Sahih Muslim, xadiiska 4522
Waxaa weriyey Buraydah ibn al-Hasib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Buraydah ibn al-Hasib
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ، عَنْ سُفْيَانَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ أَمْلاَهُ عَلَيْنَا إِمْلاَءً ح. وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَمَّرَ أَمِيرًا عَلَى جَيْشٍ أَوْ سَرِيَّةٍ أَوْصَاهُ فِي خَاصَّتِهِ بِتَقْوَى اللَّهِ وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُسْلِمِينَ خَيْرًا ثُمَّ قَالَ " اغْزُوا بِاسْمِ اللَّهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَاتِلُوا مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ اغْزُوا وَ لاَ تَغُلُّوا وَلاَ تَغْدِرُوا وَلاَ تَمْثُلُوا وَلاَ تَقْتُلُوا وَلِيدًا وَإِذَا لَقِيتَ عَدُوَّكَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَادْعُهُمْ إِلَى ثَلاَثِ خِصَالٍ - أَوْ خِلاَلٍ - فَأَيَّتُهُنَّ مَا أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى الإِسْلاَمِ فَإِنْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ وَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ إِنْ فَعَلُوا ذَلِكَ فَلَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ فَإِنْ أَبَوْا أَنْ يَتَحَوَّلُوا مِنْهَا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ يَكُونُونَ كَأَعْرَابِ الْمُسْلِمِينَ يَجْرِي عَلَيْهِمْ حُكْمُ اللَّهِ الَّذِي يَجْرِي عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَلاَ يَكُونُ لَهُمْ فِي الْغَنِيمَةِ وَالْفَىْءِ شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يُجَاهِدُوا مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَسَلْهُمُ الْجِزْيَةَ فَإِنْ هُمْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ وَقَاتِلْهُمْ . وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تَجْعَلَ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ نَبِيِّهِ فَلاَ تَجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَلاَ ذِمَّةَ نَبِيِّهِ وَلَكِنِ اجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّتَكَ وَذِمَّةَ أَصْحَابِكَ فَإِنَّكُمْ أَنْ تُخْفِرُوا ذِمَمَكُمْ وَذِمَمَ أَصْحَابِكُمْ أَهْوَنُ مِنْ أَنْ تُخْفِرُوا ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ رَسُولِهِ . وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تُنْزِلَهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ فَلاَ تُنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ وَلَكِنْ أَنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِكَ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي أَتُصِيبُ حُكْمَ اللَّهِ فِيهِمْ أَمْ لاَ " . قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ هَذَا أَوْ نَحْوَهُ وَزَادَ إِسْحَاقُ فِي آخِرِ حَدِيثِهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ آدَمَ قَالَ فَذَكَرْتُ هَذَا الْحَدِيثَ لِمُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ - قَالَ يَحْيَى يَعْنِي أَنَّ عَلْقَمَةَ يَقُولُهُ لاِبْنِ حَيَّانَ - فَقَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ هَيْصَمٍ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Waxaa nooga warramay Abu Bakr bin Abi Shaybah, waxaa nooga warramay Wakiic bin al-Jarraax, oo ka weriyey Sufyaan; sidoo kale waxaa nooga warramay Isxaaq bin Ibraahiim, waxaa noo sheegay Yaxye bin Aadam, waxaa nooga warramay Sufyaan, wuxuu yiri: Wuxuu noogu akhriyey si toos ah. Waxaana ii warramay Cabdullaahi bin Haashim — ereyaduna waa kiisa — waxaa ii warramay Cabdirraxmaan — macnihiisu yahay ina Mahdi — waxaa nooga warramay Sufyaan, oo ka weriyey Calqamah bin Marthad, oo ka weriyey Sulaymaan bin Buraydah, oo ka weriyey aabbihii, wuxuu yiri: Marka Rasuulka Allah ﷺ uu u magacaabo qof amiir ciidan ama guuto, wuxuu si gaar ah ugu dardaarmi jiray inuu Alle ka cabsado oo uu wanaag u sameeyo Muslimiinta la socota. Kadibna wuxuu oran jiray:
