Sahih Muslim, xadiiska 387
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ الْهَمْدَانِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ سَأَلَ الشَّعْبِيَّ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو إِنَّ مَنْ قِبَلَنَا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ يَقُولُونَ فِي الرَّجُلِ إِذَا أَعْتَقَ أَمَتَهُ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا فَهُوَ كَالرَّاكِبِ بَدَنَتَهُ . فَقَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ثَلاَثَةٌ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمَنَ بِنَبِيِّهِ وَأَدْرَكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَآمَنَ بِهِ وَاتَّبَعَهُ وَصَدَّقَهُ فَلَهُ أَجْرَانِ وَعَبْدٌ مَمْلُوكٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ تَعَالَى وَحَقَّ سَيِّدِهِ فَلَهُ أَجْرَانِ وَرَجُلٌ كَانَتْ لَهُ أَمَةٌ فَغَذَاهَا فَأَحْسَنَ غِذَاءَهَا ثُمَّ أَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ أَدَبَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِ " . ثُمَّ قَالَ الشَّعْبِيُّ لِلْخُرَاسَانِيِّ خُذْ هَذَا الْحَدِيثَ بِغَيْرِ شَىْءٍ . فَقَدْ كَانَ الرَّجُلُ يَرْحَلُ فِيمَا دُونَ هَذَا إِلَى الْمَدِينَةِ . وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، كُلُّهُمْ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Waxaa nooga warramay Yaxye bin Yaxye, waxaa noo sheegay Hushaym, ka soo xigtay Saalix bin Saalix al-Hamadaani, ka soo xigtay Ash-Shacbi, wuxuu yiri: Waxaan arkay nin reer Khuraasaan ah oo weydiiyey Ash-Shacbi, isagoo leh: 'Abuu Camrow, dadka dhankayaga ah ee reer Khuraasaan waxay yiraahdaan ninka addoontiisa xoreeya kadibna guursada wuxuu la mid yahay qof fuulay xaywaankiisii qurbanka.' Markaas ayuu Ash-Shacbi yiri: Waxaa ii sheegay Abuu Burda bin Abii Muusa, aabihiis, in Rasuulka Allah ﷺ uu yiri: 'Saddex qof ayaa la siinayaa ajarkooda laba jeer: Nin Ahlu Kitaab ah oo rumeeyey Nabigiisa, dabadeedna gaaray waqtigii Nabiga ﷺ, markaas uu rumeeyey, raacay, oo run u sheegay; isaga waxaa leh laba ajar. Iyo addoon buuxiyey xaqa Allah Tacaalaa iyo xaqa sayidkiisa; isaga waxaa leh laba ajar. Iyo nin lahaa addoon dumar ah, dabadeedna si fiican u quudiyey, baray edeb wanaagsan, dabadeedna xoreeyey oo guursaday; isaga waxaa leh laba ajar.' Kadibna Ash-Shacbi wuxuu ku yiri ninkii reer Khuraasaan: 'Qaado xadiiskan adigoon waxba bixin. Waayo, horeyba ninku wuxuu u safri jiray Madiina isagoo raadinaya xadiis ka yar kan.' Waxaa kaloo nooga warramay Abuu Bakar bin Abii Shaybah, waxaa noo sheegay Cabdah bin Sulaymaan; iyo Ibn Abii Cumar, waxaa noo sheegay Sufyaan; iyo Cubaydullaahi bin Mucadh, waxaa noo sheegay aabbahay, waxaa noo sheegay Shucbah; dhammaantood waxay ka soo xigteen Saalix bin Saalix, silsiladdan oo kale.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Daryeel wanaagsan, caddaalad iyo xorayntu waxay keenaan ajar labanlaab ah.
Ash-Sha'bi ayaa sheegay in nin reer Khurasan ahi weydiiyey ajarka qof addoontiisa xoreeya dabadeedna guursada. Ash-Sha'bi wuxuu ugu jawaabay werintan, wuxuuna ninka ku dhiirrigeliyey inuu haweeneyda bilaash ku kaxaysto.
Yuhuudda iyo Masiixiyiinta la siiyey Kitaab samawi ah ka hor Islaamka.
Haweeney waagaas nidaamka sharciga lagu haystay addoon ahaan; xadiisku wuxuu xusayaa xoraynteeda iyo guurkeeda.
Ajar qofku ku helo gudashada mid kasta oo waajibaadka la sheegay ah.
Culimada hore waxay halkan ka fahmeen in ajarku kordhi karo marka qofku si daacad ah u guto waajibaadyo badan: kuwa Alle iyo kuwa dadka. Tusaale ahaan, addoonka labada xuquuqood guta iyo ninka si wanaagsan u daryeela haweeneyda uu masuulka ka yahay, si fiican wax u bara, xoreeya, dabadeedna guursada, ayaa la xusay. Ballanqaadka ajarka labanlaabka ahi cudurdaar uma aha dulmi ama khasab; daryeelka iyo gudashada xuquuqdu weli waa tiirarka ugu muhiimsan.
- Gudo waajibaadkaaga Alle, si caddaalad ahna ula dhaqan dadka aad masuulka ka tahay.
- Dadka daryeelkaaga ku jira sii waxbarasho wanaagsan, daryeel ku habboon iyo karaamo.
- Qadari camalka wanaagsan xataa marka uu dadaal dheeraad ah u baahan yahay: daryeelka daacadda ah iyo gudashada xuquuqdu qiimo weyn bay leeyihiin.
Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay xusaysaa dad ajar labanlaab ah ku hela sababo gaar ah dartood.
Sahih Muslim · #386 (Sahih)Waxay iftiiminaysaa isla ajarka la xiriira iimaanka iyo gudashada waajibaadka.
Sahih Muslim · #388 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay barbar taagan tahay ka hadalka ajarka labanlaabka ah iyo ula dhaqanka wanaagsan ee dadka kale.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.