Sahih Muslim, xadiiska 4588
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Umar ibn al-Khattab
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، حَدَّثَنِي سِمَاكٌ، الْحَنَفِيُّ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ ح وَحَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنِي أَبُو زُمَيْلٍ - هُوَ سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ - حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ نَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَهُمْ أَلْفٌ وَأَصْحَابُهُ ثَلاَثُمِائَةٍ وَتِسْعَةَ عَشَرَ رَجُلاً فَاسْتَقْبَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَيْهِ فَجَعَلَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ " اللَّهُمَّ أَنْجِزْ لِي مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ آتِ مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنْ تَهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةُ مِنْ أَهْلِ الإِسْلاَمِ لاَ تُعْبَدْ فِي الأَرْضِ " . فَمَازَالَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ مَادًّا يَدَيْهِ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ عَنْ مَنْكِبَيْهِ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَأَلْقَاهُ عَلَى مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ . وَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَذَاكَ مُنَاشَدَتُكَ رَبَّكَ فَإِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ مُرْدِفِينَ} فَأَمَدَّهُ اللَّهُ بِالْمَلاَئِكَةِ . قَالَ أَبُو زُمَيْلٍ فَحَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ بَيْنَمَا رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ يَوْمَئِذٍ يَشْتَدُّ فِي أَثَرِ رَجُلٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ أَمَامَهُ إِذْ سَمِعَ ضَرْبَةً بِالسَّوْطِ فَوْقَهُ وَصَوْتَ الْفَارِسِ يَقُولُ أَقْدِمْ حَيْزُومُ . فَنَظَرَ إِلَى الْمُشْرِكِ أَمَامَهُ فَخَرَّ مُسْتَلْقِيًا فَنَظَرَ إِلَيْهِ فَإِذَا هُوَ قَدْ خُطِمَ أَنْفُهُ وَشُقَّ وَجْهُهُ كَضَرْبَةِ السَّوْطِ فَاخْضَرَّ ذَلِكَ أَجْمَعُ . فَجَاءَ الأَنْصَارِيُّ فَحَدَّثَ بِذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " صَدَقْتَ ذَلِكَ مِنْ مَدَدِ السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ " . فَقَتَلُوا يَوْمَئِذٍ سَبْعِينَ وَأَسَرُوا سَبْعِينَ . قَالَ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَلَمَّا أَسَرُوا الأُسَارَى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ " مَا تَرَوْنَ فِي هَؤُلاَءِ الأُسَارَى " . فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا نَبِيَّ اللَّهِ هُمْ بَنُو الْعَمِّ وَالْعَشِيرَةِ أَرَى أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُمْ فِدْيَةً فَتَكُونُ لَنَا قُوَّةً عَلَى الْكُفَّارِ فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُمْ لِلإِسْلاَمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا تَرَى يَا ابْنَ الْخَطَّابِ " . قُلْتُ لاَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَرَى الَّذِي رَأَى أَبُو بَكْرٍ وَلَكِنِّي أَرَى أَنْ تُمَكِّنَّا فَنَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ فَتُمَكِّنَ عَلِيًّا مِنْ عَقِيلٍ فَيَضْرِبَ عُنُقَهُ وَتُمَكِّنِّي مِنْ فُلاَنٍ - نَسِيبًا لِعُمَرَ - فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ فَإِنَّ هَؤُلاَءِ أَئِمَّةُ الْكُفْرِ وَصَنَادِيدُهَا فَهَوِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَهْوَ مَا قُلْتُ فَلَمَّا كَانَ مِنَ الْغَدِ جِئْتُ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ قَاعِدَيْنِ يَبْكِيَانِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مِنْ أَىِّ شَىْءٍ تَبْكِي أَنْتَ وَصَاحِبُكَ فَإِنْ وَجَدْتُ بُكَاءً بَكَيْتُ وَإِنْ لَمْ أَجِدْ بُكَاءً تَبَاكَيْتُ لِبُكَائِكُمَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَبْكِي لِلَّذِي عَرَضَ عَلَىَّ أَصْحَابُكَ مِنْ أَخْذِهِمُ الْفِدَاءَ لَقَدْ عُرِضَ عَلَىَّ عَذَابُهُمْ أَدْنَى مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ " . شَجَرَةٍ قَرِيبَةٍ مِنْ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الأَرْضِ} إِلَى قَوْلِهِ { فَكُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلاَلاً طَيِّبًا} فَأَحَلَّ اللَّهُ الْغَنِيمَةَ لَهُمْ .
