Sahih Muslim, xadiiska 4157
Waxaa weriyey Abu Hurayrah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Hurayrah
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو صَفْوَانَ الأُمَوِيُّ، عَنْ يُونُسَ الأَيْلِيِّ، ح وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ، شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُؤْتَى بِالرَّجُلِ الْمَيِّتِ عَلَيْهِ الدَّيْنُ فَيَسْأَلُ " هَلْ تَرَكَ لِدَيْنِهِ مِنْ قَضَاءٍ " . فَإِنْ حُدِّثَ أَنَّهُ تَرَكَ وَفَاءً صَلَّى عَلَيْهِ وَإِلاَّ قَالَ " صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ " . فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْفُتُوحَ قَالَ " أَنَا أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ فَمَنْ تُوُفِّيَ وَعَلَيْهِ دَيْنٌ فَعَلَىَّ قَضَاؤُهُ وَمَنْ تَرَكَ مَالاً فَهُوَ لِوَرَثَتِهِ " .
Waxaa ii warramay Zuhayr ibn Xarb, waxaa noo warramay Abuu Safwaan al-Umawi, oo ka weriyey Yuunis al-Ayli; sidoo kale waxaa ii warramay Xarmalah ibn Yaxya — erayaduna isaga leeyihiin — wuxuu yiri: Waxaa noo warramay Cabdullaahi ibn Wahb, waxaa ii warramay Yuunis, oo ka weriyey Ibn Shihaab, oo ka weriyey Abuu Salamah ibn Cabdirraxmaan, oo ka weriyey Abuu Hurayrah, in Rasuulka Allah ﷺ loo keeni jiray maydka qofka deynta lagu leeyahay, markaasuu weydiin jiray:
"Ma uga tegay deyntiisa wax lagu bixiyo?" Haddii loo sheego inuu ka tegay wax ku filan bixinta deynta, wuu ku tukan jiray (salaadda janaasada). Haddii kalena wuxuu dhihi jiray: "Ku tukada saaxiibkiin." Markii Allah uu u furay guulaha, wuxuu yiri: "Anigu waxaan u dhowahay mu’miniinta nafahooda, marka qofkii dhinta isagoo deyn lagu leeyahay, anigaa bixinaya; qofkii hanti ka tegana, waxay u tahay dhaxlayaashiisa."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu mas’uuliyad ka qaaday deymaha mu’miniintii dhintay.
Qofka dhintay wuxuu ka tagay hanti si buuxda loogu bixin karo deyntiisa.
Nabigu ﷺ wuxuu adkaynayaa daryeelkiisa gaarka ah iyo mas’uuliyadda uu u hayo mu’miniinta.
Alle wuxuu bulshada Muslimiinta siiyey guulo iyo ilo dhaqaale oo badan.
Culimada waxay arrintan ka fahmeen in deymaha la bixiyo ka hor inta aan dhaxalka la qaybin. Dhaxlayaashu waxay helayaan waxa ka soo hara marka deymaha la bixiyo. Hadalka ku saabsan mas’uuliyadda Nabiga ﷺ wuxuu tilmaamayaa daryeelka uu u hayo bulshada iyo hantideeda guud; macnihiisu ma aha in dhaxlayaashu deyn ka bixiyaan hantidooda gaarka ah marka hantida dhaxalku ku filnaan weydo. Madhhabyada fiqhigu waxay qireen in deymaha laga hormariyo qaybinta dhaxalka.
- Si taxaddar leh u diiwaangeli deymaha iyo hantida, si deyn-bixiyeyaasha looga bixiyo hantida dhaxalka ka hor intaan dhaxlayaashu qaybtooda helin.
- Deymaha furan kala hadal qoyska waqtigooda, heshiisyadana si cad u qoraal geli.
- Bulsho ahaan caawiya dadka dhaqaale xumadu haysato, deymaha dadka dhintayna ula dhaqma si dhab ah oo naxariis leh.
Werintan saxiixa ah ee Abuu Hurayra waxay sidoo kale ka hadlaysaa deynta mu’min dhintay iyo mas’uuliyadda Nabiga ﷺ.
Sahih al-Bukhari · #194 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay sheegaysaa in Nabigu ﷺ markii hore weydiiyey in qofka dhintay hanti uu deynta ku bixin karo ka tagay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.