Kitaabka Xuduudda · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 4432

Waxaa weriyey Buraydah ibn al-Husayb. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Xuduudda
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Buraydah ibn al-Husayb

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ، اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ - وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا بَشِيرُ بْنُ الْمُهَاجِرِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ مَاعِزَ بْنَ مَالِكٍ الأَسْلَمِيَّ، أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ ظَلَمْتُ نَفْسِي وَزَنَيْتُ وَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ تُطَهِّرَنِي ‏.‏ فَرَدَّهُ فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ أَتَاهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ زَنَيْتُ ‏.‏ فَرَدَّهُ الثَّانِيَةَ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ ‏"‏ أَتَعْلَمُونَ بِعَقْلِهِ بَأْسًا تُنْكِرُونَ مِنْهُ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا مَا نَعْلَمُهُ إِلاَّ وَفِيَّ الْعَقْلِ مِنْ صَالِحِينَا فِيمَا نُرَى فَأَتَاهُ الثَّالِثَةَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمْ أَيْضًا فَسَأَلَ عَنْهُ فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُ لاَ بَأْسَ بِهِ وَلاَ بِعَقْلِهِ فَلَمَّا كَانَ الرَّابِعَةَ حَفَرَ لَهُ حُفْرَةً ثُمَّ أَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ ‏.‏ قَالَ فَجَاءَتِ الْغَامِدِيَّةُ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ زَنَيْتُ فَطَهِّرْنِي ‏.‏ وَإِنَّهُ رَدَّهَا فَلَمَّا كَانَ الْغَدُ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ تَرُدُّنِي لَعَلَّكَ أَنْ تَرُدَّنِي كَمَا رَدَدْتَ مَاعِزًا فَوَاللَّهِ إِنِّي لَحُبْلَى ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِمَّا لاَ فَاذْهَبِي حَتَّى تَلِدِي ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا وَلَدَتْ أَتَتْهُ بِالصَّبِيِّ فِي خِرْقَةٍ قَالَتْ هَذَا قَدْ وَلَدْتُهُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْهَبِي فَأَرْضِعِيهِ حَتَّى تَفْطِمِيهِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَطَمَتْهُ أَتَتْهُ بِالصَّبِيِّ فِي يَدِهِ كِسْرَةُ خُبْزٍ فَقَالَتْ هَذَا يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَدْ فَطَمْتُهُ وَقَدْ أَكَلَ الطَّعَامَ ‏.‏ فَدَفَعَ الصَّبِيَّ إِلَى رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ثُمَّ أَمَرَ بِهَا فَحُفِرَ لَهَا إِلَى صَدْرِهَا وَأَمَرَ النَّاسَ فَرَجَمُوهَا فَيُقْبِلُ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ بِحَجَرٍ فَرَمَى رَأْسَهَا فَتَنَضَّحَ الدَّمُ عَلَى وَجْهِ خَالِدٍ فَسَبَّهَا فَسَمِعَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَبَّهُ إِيَّاهَا فَقَالَ ‏"‏ مَهْلاً يَا خَالِدُ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ تَابَتْ تَوْبَةً لَوْ تَابَهَا صَاحِبُ مَكْسٍ لَغُفِرَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَمَرَ بِهَا فَصَلَّى عَلَيْهَا وَدُفِنَتْ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Abu Bakar bin Abi Shaybah, waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Numayr, sidoo kale waxaa nooga warramay Maxamed bin Cabdullaahi bin Numayr — labadooduna way isku dhawaayeen xagga erayada xadiiska — waxaa nooga warramay aabbahay, waxaa nooga warramay Bashiir bin Al-Muhaajir, waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Buraydah, oo ka weriyey aabbihii, in Maa’iz bin Maalik Al-Aslami uu u yimid Rasuulka Allah ﷺ oo ku yiri:

“Rasuulka Allow, anigu naftayda ayaan dulmiyey, waana sinnaystay, waxaanan doonayaa inaad i daahirisid.” Hase yeeshee wuu ka celiyey. Markii maalintii xigtay la gaaray ayuu mar kale u yimid oo ku yiri: “Rasuulka Allow, waan sinnaystay.” Markii labaadna wuu ka celiyey Rasuulka Allah ﷺ, wuxuuna u diray qoomkiisii isagoo leh: “Ma ku ogtihiin caqligiisa dhibaato? Wax xun ma ku diidaan?” Waxay yiraahdeen: “Kuma aanan garaneyn wax aan ahayn inuu caqli fiican yahay oo uu ka mid yahay dadkeenna suusuuban sida aan u aragno.” Markii saddexaad ayuu yimid, wuxuuna Rasuulku ﷺ mar kale u diray dadkiisii si wax looga weydiiyo, waxayna u sheegeen inuusan waxba qabin caqligiisuna uu sax yahay. Markii afraad ayaa loo qoday god, kadibna waa la rajmiyey (dhagax lagu dilay). Weriye wuxuu yiri: Kadib waxaa timid haweeney reer Ghamiid ah oo tiri: “Rasuulka Allow, waan sinnaystay ee i daahiri.” Isna wuu ka celiyey. Maalintii xigtay ayay tiri: “Rasuulka Allow, maxaad ii celinaysaa? Malaha waxaad ii celinaysaa sidii aad u celisay Maa’iz. Wallaahi anigu uur baan leeyahay!” Wuxuu yiri: “Haddaba tag oo soo dhal ilaa aad ka dhashid.” Markii ay dhashay, ayay ilmihii oo maro ku duuban u keentay oo tiri: “Kani waa kii aan dhalay.” Wuxuu yiri: “Tag oo nuuji ilaa aad ka goysid.” Markii ay ka goysay, ayay ilmihii u keentay isagoo gacanta ku haya gabar rooti ah, waxayna tiri: “Nabiga Allow, waan ka gooyey waana cunayaa cuntada.” Kadib Nabigu ﷺ ilmihii wuxuu siiyey nin Muslim ah, kadibna wuxuu amray in loo qodo god ilaa laabteeda ah, dadkiina way rajmiyeen. Khaaliid bin Al-Waliid ayaa dhagax soo qaatay oo madaxeeda ku dhuftay, dhiigna wuxuu ku firdhaday wajiga Khaaliid, markaasuu caayey. Nabiga Allah ﷺ ayaa maqlay caaydiisii, wuxuuna yiri: “Is deji, Khaaliidoow! Waxaan ku dhaartay Kan naftaydu gacantiisa ku jirta, waxay sameysay towbad oo haddii uu sameeyo qof cashuur-qaade xaaraan ah, waa loo dambi dhaafi lahaa.” Kadibna wuxuu amray in lagu tukado, waana la aasay.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabiga ﷺ wuxuu adkeeyey toobadda daacadda ah, wuxuuna ilaaliyey ilmaha.

Erayada adag oo la sharxay
is-daahirin

Halkan haweeneydu waxay uga jeeddaa in lagu fuliyo ciqaabta shareecadu jidaysay.

naas-ka-goyn

Ilmaha si tartiib ah looga joojiyo naasnuujinta, loona bilaabo cunto kale.

qaade canshuur sharci-darro ah

Qof si xaq-darro ah dadka lacag uga qaada; Nabiga ﷺ wuxuu tusaale uga dhigay dembi weyn.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in xaakimku, ka hor inta uusan xukun sharci ah ridin, hubiyo awoodda garasho ee qofka iyo duruufihiisa. Dib u dhigista fulintu waxay ilaalisay ilmaha: marka hore waa inuu dhashaa, dabadeedna la daryeelaa ilaa uu cunto cuni karo. Xadiisku wuxuu ammaanayaa toobad daacad ah, balse kuma boorrinayo in dembiyada la shaaciyo ama qofku ciqaab iskiis u fuliyo; ciqaabaha noocaas ah waxaa leh oo keliya hay’adaha dawliga ah ee awoodda u leh, iyadoo la raacayo shuruudo adag oo caddayn ah. Culimadu sidoo kale waxay ka doodaan in qofka si ikhtiyaari ah dembigiisa u qirta ay uga habboon tahay inuu aamuso oo toobad keeno, ama uu isu dhiibo hay’adda awoodda u leh.

Casharrada maanta
  1. Dembiga qofka ha ka dhigin wax lagu raadiyo xiise ama lagu ceebeyo dadweynaha; ku dhiirrigeli toobad daacad ah.
  2. Ilaali carruurta iyo dadka kale ee ku tiirsan qofka ka hor intaadan qaadan go’aanno saameeya.
  3. Ciqaabaha sharciga ah u daa oo keliya hay’adaha awoodda u leh, hana la raaco shuruudaha caddaynta ee jira.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.