Kitaabka Furriinka · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 3692

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Furriinka
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - أَخْبَرَنِي يَحْيَى، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ بْنُ حُنَيْنٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، يُحَدِّثُ قَالَ مَكَثْتُ سَنَةً وَأَنَا أُرِيدُ، أَنْ أَسْأَلَ، عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ عَنْ آيَةٍ، فَمَا أَسْتَطِيعُ أَنْلَهُ حَتَّى خَرَجَ حَاجًّا فَخَرَجْتُ مَعَهُ فَلَمَّا رَجَعَ فَكُنَّا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ عَدَلَ إِلَى الأَرَاكِ لِحَاجَةٍ لَهُ فَوَقَفْتُ لَهُ حَتَّى فَرَغَ ثُمَّ سِرْتُ مَعَهُ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنِ اللَّتَانِ تَظَاهَرَتَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَزْوَاجِهِ فَقَالَ تِلْكَ حَفْصَةُ وَعَائِشَةُ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ وَاللَّهِ إِنْ كُنْتُ لأُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَكَ عَنْ هَذَا مُنْذُ سَنَةٍ فَمَا أَسْتَطِيعُ هَيْبَةً لَكَ ‏.‏ قَالَ فَلاَ تَفْعَلْ مَا ظَنَنْتَ أَنَّ عِنْدِي مِنْ عِلْمٍ فَسَلْنِي عَنْهُ فَإِنْ كُنْتُ أَعْلَمُهُ أَخْبَرْتُكَ - قَالَ - وَقَالَ عُمَرُ وَاللَّهِ إِنْ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مَا نَعُدُّ لِلنِّسَاءِ أَمْرًا حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِيهِنَّ مَا أَنْزَلَ وَقَسَمَ لَهُنَّ مَا قَسَمَ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا فِي أَمْرٍ أَأْتَمِرُهُ إِذْ قَالَتْ لِي امْرَأَتِي لَوْ صَنَعْتَ كَذَا وَكَذَا فَقُلْتُ لَهَا وَمَا لَكِ أَنْتِ وَلِمَا هَا هُنَا وَمَا تَكَلُّفُكِ فِي أَمْرٍ أُرِيدُهُ فَقَالَتْ لِي عَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ مَا تُرِيدُ أَنْ تُرَاجَعَ أَنْتَ وَإِنَّ ابْنَتَكَ لَتُرَاجِعُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى يَظَلَّ يَوْمَهُ غَضْبَانَ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَآخُذُ رِدَائِي ثُمَّ أَخْرُجُ مَكَانِي حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ لَهَا يَا بُنَيَّةُ إِنَّكِ لَتُرَاجِعِينَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى يَظَلَّ يَوْمَهُ غَضْبَانَ ‏.‏ فَقَالَتْ حَفْصَةُ وَاللَّهِ إِنَّا لَنُرَاجِعُهُ ‏.‏ فَقُلْتُ تَعْلَمِينَ أَنِّي أُحَذِّرُكِ عُقُوبَةَ اللَّهِ وَغَضَبَ رَسُولِهِ يَا بُنَيَّةُ لاَ يَغُرَّنَّكِ هَذِهِ الَّتِي قَدْ أَعْجَبَهَا حُسْنُهَا وَحُبُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِيَّاهَا ‏.‏ ثُمَّ خَرَجْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ لِقَرَابَتِي مِنْهَا فَكَلَّمْتُهَا فَقَالَتْ لِي أُمُّ سَلَمَةَ عَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ قَدْ دَخَلْتَ فِي كُلِّ شَىْءٍ حَتَّى تَبْتَغِي أَنْ تَدْخُلَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَزْوَاجِهِ ‏.‏ قَالَ فَأَخَذَتْنِي أَخْذًا كَسَرَتْنِي عَنْ بَعْضِ مَا كُنْتُ أَجِدُ فَخَرَجْتُ مِنْ عِنْدِهَا وَكَانَ لِي صَاحِبٌ مِنَ الأَنْصَارِ إِذَا غِبْتُ أَتَانِي بِالْخَبَرِ وَإِذَا غَابَ كُنْتُ أَنَا آتِيهِ بِالْخَبَرِ وَنَحْنُ حِينَئِذٍ نَتَخَوَّفُ مَلِكًا مِنْ مُلُوكِ غَسَّانَ ذُكِرَ لَنَا أَنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَسِيرَ إِلَيْنَا فَقَدِ امْتَلأَتْ صُدُورُنَا مِنْهُ فَأَتَى صَاحِبِي الأَنْصَارِيُّ يَدُقُّ الْبَابَ وَقَالَ افْتَحِ افْتَحْ ‏.‏ فَقُلْتُ جَاءَ الْغَسَّانِيُّ فَقَالَ أَشَدُّ مِنْ ذَلِكَ اعْتَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَزْوَاجَهُ ‏.‏ فَقُلْتُ رَغِمَ أَنْفُ حَفْصَةَ وَعَائِشَةَ ‏.‏ ثُمَّ آخُذُ ثَوْبِي فَأَخْرُجُ حَتَّى جِئْتُ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَشْرُبَةٍ لَهُ يُرْتَقَى إِلَيْهَا بِعَجَلَةٍ وَغُلاَمٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَسْوَدُ عَلَى رَأْسِ الدَّرَجَةِ فَقُلْتُ هَذَا عُمَرُ ‏.‏ فَأُذِنَ لِي ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَقَصَصْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَذَا الْحَدِيثَ فَلَمَّا بَلَغْتُ حَدِيثَ أُمِّ سَلَمَةَ تَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنَّهُ لَعَلَى حَصِيرٍ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ شَىْءٌ وَتَحْتَ رَأْسِهِ وِسَادَةٌ مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ وَإِنَّ عِنْدَ رِجْلَيْهِ قَرَظًا مَضْبُورًا وَعِنْدَ رَأْسِهِ أُهُبًا مُعَلَّقَةً فَرَأَيْتُ أَثَرَ الْحَصِيرِ فِي جَنْبِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَكَيْتُ فَقَالَ ‏"‏ مَا يُبْكِيكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ كِسْرَى وَقَيْصَرَ فِيمَا هُمَا فِيهِ وَأَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَا تَرْضَى أَنْ تَكُونَ لَهُمَا الدُّنْيَا وَلَكَ الآخِرَةُ ‏"‏ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Haaruun bin Saciid Al-Aylii, waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Wahb, waxaa ii sheegay Sulaymaan – oo ah ibnu Bilaal – waxaa ii sheegay Yaxye, waxaa ii sheegay Cubeyd bin Xunayn, inuu maqlay Cabdullaahi bin Cabbaas oo ka warramaya: Wuxuu yiri:

