Kitaabka Iimaanka · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 451

Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Iimaanka
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Zuhayr ibn Harbwuxuu u sheegay Muslimزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ
  2. 2Ya'qub ibn Ibrahimيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
  3. 3Aabbihii, Ibrahimأَبِي
  4. 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  5. 5Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
  6. 6Abu Hurayraأَبَا هُرَيْرَةَ
  7. 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ ‏.‏ فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ - تَبَارَكَ وَتَعَالَى - فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ ‏.‏ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ ‏.‏ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ‏.‏ فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ ‏.‏ وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمُ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمُ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏ فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنِ ابْنِ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ ‏.‏ فَيُخْرَجُونَ مِنَ النَّارِ وَقَدِ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ ‏.‏ وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لاَ تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ ‏.‏ فَيُعطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ ‏.‏ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ ‏.‏ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ ‏.‏ فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا ‏.‏ حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa ii sheegay Zuhayr bin Xarb, waxaa noo sheegay Yacquub bin Ibraahiim, waxaa ii sheegay aabbahay, oo ka weriyey Ibn Shihaab, oo ka weriyey Cataa’ bin Yaziid Al-Laythi, in Abuu Hurayrah uu u warramay in dadku ay ku yiraahdeen Rasuulka Allah ﷺ:

"Rasuulkii Allow, ma arki doonnaa Rabbigeenna Maalinta Qiyaamaha?" Markaasuu Rasuulka Allah ﷺ yiri: "Ma dhib baa idinkaga jirta aragtida dayaxa habeenka uu buuxo yahay?" Waxay yiraahdeen: "Maya, Rasuulkii Allow." Wuxuu yiri: "Ma dhib baa idinkaga jirta aragtida qorraxda marka aan daruur ka horreyn?" Waxay yiraahdeen: "Maya, Rasuulkii Allow." Wuxuu yiri: "Xaqiiqdii sidaas oo kale baad u arki doontaan Isaga. Allah wuxuu kulmin doonaa dadka Maalinta Qiyaamaha wuxuuna dhihi doonaa: 'Qof kasta oo caabudi jiray shay, ha raaco.' Markaas waxaa qorraxda raaci doona kuwii caabudi jiray qorraxda, dayaxana waxaa raaci doona kuwii caabudi jiray dayaxa, shaayaadiintana waxaa raaci doona kuwii caabudi jiray shaayaadiinta. Waxaana haraya Ummaddan iyo munaafiqiinteeda. Markaas Allah - Tabaraka wa Tacala - wuxuu ugu imaan doonaa qaab aan ahayn qaabkooda ay yaqaannaan, wuxuuna dhihi doonaa: 'Anigu waxaan ahay Rabbigiinna.' Waxay dhihi doonaan: 'Waxaan ka magangalnay Allah adiga; meeshan baan joogaynaa ilaa Rabbigeennu nooga yimaado, markuu Rabbigeennu yimaadana waan garan doonnaa.' Kadib Allah Tacala wuxuu ugu imaan doonaa qaabkooda ay yaqaannaan, wuxuuna dhihi doonaa: 'Anigu waxaan ahay Rabbigiinna.' Waxay dhihi doonaan: 'Adigu waxaad tahay Rabbigeenna.' Way raaci doonaan Isaga, waxaana la dhigi doonaa Siriidda dhexdeeda Jahannamo. Aniga iyo Ummadayda ayaa noqon doona kuwa ugu horreeya ee ka gudba. Maalintaas cid aan Rususha ahayni ma hadli doonto, ducooyinka Rusushuna maalintaas waa: 'Allaahumma sallim, sallim' (Allow badbaadi, badbaadi). Jahannamo waxaa ku yaalla qalloocyo la mid ah qodxaha Sacdaanka. Wuxuu yiri: 'Ma aragteen Sacdaanka?' Waxay yiraahdeen: 'Haa, Rasuulkii Allow.' Wuxuu yiri: 'Xaqiiqdii kuwaasi waxay la mid yihiin qodxaha Sacdaanka, laakiin cidi ma oga weynaankooda Allah mooyaane. Waxay dadka ku qabanayaan camalladooda dartood. Qaar baa ku badbaadi doona camalkooda, qaarna waa la ciqaabi doonaa ilaa laga badbaadiyo. Marka Allah dhammeeyo xukunka addoomada dhexdooda oo uu rabo inuu naxariistiisa ku saaro cidduu doono oo reer Naarka ah, wuxuu amrayaa Malaa'igta inay Naarka ka soo saaraan kuwaan Allah waxba la wadaajin, ee Allah Tacala u naxariisto, ee leh 'Laa ilaaha illallaah'. Waxay ku garan doonaan Naarka dhexdiisa raadka sujuudda. Naarku wuxuu cunaa wiilka Aadam raadka sujuudda mooyaane. Allah wuxuu ka xaaraantinimeeyey Naarka inuu cuno raadka sujuudda. Waxaa laga soo saarayaa Naarka iyagoo gubtay, waxaana lagu shubayaa Biyaha Nolosha, wayna ka soo baxayaan sidii iniinka uga soo baxa dhoobada daadka. Kadib Allah Tacala wuxuu dhammaynayaa xukunka addoomada dhexdooda, waxaana haraya nin wajigiisu u jeedo Naarka, kaas oo ah kii ugu dambeeyey ee gala Jannada. Wuxuu dhihi doonaa: 'Rabbiyow, iga jeedi wajigayga Naarka, waayo dabayshiisaa i sumaysay, ololkiisaana i gubay.' Wuxuu baryayaa Allah inta Allah doono inuu baryo. Kadib Allah Tabaraka wa Tacala wuxuu dhihi doonaa: 'Haddaan taas kuu sameeyo, malaha wax kale baad weydiisan doontaa.' Wuxuu dhihi doonaa: 'Wax kale kuma weydiisanayo.' Wuxuu Rabbigiis siinayaa ballamo iyo axdiyo inta Allah doono, markaas Allah wuxuu ka jeedinayaa wajigiisa Naarka. Markuu u jeesto Jannada oo arko, wuu aamusayaa inta Allah doono inuu aamuso. Kadib wuxuu dhihi doonaa: 'Rabbiyow, ii dhowee albaabka Jannada.' Allah wuxuu ku dhihi doonaa: 'Miyaadan siinin ballamahaaga iyo axdiyadaada inaadan wax kale i weydiisanayn wixii aan ku siiyey mooyaane? Hoogay adigoo wiilka Aadam ah, khiyaano badniyaa!' Wuxuu dhihi doonaa: 'Rabbiyow,' wuxuuna baryayaa Allah ilaa uu ka yiraahdo: 'Haddaan taas ku siiyo, malaha wax kale baad weydiisan doontaa.' Wuxuu dhihi doonaa: 'Maya, sharafkaaga baan ku dhaartaye.' Wuxuu Rabbigiis siinayaa ballamo iyo axdiyo inta Allah doono, markaasuu u dhoweynayaa albaabka Jannada. Markuu istaago albaabka Jannada, way u furmaysaa, wuxuuna arkayaa khayrka iyo farxadda ku jirta. Wuu aamusayaa inta Allah doono inuu aamuso. Kadib wuxuu dhihi doonaa: 'Rabbiyow, i geli Jannada.' Allah Tabaraka wa Tacala wuxuu ku dhihi doonaa: 'Miyaadan siinin ballamahaaga iyo axdiyadaada inaadan wax kale weydiisanayn wixii aan ku siiyey mooyaane? Hoogay adigoo wiilka Aadam ah, khiyaano badniyaa!' Wuxuu dhihi doonaa: 'Rabbiyow, yaanan noqon kan ugu daran abuurkaaga.' Sidaas buu Allah u baryayaa ilaa Allah Tabaraka wa Tacala ka qoslo. Marka Allah ka qoslo, wuxuu dhihi doonaa: 'Gal Jannada.' Markuu galo, Allah wuxuu ku dhihi doonaa: 'Wax sheego.' Wuxuu Rabbigiis weydiisanayaa wuxuuna sheeganayaa ilaa Allah xusuusiyo waxaas iyo waxaas. Markay ka go'do rajadu, Allah Tacala wuxuu dhihi doonaa: 'Taas adigaa leh, iyo mid la mid ahna way la socotaa.' Cataa’ bin Yaziid wuxuu yiri: Abuu Saciid Al-Khudri wuxuu la joogay Abuu Hurayrah mana diidin wax ka mid ah xadiiskiisa, laakiin markuu Abuu Hurayrah sheegay in Allah ku yiri ninkaas: 'Iyo mid la mid ahna way la socotaa,' Abuu Saciid wuxuu yiri: 'Toban laabkeed, Abuu Hurayrow.' Abuu Hurayrah wuxuu yiri: 'Ma xifdin waxaan ahayn eraygiisii: Taas adigaa leh iyo mid la mid ahna way la socotaa.' Abuu Saciid wuxuu yiri: 'Waan markhaati kacayaa inaan ka xifdiyey Rasuulka Allah ﷺ eraygiisii: Taas adigaa leh iyo toban laabkeed.' Abuu Hurayrah wuxuu yiri: 'Ninkaasina waa kii ugu dambeeyey ee gala Jannada.'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Mu’miniintu waxay arki doonaan Allah, waxayna naxariistiisa ku geli doonaan Jannada.

