van an-Nawawi · #3 (Sahih)Werintani waxay adkaynaysaa in qiimaha ficilku ku xidhan yahay niyadda; tani waa aragti muhiim u ah fahamka digniinta ka dhanka ah muujinta wanaag dibadeed oo keliya.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.