Sahih Muslim, xadiiska 3691
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ سِمَاكٍ أَبِي زُمَيْلٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، قَالَ لَمَّا اعْتَزَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ - قَالَ - دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا النَّاسُ يَنْكُتُونَ بِالْحَصَى وَيَقُولُونَ طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُؤْمَرْنَ بِالْحِجَابِ فَقَالَ عُمَرُ فَقُلْتُ لأَعْلَمَنَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ يَا بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ أَقَدْ بَلَغَ مِنْ شَأْنِكِ أَنْ تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ مَا لِي وَمَا لَكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ عَلَيْكَ بِعَيْبَتِكَ . قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ فَقُلْتُ لَهَا يَا حَفْصَةُ أَقَدْ بَلَغَ مِنْ شَأْنِكِ أَنْ تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يُحِبُّكِ . وَلَوْلاَ أَنَا لَطَلَّقَكِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَبَكَتْ أَشَدَّ الْبُكَاءِ فَقُلْتُ لَهَا أَيْنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ هُوَ فِي خِزَانَتِهِ فِي الْمَشْرُبَةِ . فَدَخَلْتُ فَإِذَا أَنَا بِرَبَاحٍ غُلاَمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَاعِدًا عَلَى أُسْكُفَّةِ الْمَشْرُبَةِ مُدَلٍّ رِجْلَيْهِ عَلَى نَقِيرٍ مِنْ خَشَبٍ وَهُوَ جِذْعٌ يَرْقَى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَنْحَدِرُ فَنَادَيْتُ يَا رَبَاحُ اسْتَأْذِنْ لِي عِنْدَكَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَنَظَرَ رَبَاحٌ إِلَى الْغُرْفَةِ ثُمَّ نَظَرَ إِلَىَّ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا ثُمَّ قُلْتُ يَا رَبَاحُ اسْتَأْذِنْ لِي عِنْدَكَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَنَظَرَ رَبَاحٌ إِلَى الْغُرْفَةِ ثُمَّ نَظَرَ إِلَىَّ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا ثُمَّ رَفَعْتُ صَوْتِي فَقُلْتُ يَا رَبَاحُ اسْتَأْذِنْ لِي عِنْدَكَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنِّي أَظُنُّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ظَنَّ أَنِّي جِئْتُ مِنْ أَجْلِ حَفْصَةَ وَاللَّهِ لَئِنْ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضَرْبِ عُنُقِهَا لأَضْرِبَنَّ عُنُقَهَا . وَرَفَعْتُ صَوْتِي فَأَوْمَأَ إِلَىَّ أَنِ ارْقَهْ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُضْطَجِعٌ عَلَى حَصِيرٍ فَجَلَسْتُ فَأَدْنَى عَلَيْهِ إِزَارَهُ وَلَيْسَ عَلَيْهِ غَيْرُهُ وَإِذَا الْحَصِيرُ قَدْ أَثَّرَ فِي جَنْبِهِ فَنَظَرْتُ بِبَصَرِي فِي خِزَانَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا أَنَا بِقَبْضَةٍ مِنْ شَعِيرٍ نَحْوِ الصَّاعِ وَمِثْلِهَا قَرَظًا فِي نَاحِيَةِ الْغُرْفَةِ وَإِذَا أَفِيقٌ مُعَلَّقٌ - قَالَ - فَابْتَدَرَتْ عَيْنَاىَ قَالَ " مَا يُبْكِيكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ " . قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَمَا لِي لاَ أَبْكِي وَهَذَا الْحَصِيرُ قَدْ أَثَّرَ فِي جَنْبِكَ وَهَذِهِ خِزَانَتُكَ لاَ أَرَى فِيهَا إِلاَّ مَا أَرَى وَذَاكَ قَيْصَرُ وَكِسْرَى فِي الثِّمَارِ وَالأَنْهَارِ وَأَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَفْوَتُهُ وَهَذِهِ خِزَانَتُكَ . فَقَالَ " يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أَلاَ تَرْضَى أَنْ تَكُونَ لَنَا الآخِرَةُ وَلَهُمُ الدُّنْيَا " . قُلْتُ بَلَى - قَالَ - وَدَخَلْتُ عَلَيْهِ حِينَ دَخَلْتُ وَأَنَا أَرَى فِي وَجْهِهِ الْغَضَبَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا يَشُقُّ عَلَيْكَ مِنْ شَأْنِ النِّسَاءِ فَإِنْ كُنْتَ طَلَّقْتَهُنَّ فَإِنَّ اللَّهَ مَعَكَ وَمَلاَئِكَتَهُ وَجِبْرِيلَ وَمِيكَائِيلَ وَأَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَالْمُؤْمِنُونَ مَعَكَ وَقَلَّمَا تَكَلَّمْتُ وَأَحْمَدُ اللَّهَ بِكَلاَمٍ إِلاَّ رَجَوْتُ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ يُصَدِّقُ قَوْلِي الَّذِي أَقُولُ وَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ آيَةُ التَّخْيِيرِ { عَسَى رَبُّهُ إِنْ طَلَّقَكُنَّ أَنْ يُبْدِلَهُ أَزْوَاجًا خَيْرًا مِنْكُنَّ} { وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاَهُ وَجِبْرِيلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمَلاَئِكَةُ بَعْدَ ذَلِكَ ظَهِيرٌ} وَكَانَتْ عَائِشَةُ بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ وَحَفْصَةُ تَظَاهَرَانِ عَلَى سَائِرِ نِسَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَطَلَّقْتَهُنَّ قَالَ " لاَ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَالْمُسْلِمُونَ يَنْكُتُونَ بِالْحَصَى يَقُولُونَ طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ أَفَأَنْزِلُ فَأُخْبِرَهُمْ أَنَّكَ لَمْ تُطَلِّقْهُنَّ قَالَ " نَعَمْ إِنْ شِئْتَ " . فَلَمْ أَزَلْ أُحَدِّثُهُ حَتَّى تَحَسَّرَ الْغَضَبُ عَنْ وَجْهِهِ وَحَتَّى كَشَرَ فَضَحِكَ وَكَانَ مِنْ أَحْسَنِ النَّاسِ ثَغْرًا ثُمَّ نَزَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَزَلْتُ فَنَزَلْتُ أَتَشَبَّثُ بِالْجِذْعِ وَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّمَا يَمْشِي عَلَى الأَرْضِ مَا يَمَسُّهُ بِيَدِهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا كُنْتَ فِي الْغُرْفَةِ تِسْعَةً وَعِشْرِينَ . قَالَ " إِنَّ الشَّهْرَ يَكُونُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ " . فقُمْتُ عَلَى بَابِ الْمَسْجِدِ فَنَادَيْتُ بِأَعْلَى صَوْتِي لَمْ يُطَلِّقْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ . وَنَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ { وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ} فَكُنْتُ أَنَا اسْتَنْبَطْتُ ذَلِكَ الأَمْرَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ آيَةَ التَّخْيِيرِ .
