Sahih Muslim, xadiiska 4521
Waxaa weriyey Burayda ibn al-Husayb. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Burayda ibn al-Husayb
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ، عَنْ سُفْيَانَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ أَمْلاَهُ عَلَيْنَا إِمْلاَءً ح. وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَمَّرَ أَمِيرًا عَلَى جَيْشٍ أَوْ سَرِيَّةٍ أَوْصَاهُ فِي خَاصَّتِهِ بِتَقْوَى اللَّهِ وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُسْلِمِينَ خَيْرًا ثُمَّ قَالَ " اغْزُوا بِاسْمِ اللَّهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَاتِلُوا مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ اغْزُوا وَ لاَ تَغُلُّوا وَلاَ تَغْدِرُوا وَلاَ تَمْثُلُوا وَلاَ تَقْتُلُوا وَلِيدًا وَإِذَا لَقِيتَ عَدُوَّكَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَادْعُهُمْ إِلَى ثَلاَثِ خِصَالٍ - أَوْ خِلاَلٍ - فَأَيَّتُهُنَّ مَا أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى الإِسْلاَمِ فَإِنْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ وَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ إِنْ فَعَلُوا ذَلِكَ فَلَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ فَإِنْ أَبَوْا أَنْ يَتَحَوَّلُوا مِنْهَا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ يَكُونُونَ كَأَعْرَابِ الْمُسْلِمِينَ يَجْرِي عَلَيْهِمْ حُكْمُ اللَّهِ الَّذِي يَجْرِي عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَلاَ يَكُونُ لَهُمْ فِي الْغَنِيمَةِ وَالْفَىْءِ شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يُجَاهِدُوا مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَسَلْهُمُ الْجِزْيَةَ فَإِنْ هُمْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ وَقَاتِلْهُمْ . وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تَجْعَلَ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ نَبِيِّهِ فَلاَ تَجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَلاَ ذِمَّةَ نَبِيِّهِ وَلَكِنِ اجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّتَكَ وَذِمَّةَ أَصْحَابِكَ فَإِنَّكُمْ أَنْ تُخْفِرُوا ذِمَمَكُمْ وَذِمَمَ أَصْحَابِكُمْ أَهْوَنُ مِنْ أَنْ تُخْفِرُوا ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ رَسُولِهِ . وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تُنْزِلَهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ فَلاَ تُنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ وَلَكِنْ أَنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِكَ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي أَتُصِيبُ حُكْمَ اللَّهِ فِيهِمْ أَمْ لاَ " . قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ هَذَا أَوْ نَحْوَهُ وَزَادَ إِسْحَاقُ فِي آخِرِ حَدِيثِهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ آدَمَ قَالَ فَذَكَرْتُ هَذَا الْحَدِيثَ لِمُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ - قَالَ يَحْيَى يَعْنِي أَنَّ عَلْقَمَةَ يَقُولُهُ لاِبْنِ حَيَّانَ - فَقَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ هَيْصَمٍ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Waxaa nooga warramay Abu Bakr bin Abi Shaybah, waxaa nooga warramay Wakiic bin Al-Jarraax, oo ka weriyey Sufyaan; sidoo kale waxaa nooga warramay Isxaaq bin Ibraahiim, waxaa noo sheegay Yaxye bin Aadam, waxaa nooga warramay Sufyaan, wuxuu yiri: Wuxuu noogu akhriyey si toos ah. Waxaana iga warramay Cabdullaahi bin Haashim — ereyaduna waa kiisa — waxaa iga warramay Cabdirraxmaan — macnihiisu yahay Ibnu Mahdi — waxaa nooga warramay Sufyaan, oo ka weriyey Calqamah bin Marthad, oo ka weriyey Sulaymaan bin Buraydah, oo ka weriyey aabbihii, wuxuu yiri: Marka Rasuulka Alle ﷺ uu amiir u magacaabo ciidan ama guuto, wuxuu si gaar ah ugu dardaarmi jiray inuu Alle ka cabsado oo uu wanaag u sameeyo Muslimiinta la socota. Kadibna wuxuu oran