Sahih Muslim, xadiiska 4391
Waxaa weriyey Abu Hurayrah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Hurayrah
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، ح وَحَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ اقْتَتَلَتِ امْرَأَتَانِ مِنْ هُذَيْلٍ فَرَمَتْ إِحْدَاهُمَا الأُخْرَى بِحَجَرٍ فَقَتَلَتْهَا وَمَا فِي بَطْنِهَا فَاخْتَصَمُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ دِيَةَ جَنِينِهَا غُرَّةٌ عَبْدٌ أَوْ وَلِيدَةٌ وَقَضَى بِدِيَةِ الْمَرْأَةِ عَلَى عَاقِلَتِهَا وَوَرَّثَهَا وَلَدَهَا وَمَنْ مَعَهُمْ فَقَالَ حَمَلُ بْنُ النَّابِغَةِ الْهُذَلِيُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَغْرَمُ مَنْ لاَ شَرِبَ وَلاَ أَكَلَ وَلاَ نَطَقَ وَلاَ اسْتَهَلَّ فَمِثْلُ ذَلِكَ يُطَلُّ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا هَذَا مِنْ إِخْوَانِ الْكُهَّانِ " . مِنْ أَجْلِ سَجْعِهِ الَّذِي سَجَعَ .
Abu Hurayra waxa uu ka warramay in laba dumar ah oo reer Hudhayl ah ay is dagaaleen, midkoodna ay midda kale dhagax ku tuurtay, taas oo dishay iyada iyo ilmihii caloosheeda ku jirayba. Arrintii waxaa loo geeyey Rasuulka Allah ﷺ, wuxuuna xukumay in magta ilmaha caloosha ku jira ay tahay addoon ama addoomad tayadeedu sarreyso (ghurrah). Sidoo kale wuxuu xukumay in magta haweeneyda dhimatay ay bixiyaan qaraabadeeda dhanka aabbaha ('aaqilah), carruurteeda iyo kuwa la socdana uu ka dhigay dhaxlayaal. Xamal bin An-Naabigha Al-Hudhalii ayaa yiri: 'Rasuulkii Allow, sidee baan mag uga bixinayaa cid aan wax cabin, wax cunin, wax hadlin, oo aan qaylin? Kaasi waa sida wax aan jirin oo kale.' Markaasuu Rasuulka Allah ﷺ yiri: 'Kani waa mid ka mid ah walaalaha faalliyeyaasha (kuhhān),' sababtuna waa hadalkiisa mugga leh ee qaafiyadaysan.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nebi ﷺ wuxuu diyada u dejiyey haweeneyda iyo uurjiifkeeda labadaba.
Laba haween ah oo ka tirsanaa qabiilka Hudhayl ayaa dagaallamay, midkoodna tan kale dhagax ayay ku dhufatay. Haweeneydii uurka lahayd iyo uurjiifkeedii aan dhalan way dhinteen; khilaafka waxaa loo gudbiyey Nebi ﷺ.
Magdhow lacageed oo sharci ahaan lagu leeyahay dil ama dhaawac.
Magdhowga xukunkan loogu qoondeeyey uurjiifka: addoon lab ama addoonad.
Qaraabada dhinaca aabbaha ee, sida xeerarka fiqhiga qadiimiga ahi dhigayaan, ka qayb qaata bixinta noocyo ka mid ah diyada.
Fiqhi-yaqaannadii hore waxay werintan ka fahmeen in luminta uurjiifku keeni karto xaq maaliyadeed oo gooni ah, kaas oo u dheer diyada hooyada. Werintu waxay ghurra ku sheegaysaa addoon lab ama addoonad; fiqhi-yaqaannadu waxay ka doodeen sida qiimahan go'an lacag ahaan loogu cabbiro. Sidoo kale, fiqhiga qadiimiga ah, 'aqilada ayaa bixisa diyada noocyo ka mid ah dilka aan ula kaca ahayn. Sida saxda ah ee xukunka loo dabaqo iyo sida loo qaybiyo waxay ku xidhan yihiin duruufaha iyo xeerarka mad-habta. Nebi ﷺ wuu diiday weedha qaafiyadda leh ee faalka u eg; hadal aftahannimo leh ma burinayo xaq sharci ahaan la leeyahay.
- Marka khilaaf sharci jiro, aqoonso xuquuqda dhammaan dadka ay arrintu khusayso, oo ay ku jirto tan uurjiifka aan dhalan.
- Khilaafaadka culus ee mas'uuliyadda iyo magdhowga u daa garsoorayaal awood u leh inay go'aan ka gaadhaan.
- Ha adeegsan hadal jeesjees ama marin-habaabin ah si aad u diiddo xaq sharci ah.
Werintan saxiixa ahi waxay ka warramaysaa isla dhacdada, waxayna xaqiijinaysaa xukunka ghurrada uurjiifka.
Sahih Muslim · #4390 (Sahih)Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay ka hadlaysaa go'aanka garsoorka ee uurjiifka iyo diyada.
Sahih al-Bukhari · #5758 (Sahih)Werintan saxiixa ah ee Saxiix al-Bukhaari waxay sheegaysaa isla dhacdada, waxayna xoojinaysaa go'aaminta diyada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.