"Sanad buuxa ayaan sugayay anigoo doonaya inaan Cumar bin Al-Khadhaab wax ka weydiiyo aayad Qur'aan ah, balse kuma dhiirran karin haybadiisa darteed, ilaa uu Xaj u baxay, anna waan la raacay. Markii uu soo noqday, annagoo jidka ku jirna ayuu geed Arak ah u leexday si uu xaajo u gutto, waanan u istaagay ilaa uu ka dhammaystay. Kadibna waan la socday, waxaanan ku iri: 'Amiirul-Mu'miniinow, yaa labada haween ah ee isku kaashaday Rasuulka Allah ﷺ xagga xaaskiisa?' Wuxuu yiri: 'Waa Xafsa iyo Caasha.' Waxaan ku iri: 'Wallahi, sanad baan doonayay inaan arrintan kaa weydiiyo, balse kuma dhiirran karin haybadaada darteed.' Wuxuu yiri: 'Ha samaynin sidaas. Haddaad u malaynayso inaan cilmi leeyahay, i weydii; haddaan aqaannana waan kuu sheegi doonaa.' Wuxuu yiri: Cumar wuxuu yiri: 'Wallahi, xilligii Jaahiliyadda haweenka tixgelin siin jirnay, ilaa Allah kor ahaaye uu ka dejiyey wuxuu ka dejiyey, una qaybiyey wuxuu u qaybiyey.' Wuxuu yiri: 'Anigoo arrin taladeeda ku jira ayay xaaskaygu igu tiri: "Haddaad sidan iyo sidan samaysid way fiicnaan lahayd." Waxaan ku iri: "Adigu maxaad ku leedahay? Maxaad faraha ula galaysaa arrin aan anigu go'aansaday?" Waxay igu tiri: "La yaab leh, Ibnu Khadhaabow! Ma doonaysid in lagugu celiyo hadalka, haddana gabadhaadu waxay ku celcelisaa Rasuulka Allah ﷺ ilaa uu maalintiisa oo dhan cadho ku dhammaysto."' Cumar wuxuu yiri: 'Markaas ayaan maradayda qaatay, gurigaygana ka baxay ilaa aan Xafsa u tagay. Waxaan ku iri: "Gabadhaydiyey, waxaad ku celcelisaa Rasuulka Allah ﷺ ilaa uu maalintiisa oo dhan cadho ku dhammaysto." Xafsa waxay tiri: "Wallahi, waan ku celcelinnaa." Waxaan ku iri: "Ogow gabadhaydiyey, waxaan kaaga digayaa ciqaabta Allah iyo cadhada Rasuulkiisa ﷺ. Yaanay ku dhagrin tan ay la cajabisay quruxdeeda iyo jacaylka Rasuulka Allah ﷺ u qabo." Kadibna waan baxay ilaa aan Ummu Salama u tagay xigaalnimo naga dhaxaysa awgeed, waanan la hadlay. Ummu Salama waxay igu tiri: "La yaab leh, Ibnu Khadhaabow! Wax walba waad faraha la gashay, xitaa waxaad doonaysaa inaad dhex gasho Rasuulka Allah ﷺ iyo xaasaskiisa." Taasi waxay ii gaysatay dharbaaxo iga jebisay qaar ka mid ah wixii aan tabayay, markaasaan ka soo baxay. Waxaan lahaa saaxiib Ansaari ah; haddaan maqnaado isagaa wararka ii keeni jiray, hadduu maqnaadana anaa u geyn jiray. Xilligaas waxaan ka baqaynay boqor ka mid ah boqorrada Ghassaan, waxaana naloo sheegay inuu nagu soo duulayo, taasoo naafadeenna buuxisay cabsi. Saaxiibkaygii Ansaariga ahaa ayaa albaabka ii garaacay oo yiri: "Fur, fur!" Waxaan iri: "Ma Ghassaankii baa yimid?" Wuxuu yiri: "Arrinku waa ka sii daranyahay; Rasuulka Allah ﷺ wuu ka fogaaday xaasaskiisii." Waxaan iri: "Sanka Xafsa iyo Caasha ciid ha lagu daboolo." Kadibna dharkeygaan qaatay oo aan baxay ilaa aan imid. Waxaan arkay Rasuulka Allah ﷺ oo ku jira qol sare (mashruba) oo jaranjaro timir ah lagu fuulo, addoon madow oo Rasuulka Allah ﷺ leeyahayna uu jaranjarada madaxeeda fadhiyo. Waxaan iri: "Waa Cumar." Markaasaa la ii oggolaaday. Cumar wuxuu yiri: 'Waxaan uga warramay Rasuulka Allah ﷺ xadiiskan. Markaan gaaray hadalkii Ummu Salama, ayuu Rasuulka Allah ﷺ dhoola-caddeeyey. Isagu wuxuu jiifay sariir caws ah oo aan waxba u dhaxayn isaga iyo sariirta, madaxiisa hoostiisana waxaa taalay barkin maqaar ah oo lif-lif timireed ka buuxdo, cagihiisa agtoodana waxaa yiilay qoryo Qarad ah oo la xirxiray, madaxiisa agtiisana saamo laalaadsan. Waxaan arkay raadka sariirta oo dhinaca Rasuulka Allah ﷺ ka muuqda, markaasaan ooyay. Wuxuu yiri: "Maxaa kaa oohiyey?" Waxaan iri: "Rasuulkii Allow, Kisraa iyo Qaysar waxay ku noolyihiin barwaaqo iyo raaxo, adiguna waxaad tahay Rasuulkii Allah." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Miyaadan raalli ka ahayn inay iyagu leeyihiin adduunyada, adiguna aad leedahay Aakhirada?"'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabiga ﷺ wuxuu doortay nolol fudud iyo Aakhiro halkii uu ka dooran lahaa raaxada adduunka.