Waxaa ii sheegay Zuhayr ibn Xarb, waxaa noo sheegay Cumar ibn Yuunis al-Xanafi, waxaa noo sheegay Cikrimah ibn Cammaar, oo ka weriyey Simaak Abuu Zumayl, waxaa ii sheegay Cabdullaahi ibn Cabbaas, waxaa ii sheegay Cumar ibn al-Khadhaab: Markii uu Nebiga Allah ﷺ ka fogaaday xaasaskiisa, waxaan galay masaajidka, waxaanan arkay dadka oo dhagxaan ku ciyaaraya lehna: 'Rasuulka Allah ﷺ wuxuu furay xaasaskiisii,' taasina waxay ahayd intaan lagu amrin xijaabka. Cumar wuxuu yiri: 'Maanta ayaan ogaan doonaa xaqiiqda arrintan.' Waxaan u galay Ca'ishah waxaanan ku iri: 'Gabadha Abuu Bakarow, ma gaartay heer aad dhibto Rasuulka Allah ﷺ?' Waxay tiri: 'Maxaa iga galay adiga, wiilka Khadhaabow? Isku mashquul gurigaaga.' Kadib waxaan u galay Xafso binti Cumar, waxaanan ku iri: 'Xafsow, ma gaartay heer aad dhibto Rasuulka Allah ﷺ? Waad og tahay inaanu Rasuulka Allah ﷺ ku jeclayn, haddii aanan anigu jirinna wuu ku furi lahaa.' Way ooyday oohin daran. Waxaan weydiiyey: 'Xagee buu joogaa Rasuulka Allah ﷺ?' Waxay tiri: 'Wuxuu ku jiraa qolkiisa sare.' Waan galay, waxaanan arkay Rabaax, adeegaha Rasuulka Allah ﷺ, oo fadhiya marinka daaqadda, lugahiisana ka laalaadiyey geed timir ah oo la qoray oo uu Rasuulka Allah ﷺ ku fuulo kuna soo dego. Waan u yeeray: 'Rabaaxow, ii weydii idan Rasuulka Allah ﷺ.' Rabaax wuxuu eegay qolka, kadibna wuu i eegay, waxbana ma uusan oran. Mar kale ayaan iri: 'Rabaaxow, ii weydii idan Rasuulka Allah ﷺ.' Wuxuu eegay qolka, kadibna wuu i eegay, waxbana ma uusan oran. Kadib codkaygaan kor u qaaday oo iri: 'Rabaaxow, ii weydii idan Rasuulka Allah ﷺ! Waxaan u maleynayaa in Rasuulka Allah ﷺ u haysto inaan u imid darteed Xafso. Wallaahi, haddii uu Rasuulka Allah ﷺ i amro inaan qoorta ka gooyo, waan ka goynayaa!' Codkaygaan kor u qaaday, wuuna ii tilmaamay inaan fuulo. Waxaan u galay Rasuulka Allah ﷺ isagoo ku jiifa sariir caws ah. Waan fariistay, wuuna soo jiiday go'giisa hoose, mana uusan xirnayn wax aan kaas ahayn, sariirtuna waxay reebtay raad dhinaciisa ah. Waxaan indhaha la raacay bakhaarka Rasuulka Allah ﷺ, waxaanan arkay hal mudh oo shaciir ah oo qiyaastii sa' ah, iyo mid la mid ah oo caleemo Qaraḍ ah oo geeska yaalla, iyo kiish harag ah oo laalaada. Indhahayga ayaa ilmay ka buuxsameen. Wuxuu yiri: 'Maxaa kaa oohiyey, wiilka Khadhaabow?' Waxaan iri: 'Nebiga Allahow, maxaan u ooyi waayay? Sariirtan cawsku waxay raad ku reebtay dhinacaaga, bakhaarkaagana kuma arko wax aan kuwan ahayn. Halka Qaysar iyo Kisraa ay ku nool yihiin barwaaqo iyo wabiyo, adiguna waxaad tahay Rasuulka Allah ﷺ iyo safwadiisa, tanina waa bakhaarkaagii.' Wuxuu yiri: 'Wiilka Khadhaabow, miyaadan raalli ka ahayn in Aakhiro ay annaga noo ahaato, adduunkuna iyaga u ahaado?' Waxaan iri: 'Haa.' Markaan galayay waxaan wajigiisa ku arkay calaamado cadho, sidaas darteed waxaan iri: 'Rasuulka Allahow, maxaa kugu adag oo ku saabsan xaasaskaaga? Haddii aad furtay, Allah baa kula jira, malaa'igtiisa, Jibriil, Mikaa'iil, aniga, Abuu Bakar iyo mu'miniinta ayaa kula jira. Dhif baan u hadlaa iyadoo aan rajaynayo in Allah run ka yeelo hadalkayga.' Waxaana soo degay aayaddan, Aayatul Takhyiir: {Waxaa laga yaabaa in