Sahih Muslim, xadiiska 4232
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ - وَاللَّفْظُ لِسَعِيدٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سُلَيْمَانَ الأَحْوَلِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَوْمُ الْخَمِيسِ وَمَا يَوْمُ الْخَمِيسِ ثُمَّ بَكَى حَتَّى بَلَّ دَمْعُهُ الْحَصَى . فَقُلْتُ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ وَمَا يَوْمُ الْخَمِيسِ قَالَ اشْتَدَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَعُهُ . فَقَالَ " ائْتُونِي أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لاَ تَضِلُّوا بَعْدِي " . فَتَنَازَعُوا وَمَا يَنْبَغِي عِنْدَ نَبِيٍّ تَنَازُعٌ . وَقَالُوا مَا شَأْنُهُ أَهَجَرَ اسْتَفْهِمُوهُ . قَالَ " دَعُونِي فَالَّذِي أَنَا فِيهِ خَيْرٌ أُوصِيكُمْ بِثَلاَثٍ أَخْرِجُوا الْمُشْرِكِينَ مِنْ جَزِيرَةِ الْعَرَبِ وَأَجِيزُوا الْوَفْدَ بِنَحْوِ مَا كُنْتُ أُجِيزُهُمْ " . قَالَ وَسَكَتَ عَنِ الثَّالِثَةِ أَوْ قَالَهَا فَأُنْسِيتُهَا . قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ إِبْرَاهِيمُ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ بِشْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، بِهَذَا الْحَدِيثِ
Waxaa nooga warramay Saciid bin Mansuur, Qutaybah bin Saciid, Abuu Bakar bin Abii Shaybah, iyo Camr an-Naaqid — ereyaduna waa kuwa Saciid — waxay yiraahdeen: Waxaa nooga warramay Sufyaan, oo ka weriyey Sulaymaan al-Axwal, oo ka weriyey Saciid bin Jubayr, oo yiri: Ibnu Cabbaas wuxuu yiri: 'Maalinta Khamiista, maxayse tahay Maalinta Khamiista?' Kadibna wuu ooyey ilaa ilmadiisu ay qoysay dhagaxyada. Waxaan iri: 'Ibnu Cabbaasoow, maxay tahay Maalinta Khamiista?' Wuxuu yiri: 'Xanuunkii Rasuulka Alle ﷺ ayaa aad u kululaaday maalintaas, wuxuuna yiri:
"Ii kaalaya aan idiin qoro qoraal aadan ku lumayn kadibdee." Markaas bay isku khilaafeen, mana habboona in lagu murmo agtaarka Nabi. Waxay yiraahdeen: "Maxaa ku dhacay? Miyaanu miyir beelin? Isku daya inaad wax ka weydiisaan." Wuxuu yiri: "I daaya, xaaladda aan ku jiro ayaa ka khayr badan midda aad ku jirtaan. Waxaan idinkula dardaarmayaa saddex arrimood: Ka saara Mushrikiinta Jasiiradda Carabta, una soo dhaweeya wufuudda sidii aan u soo dhawayn jiray." Wuxuu yiri: Arrintii saddexaadna wuu ka aamusay, ama wuu sheegay laakiin waan illaabay. Abuu Isxaaq Ibraahiim wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Xasan bin Bishr, oo yiri: Waxaa nooga warramay Sufyaan xadiiskan.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ibn Cabbaas wuxuu xusuusinayaa dardaarankii ugu dambeeyay ee Nabiga ﷺ intii uu xanuunsanaa.
Werintu waxay ka warramaysaa maalintii Khamiista ee xanuunkii ugu dambeeyay ee Nabiga ﷺ, markii xanuunkiisu sii daray oo uu codsaday qalab wax lagu qoro si uu u diyaariyo qoraal.
Dhulka werinta lagu tilmaamay inuu yahay hoyga Carabta.
Kooxo ergooyin ah oo dadkooda matalayay, kana soo booqday Nabiga ﷺ.
Farriin ama tilmaam qoraal lagu qoray.
Culimadu dhacdadan waxay uga hadlaan inay caddayn u tahay muhiimadda ay leedahay in qofka buka la ixtiraamo oo loo oggolaado xasillooni, iyo in tilmaamaha nebiga si taxaddar leh loo ilaaliyo. Ibnu Xajar iyo an-Nawawi waxay khilaafka u soo bandhigaan xaalad culus oo dadkii joogay ay ku kala aragti duwanaadeen waxa ku habboonaa; qoraalka laftiisu wuxuu caddaynayaa in Nabiga ﷺ ka codsaday inay u daayaan. Dardaaranka ku saabsan wufuuddu wuxuu xoojinayaa martigelinta iyo sii wadidda maamul wanaagga. Werintu si sugan uma sheegin qodobkii saddexaad, sidaas darteed lagama soo saari karo nuxur gaar ah.
- Qofka buka sii nasasho, si degganna ula hadal marka uu codsado gargaar ama meel uu ku nasto.
- Martida iyo wufuudda ula dhaqan martigelin iyo ixtiraam.
- Marka khilaaf jiro, kala saar waxa iluhu si cad u sheegayaan iyo waxa aan lagu werin.
Werintan saxiixa ahi waxay sidoo kale xustaa xusuusta Ibnu Cabbaas ee maalintii Khamiista iyo codsigii qalabka wax lagu qoro.
Sahih al-Bukhari · #3053 (Sahih)Werintan saxiixa ah ee Ibnu Cabbaas laga weriyey waxay sidoo kale xustaa xanuunkii ugu dambeeyay iyo codsigii wax lagu qori lahaa.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.