jiray: 'Ku dagaallama magaca Alle iyo jidka Alle. La dagaallama kuwa Alle diiday. Dagaallama, hana khiyaameynina xoolaha ganimaada; hana burinina ballanta; hana jarjarina meydadka; hana dilina carruurta. Markaad la kulantaan cadowgiinna oo ah mushrikiinta, ugu yeera saddex arrimood — ama sifooyin — midkastoo ay ka aqbalaanna ka aqbala oo dagaalka ka daaya. Ugu yeera Islaamka; hadday aqbalaan, ka aqbala oo dagaalka ka daaya. Kadib ugu yeera inay ka soo guuraan dhulkooda una soo guuraan Daarul-Muhaajiriinta, una sheega inay hadday sidaas sameeyaan leeyihiin xuquuqda iyo waajibaadka Muhaajiriinta. Hadday diidaan inay soo guuraan, u sheega inay yihiin sida Carabta Muslimiinta ah (Al-Acraab), waxaana ku soconaya xukunka Alle ee ku socda Mu’miniinta, laakiin waxba kuma laha ganimaada iyo Fay’iga illaa ay la jihaadaan Muslimiinta mooyaane. Hadday diidaan Islaamka, weydiiya Jizyada. Hadday oggolaadaan inay bixiyaan, ka aqbala oo dagaalka ka daaya. Hadday diidaan inay bixiyaan, Alle kaalmo weydiista oo la dagaallama. Markaad go’doomisaan dad qalcad ku jira oo ay idinka dalbadaan inaad siisaan magangelyada Alle iyo tan Nabigiisa, ha siinina magangelyada Alle ama tan Nabigiisa, ee siiya magangelyadiinna iyo tan asxaabtiinna, maxaa yeelay in la buriyo magangelyadiinna iyo tan asxaabtiinnu way ka fududdahay in la buriyo magangelyada Alle iyo tan Rasuulkiisa. Markaad go’doomisaan dad qalcad ku jira oo ay doonaan inay ku degaan xukunka Alle, ha ku dejinina xukunka Alle, ee ku dejiya xukunkiinna, maxaa yeelay ma garanaysaan inaad ku dhufanaysaan xukunka Alle iyo in kale.' Cabdirraxmaan wuxuu yiri: Sidan ama wax la mid ah. Isxaaqna wuxuu ku daray dhammaadka xadiiskiisa oo ka weriyey Yaxye bin Aadam: Wuxuu yiri, 'Xadiiskan waxaan u sheegay Muqaatil bin Xayyaan — Yaxye wuxuu leeyahay macnuhu waa in Calqamah u sheegay Ibnu Xayyaan — wuxuu yiri: Waxaa iga warramay Muslim bin Haysam oo ka weriyey Nucmaan bin Muqarrin oo ka weriyey Nabiga ﷺ wax la mid ah.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu dagaalka ku xiray caddaalad iyo daacadnimo.
In si aan bannaanayn loo qariyo ama loo lunsado hantida dagaalka lagu helay.
Canshuur taariikhi ah oo dad aan Muslim ahayn oo maamul gaar ah hoos yimaadda ay bixin jireen, beddelkeedana lagu ilaalin jiray lagagana dhaafi jiray adeegga milatari.
Hanti ku hoos timid maamulka bulshada Muslimka ah iyada oo aan dagaal loo gelin.
Culimada hore waxay xadiiskan ka fahmeen in hoggaamiyaha ciidanku Alle ka cabsado, ciidankiisana si wanaagsan ula dhaqmo, kana hortago falalka xaaraanta ah sida khiyaano, lunsashada hantida dagaalka iyo dilka carruurta. Baaqyada ku saabsan iimaanka, hijrada iyo jizyadu waxay ka tirsan yihiin xaaladdii siyaasadeed iyo sharci ee taariikhiga ahayd ee bulshada Muslimka hore; ma aha fasax ay shakhsiyaadku rabshad ku fuliyaan. Qaybta ka hadlaysa ilaalintuna waxay hoggaamiyeyaasha uga digaysaa inaysan ballan qaadin wax aysan si taxaddar leh u fulin karin ama go'aan iyaga u gaar ah u nisbayn xukun rabbaani ah.
- Qofka hoggaamiyaa waa inuu masuul ka noqdaa daryeelka iyo badbaadada dadka ka amar qaata.
- Oofiya ballamaha iyo heshiisyada; ilaalin ballan qaada oo keliya markaad si dhab ah u dammaanad qaadi karto.
- Qoraallada diineed ee ka hadlaya xaaladihii dagaal ee taariikhiga ahaa ha ku khaldin oggolaansho rabshad qofku iskiis u fuliyo.
Werintani waxay gudbinaysaa isla tilmaamihii Nabigu ﷺ siiyey hoggaamiyaha ciidanka, waxayna taageeraysaa fasiraadda xadiiskan.
Sahih Muslim · #4523 (Sahih)Waxay la jaanqaadaysaa tilmaamaha ku saabsan hab-dhaqanka xilliga dagaalka, waxayna caddaynaysaa xuduudaha anshaxeed ee dagaalka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.