Erayada adag oo la sharxay
Siraad

Buundada sida werintu sheegtay laga dul dhigi doono Naarta, dadkuna ka gudbi doonaan Maalinta Qiyaamaha.

raadadka sujuudda

Xubnaha jirka ee dhulka taabta marka salaadda lagu jiro sujuudda.

biyaha nolosha

Biyaha ay ku bogsadaan oo ay dib ugu koraan dadka Naarta laga soo badbaadiyey, sida abuurka roobka ka dib.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada sunniga ee hore waxay aqbalaan sifaynta aragga Allah sida waxyigu u sheegay, iyaga oo aan Allah ku ekaysiin abuurkiisa, ama aan qeexin sida araggu u dhacayo. Isbarbardhigga dayaxa iyo qorraxdu wuxuu caddaynayaa muuqashada iyo xaqiiqnimada aragga, ee ma muujinayo in Allah la mid yahay makhluuqa. Werintu waxay sidoo kale ina baraysaa in rumaynta Allah iyo ka fogaanshaha shirkigu aanay ka dhignayn in qofku xisaab ka badbaadayo: Allah wuxuu ciqaabaa cidduu doono, cidduu doonana naxariistiisa ayuu ku badbaadiyaa. Sidaas darteed culimadu waxay adkeeyaan muhiimadda camalka iyo rajada naxariista Allah labadaba.

Casharrada maanta
  1. Ku adkayso cibaadada saafiga ah ee Allah, kana fogow wax kasta oo isaga ka sokow la caabudo.
  2. Camalkaaga wanaagsan yuusan kugu abuurin islaweyni: ka badbaadidda Naarta ugu dambayn waxay ku xiran tahay naxariista Allah.
  3. Allah weydiiso badbaado Maalinta Qiyaamaha, salaaddana u gut si feejignaan iyo ikhlaas leh.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.