Sahih Muslim, xadiiska 4206
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
وَحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ، حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - كِلاَهُمَا عَنْ أَيُّوبَ، ح وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، ح وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ اللَّيْثِيُّ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - كُلُّهُمْ عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . بِمِثْلِ حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَقَالُوا جَمِيعًا " لَهُ شَىْءٌ يُوصِي فِيهِ " . إِلاَّ فِي حَدِيثِ أَيُّوبَ فَإِنَّهُ قَالَ " يُرِيدُ أَنْ يُوصِيَ فِيهِ " . كَرِوَايَةِ يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ .
Waxaa nooga warramay Abu Kaamil Al-Jahdari, waxaa nooga warramay Xammaad (macnihiisu waa ina Sayd), sidoo kale waxaa ii warramay Suhayr bin Xarb, waxaa nooga warrabay Ismaaciil (macnihiisu waa ina Culiyyah), labadooduba waxay ka weriyeen Ayuub; waxaa ii warramay Abu Dhaahir, waxaa noo sheegay Ibnu Wahb, waxaa ii sheegay Yuunus; waxaa ii warramay Haaruun bin Saciid Al-Ayli, waxaa nooga warramay Ibnu Wahb, waxaa ii sheegay Usaamah bin Sayd Al-Laythi; waxaa nooga warramay Muxammad bin Raafic, waxaa nooga warramay Ibnu Abii Fudayk, waxaa noo sheegay Hishaam (macnihiisu waa ina Sacad). Dhammaantood waxay ka weriyeen Naafic, isna wuxuu ka weriyey Ibnu Cumar, kaas oo ka weriyey Nabiga ﷺ xadiith la mid ah kan Cubaydullaah. Dhammaantood waxay yiraahdeen:
"Wuxuu leeyahay wax uu dardaarankiisa ku qorayo," marka laga reebo riwaayada Ayuub oo uu ku yiri: "Wuxuu rabaa inuu ka dardaarmo," sida riwaayada Yaxya ee ka timid Cubaydullaah.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qof doonaya inuu wax dhaxal ahaan uga tago waa inuu dardaarankiisa waqtigiisa diyaarsadaa.
Qoraal qeexaya waxa qofku doonayo in la habeeyo ama uu ka tago geeridiisa ka dib, iyadoo lagu jiro xuduudaha xeerarka Islaamka.
Waxyaabaha uu qofku doonayo inuu qoraal ku caddeeyo, sida deyn, amaano loo dhiibay ama dhaxal la oggol yahay.
Culimada waxay qoraalka asaasiga ah ee werintan ka fahmeen in qofka ay jiraan waxyaabo uu u baahan yahay inuu qoraal ku caddeeyo uusan dardaarankiisa dib u dhigin, maadaama geeridu si lama filaan ah u iman karto. Ereyada werintan waxay xoogga saarayaan in dardaaranku muhiim noqdo marka qofku leeyahay arrimo uu doonayo inuu ka taliyo. Hase yeeshee, tilmaamaha dardaaranka waa in lagu fuliyaa xeerarka dhaxalka: xuquuqda dhaxlayaasha go'an lama duudsiyi karo, waxaana la ilaalinayaa xaddidaadda la yaqaan ee ah in dardaaranku aanu dhaafi karin saddex-meelood meel. Madh-habyadu waxay ku kala duwan yihiin qaar ka mid ah faahfaahinta xukunka, balse dhammaantood waxay aqoonsan yihiin muhiimadda ay leedahay in arrimaha si hore ah oo sharci ahaan sax ah loo diiwaangeliyo.
- Si cad u diiwaangeli deymaha, amaanada laguu dhiibay iyo rabitaannada dardaaran ee la oggol yahay.
- Qorshaha dhaxalka waqtigiisa kala hadal dhaxlayaashaada iyo khabiir, si xuquuqdooda loo ilaaliyo.
- Ha dib u dhigin qabanqaabada lama huraanka ah: diiwaannadaada cusboonaysii, hubina in dadka aad ku kalsoon tahay ay yaqaannaan meesha dukumentiyada muhiimka ahi yaallaan.
Werintan kale ee Saxiixa ah waxay gudbinaysaa dardaaranka caanka ah ee Nebiga ﷺ ee ah in aan dardaaranka dib loo dhigin marka qofku leeyahay wax uu qoraal ku caddeeyo.
Sahih al-Bukhari · #2738 (Sahih)Werintan Saxiixa ah iyaduna waxay sheegaysaa in qofka leh arrin dardaaran ahi aanu in ka badan laba habeen ku qaadan isaga oo aan dardaaran qoran haysan.
Sahih Muslim · #4207 (Sahih)Werintan Saxiixa ahi waxay la xiriirtaa isla mawduuca, waxayna gacan ka geysanaysaa in dhiirrigelinta diyaar-garowga lagu fahmo xeerarka dhaxalka dhexdiisa.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.