Rabbigiis haddii uu furo inuu ugu beddelo xaasas ka khayr badan idinka} iyo {Haddaad isku kaalmaysataan isaga, Allah baa ah waliyiisa, iyo Jibriil, iyo mu'miniinta suusuuban, malaa'igtuna intaas kadib waa gargaarayaal}. Xilligaas, Ca'ishah binti Abuu Bakar iyo Xafso way isku kaalmaysan jireen ka hortagga xaasaska kale ee Nebiga ﷺ. Waxaan iri: 'Rasuulka Allahow, ma furtay iyaga?' Wuxuu yiri: 'Maya.' Waxaan iri: 'Rasuulka Allahow, waxaan galay masaajidka, Muslimiintuna way walwalsan yihiin oo waxay leeyihiin Rasuulka Allah ﷺ wuxuu furay xaasaskiisii. Ma u degaa oo u sheegaa inaadan furin?' Wuxuu yiri: 'Haa, haddaad doonto.' Waan la hadlayay ilaa cadhadii ka tagtay wajigiisa, wuuna dhoola-caddeeyey, isagoo ahaa qofka ugu ilkaha qurxoon. Kadib Nebiga Allah ﷺ wuu soo degay, aniguna waan soo degay anigoo qabsanaya geedka, Rasuulkuna wuxuu u soo degay sidii isagoo dhulka socda oo aan gacantiisa waxba taabanayn. Waxaan iri: 'Rasuulka Allahow, sagaal iyo labaatan maalmood ayaad qolka ku jirtay.' Wuxuu yiri: 'Bishu waxay noqon kartaa sagaal iyo labaatan.' Waxaan istaagay albaabka masaajidka, waxaanan ku dhawaaqay codkayga ugu sarreeya: 'Rasuulka Allah ﷺ ma furin xaasaskiisii!' Waxaana soo degay aayaddan: {Markay u timaado amar nabadeed ama cabsi ah way faafiyaan, haddayse u celiyaan Rasuulka iyo kuwa amarka leh ee ka mid ah, waxaa ogaan lahaa kuwa baaritaanka sameeya}. Anigu waxaan ahaa kii fahmay arrintaas, Allahna wuxuu soo dejiyey aayadda doorashada.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Wararka xanta ah ka hubi ilahooda, Aakhirana ka dooro raaxada adduunka.
Nebigu ﷺ muddo bil ah ayuu xaasaskiisa ka fogaaday. Masaajidka waxaa ku faafay war sheegaya inuu furay. Cumar ayaa arrinta si toos ah uga xaqiijiyey Nebiga ﷺ, dabadeedna wuxuu sheegay in furriin aanu dhicin.
Aayadaha ay xaasaska Nebiga ﷺ kala dooranayeen nolosha adduunka iyo culayskeeda, ama Allah iyo Aakhirada.
Geed qallalan oo caleemihiisu yaalleen qolka kaydka.
Si taxaddar leh uga soo saaridda macnaha ama go'aanka saxda ah xogta la hayo.
Culimadu waxay werintan ka fahmeen inaan war la faafin xaqiijin la'aan: Qur'aanku wuxuu farayaa in arrimaha loo celiyo Rasuulka iyo dadka xilka haya, si dadka aqoonta leh ay u baaraan. Sheekadu sidoo kale waxay muujinaysaa fadliga zuhdiga: hanti yaridu ma dhimayso karaamada qofka agta Allah, Aakhiraduna way ka muhiimsan tahay hantida adduunka. Ka fogaanshihii Nebiga ﷺ looma qaadan furriin; xadiisku wuxuu sheegayaa inuusan xaasaskiisa furin.
- Ka xaqiiji wararka muhiimka ah il lagu kalsoon yahay ka hor intaadan sii gudbin.
- Ka taxaddar wararka ku saabsan guurka iyo nolosha gaarka ah ee dadka kale.
- Hantida ha ka dhigan halbeegga guusha; ku dadaal waxa Allah ugu yaboohay Aakhirada.
Waxay ka warramaysaa ka fogaanshihii Nebiga ﷺ, waxayna ka caawisaa in la fahmo warka la sheegay ee furriinka.
Sahih Muslim · #3693 (Sahih)Iyaduna waxay ka hadlaysaa ka fogaanshaha iyo su'aasha ah in Nebigu ﷺ xaasaskiisa furay.
Sahih Muslim · #3689 (Sahih)Waxay caddaynaysaa duruufaha doorashada u dhexaysay nolosha adduunka iyo Allah iyo Rasuulkiisa ﷺ.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.