"Ku dagaallama magaca Allah iyo jidka Allah. La dagaallama kuwa Alle diiday. Dagaallama hana khiyaamina xoolaha la qaniimeystay; ha ballan-furina; ha jarjarina meydadka; hana dilina carruurta. Markaad la kulantaan cadowgiinna oo ah mushrikiinta, ugu yeera saddex arrimood — ama sifooyin — midkastoo ay ka aqbalaanna ka aqbala oo dagaalka ka daaya. Ugu yeera Islaamka; hadday aqbalaan, ka aqbala oo dagaalka ka daaya. Kadib ugu yeera inay ka soo guuraan dhulkooda una soo guuraan Daarul-Muhaajiriinta, una sheega inay hadday sidaas sameeyaan leeyihiin xuquuqda iyo waajibaadka Muhaajiriinta. Hadday diidaan inay soo guuraan, u sheega inay yihiin sida Carabta Muslimiinta ah (Al-Acraab), waxaana ku soconaya xukunka Alle ee ku socda Mu’miniinta, laakiin waxba kuma laha qaniimada iyo fayga ilaa ay la jihaadaan Muslimiinta mooyaane. Hadday diidaan, weydiiya Jizyada. Hadday aqbalaan, ka aqbala oo dagaalka ka daaya. Haddayse diidaan, Alle kaalmo weydiista oo la dagaallama. Markaad go'doomisaan dad ku jira qalcad oo ay idinka codsadaan inaad siisaan magangelyada Alle iyo tan Nabigiisa, ha siinina magangelyada Alle iyo tan Nabigiisa, ee siiya magangelyadiinna iyo tan asxaabtiinna, maxaa yeelay inaad burisaan magangelyadiinna iyo tan asxaabtiinnu way ka fududdahay in la buriyo magangelyada Alle iyo tan Rasuulkiisa. Markaad go'doomisaan dad ku jira qalcad oo ay doonaan inay isu dhiibaan xukunka Alle, ha u oggolaanina inay isu dhiibaan xukunka Alle, ee u oggolaada inay isu dhiibaan xukunkiinna, maxaa yeelay ma garanaysaan inaad xukunka Alle ku ridi doontaan iyo in kale." Cabdirraxmaan wuxuu yiri: Tan ama wax la mid ah. Isxaaqna wuxuu ku daray dhammaadka xadiiskiisa oo ka yimid Yaxye bin Aadam: Wuxuu yiri, "Xadiiskan waxaan u sheegay Muqaatil bin Xayyaan" — Yaxye wuxuu leeyahay macnuhu waa in Calqamah u sheegay Ibnu Xayyaan — "Wuxuu igu yiri: Waxaa ii warramay Muslim bin Haysam oo ka weriyey Nucmaan bin Muqarrin oo ka weriyey Nabiga ﷺ wax la mid ah."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Dagaalku wuxuu u baahan yahay Alle ka cabsi, daacadnimada heshiisyada iyo ilaalinta carruurta.
In si aan bannaanayn loo qariyo ama loo lunsado wax ka mid ah qaniimada dagaalka.
Canshuur taariikhi ah oo ka dhex jirtay nidaam siyaasadeed iyo sharci oo waagaas jiray, kuna xirnayd ilaalin iyo xuquuq iyo waajibaad gaar ah.
Hanti lagu qaybin jiray dakhli guud ahaan hoos yimaadda maamulkii waagaas, mana aha inay qasab ku ahayd qaniimo dagaal lagu helay.
Culimada hore, oo uu ka mid yahay al-Nawawi, waxay werintan ka fahmeen in taliyayaashu Alle ka cabsadaan, ciidankooda si wanaagsan ula dhaqmaan, kana fogaadaan falalka xaaraanta ah sida khiyaano, lunsasho iyo jir-dil. Qoraalku sidoo kale wuxuu reebayaa dilka carruurta. Awaamiirta la xiriirta hijrada, jizyada iyo qaniimada dagaalku waxay ka tirsan yihiin nidaamkii sharci ee taariikhiga ahaa; fuqahaduna waxay u akhriyaan iyagoo la jaanqaadsiinaya qoraallo kale, heshiisyo iyo awoodda maamulka sharciyeysan. Digniinta ah inaan ilaalin ama xukun loo nisbayn Alle waxay adkaynaysaa inaan dadku sheegan xukun rabbaani ah marka aanay hubin in si sax ah loo dabaqay.
- Si taxaddar leh ula dhaqan dadka mas’uuliyaddaada ku jira, ballanna qaad oo aad si daacad ah u oofin karto.
- Ilaali carruurta, kana hor tag wax kasta oo kugu dhiirrigelinaya khiyaano, bililiqo ama jir-dil.
- Aqoon la’aan ha ugu hadlin magaca Alle go’aannada; dacwadahana u daa hay’adaha awoodda iyo aqoonta u leh.
Noocan la xiriira wuxuu wadaagaa jidka werinta iyo tilmaamaha la siiyey taliye la magacaabay.
Sahih Muslim · #4523 (Sahih)Werintani waxay bixisaa nooc la xiriira oo tilmaamaha ciidanka ah, iyadoo loo marayo jid kale oo werin.
Sahih Muslim · #4524 (Sahih)Noocani wuxuu werinayaa qoraal la mid ah, wuxuuna gacan ka geystaa fahamka isku xirnaanta werinnada cutubkan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.