Asalka iyo sababta

Cumar wuxuu ka warramayaa muddadii Nabiga ﷺ uu si ku meel gaar ah uga fogaaday xaasaskiisa, kaddib xiisado ka dhashay rabitaankooda la xiriiray nolosha guriga. Werintu waxay sheegaysaa inuu ﷺ ku noolaa duruufo fudud, iyo in Cumar ooyay markii uu dhiniciisa ku arkay raadkii gogosha.

Erayada adag oo la sharxay
waxay isaga ku garab istaageen

Xafsa iyo Caa’isha waxay iska kaashadeen codsiyadooda ay u jeediyeen Nabiga ﷺ.

qolka sare

Meel fudud oo kor loo qaaday, laguna gaari jiray jaranjaro.

qaraẓ

Caleemo geedka qudhaca ah oo loo adeegsan jiray, waxyaabo kale dhexdooda, harag-samaynta.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay tilmaamaan in Nabiga ﷺ, inkastoo uu lahaa darajo sare, uu si ikhtiyaari ah ugu noolaa nolol fudud, iyo in hantidu aanay keligeed cabbir u ahayn raalli ahaanshaha Ilaahay. Qaybta ka hadlaysa aragtidii hore ee Cumar ee dumarka waxay sidoo kale muujinaysaa in waxyigu qeexay kaalintooda iyo xuquuqdooda. Hadalka Aakhiro ku saabsan wuxuu barayaa mu’miniinta in aanay barwaaqada adduunka ka dhigin yoolka ugu sarreeya. Qisadani ma aha xukun gooni ah oo ku saabsan saxnaanta sharci ee furriinka.

Casharrada maanta
  1. Markaad go’aanno dhaqaale iyo kuwo qoys samaynayso, si miyir leh u dooro waxa dhab ahaan qiimo leh, ee ha ku koobnaan raaxo ama sumcad.
  2. Aqoonta ka raadso dadka ku xeeldheer, adigoo ixtiraam leh oo aan ka baqayn inaad caddayn weydiisato.
  3. Qoyskaaga ula dhaqan si sharaf leh, una aqoonso xuquuqda uu Ilaahay siiyey.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.