Waxaa nooga warramay Hannad bin Al-Sari, waxaa nooga warramay Ibn Al-Mubaarak, oo ka weriyey Ikrimah bin Cammaar, waxaa ii warrayay Simaak Al-Xanafi, wuxuu yiri: Waxaan maqlay Ibn Cabbaas oo leh: Waxaa ii warramay Cumar bin Al-Khadhaab, wuxuu yiri: Markii la gaaray maalintii Badar... Waxaa sidoo kale nooga warramay Zuhayr bin Xarb - ereyaduna waa kuwiisa - waxaa nooga warramay Cumar bin Yuunis Al-Xanafi, waxaa nooga warramay Ikrimah bin Cammaar, waxaa ii warrayay Abu Zumayl - oo ah Simaak Al-Xanafi - waxaa ii warramay Cabdullaahi bin Cabbaas, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Cumar bin Al-Khadhaab, wuxuu yiri: Maalintii Badar, Rasuulka Allah ﷺ wuxuu eegay mushrikiinta oo tiradoodu ahayd kun, halka asxaabtiisuna ay ahaayeen saddex boqol iyo sagaal iyo toban nin. Markaas Nabiga Allah ﷺ wuxuu u jeestay xagga Qiblada, dabadeedna wuxuu fidiyey gacmihiisa, isagoo Rabbigiis baryaya:
"Allow, ii fuli waxaad ii ballanqaadday. Allow, ii keen waxaad ii ballanqaadday. Allow, haddii kooxdan yar ee Islaamka ah ay halaagsanto, dhulka laguguma caabudi doono." Wuxuu sii waday inuu Rabbigiis baryo, isagoo gacmihiisa fidiyey, Qibladana u jeeda, ilaa uu garbihiisa ka dhacay shaadhkiisii (rida'). Markaas Abu Bakar baa u yimid, qaaday shaadhkiisii, garbihiisa saaray, dabadeedna dhabarka kaga dhegay. Wuxuuna yiri: "Nabiga Allow, intaas oo baryo ah oo aad Rabbigaa weydiisatay way kugu filan tahay, waayo Ilaahay wuu kuu fulin doonaa wuxuu kuu ballanqaaday." Markaas Allah (Cazza wa Jalla) wuxuu soo dejiyey aayadda: {Markaad Rabbigiinna gurmad weydiisateen, wuu idiin aqbalay: 'Waxaan idinku xoojinayaa kun Malaa'ig ah oo isku xiga.'} Sidaas buuna Allah ugu xoojiyey Malaa'igta. Abu Zumayl wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Ibn Cabbaas, wuxuu yiri: Maalintaas, nin Muslimiin ka mid ah ayaa eryanayey nin mushrik ah oo hortiisa marayey, markaasuu maqlay cod karbaash oo korkiisa ka yeeraya iyo codka faraska oo leh: "Horay u soco Xayzuum!" Markaasuu eegay mushrikii hortiisa ahaa oo dhabarka u dhacay. Markuu si fiican u eegay, wuxuu arkay in sankiisu go'ay, wajigiisana uu jeexmay sida karbaash lagu dhuftay, midabkiisuna cagaar noqday. Ninkii Ansaariga ahaa baa u yimid Rasuulka Allah ﷺ, arrintaasna u sheegay. Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Run baad sheegtay, taasi waa gurmadkii samada saddexaad." Maalintaas waxay dileen toddobaatan qof, waxayna maxaabiis ahaan u qabteen toddobaatan kale. Abu Zumayl wuxuu yiri: Ibn Cabbaas wuxuu yiri: Markay maxaabiista qabteen, Rasuulka Allah ﷺ wuxuu Abu Bakar iyo Cumar ku yiri: "Maxaad ka qabtaan maxaabiistan?" Abu Bakar baa yiri: "Nabiga Allow, waa ilma adeerradeen iyo qaraabadeennee, waxaan arkaa inaad ka qaadato madaxfurasho (fidyo), si ay xoog inoogu noqoto gaalada, waxaana laga yaabaa in Allah uu Islaamka ku hanuuniyo." Markaas Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Adigu maxaad aragtaa, Ibnu Al-Khadhaabow?" Waxaan iri: "Maya, Wallaahi Rasuulka Allow, ma arko waxa uu Abu Bakar arko, laakiin waxaan arkaa inaad noo ogolaato aan qoorta ka jarno. Cali u ogolow Caqiil si uu qoorta uga jaro, anigana ii ogolow hebel - oo qaraabo la ah Cumar - aan qoorta ka jaree. Waayo, kuwani waa madaxda gaalnimada iyo halyeeyadooda." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu raacay ra'yigii Abu Bakar, mana uusan raacin kii aan anigu iri. Markii subaxdii xigtay la gaaray, ayaan imid, waxaan arkay Rasuulka Allah ﷺ iyo Abu Bakar oo fadhiya oo ooyaya. Waxaan iri: "Rasuulka Allow, ii sheeg maxaad adiga iyo saaxiibkaa u ooyaysaan? Haddaan helo oohin waan ooyayaa, haddaan waayana waan iska oohinayaa oohintiinna darteed." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Waxaan u ooyayaa waxay asxaabtaadu soo bandhigeen oo ah qaadashada madaxfurashada. Waxaa la ii tusay cadaabtooda oo ka dhow geedkan." Wuxuu tilmaamay geed u dhowaa Nabiga ﷺ. Markaas Allah (Cazza wa Jalla) wuxuu soo dejiyey aayadda: {Ma habboona Nabi inuu maxaabiis yeesho ilaa uu dhulka ka awood sheegto...} ilaa qowlkiisa: {Ee cuna waxaad ganimateen oo xalaal ah oo wanaagsan.} Sidaas buuna Allah ugu xalaaleeyey xoolaha dagaalka.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu dagaalkii Badar ku baryay Allah gargaar, wuxuuna la tashaday asxaabtiisa.
Xadiisku wuxuu ka warramayaa dhacdooyinkii Dagaalkii Badar: ducadii Nabiga ﷺ, gargaarkii malaa'igaha iyo la tashigii ku saabsanaa maxaabiista dagaalka.
Jihada Kacbada ee Maka, taas oo Muslimiintu u jeestaan marka ay tukanayaan.
Lacag ay bixiyaan maxaabiista ama qoysaskoodu si maxaabiista loo sii daayo.
Hantida laga qabsado cadowga intii lagu jiray iska horimaad hubaysan.
Culimada hore waxay tilmaameen in Nabigu ﷺ Allah ugu baryay kalsooni buuxda, isla markaana uu talada asxaabtiisa weydiistay. Talooyinkii kala duwanaa ee Abuu Bakr iyo Cumar waxay muujinayaan in la-tashi daacad ahi ka koobnaan karo aragtiyo kala duwan. Qaybta ku saabsan maxaabiistu waxay go'aankii Badar ku xidhaysaa waxyiga Qur'aanka 8:67–69; fuqahadu aayadahaas waxay la daraaseeyaan daliillo kale oo ku saabsan sida loola dhaqmo maxaabiista, waxayna go'aannadaas u daayaan maamulka awoodda u leh. Sidaas darteed, xadiisku ma barayo in shakhsiyaadku xoog adeegsadaan.
- Allah si daacad ah gargaar uga bari, kuna kalsoonow marka aad la kulanto caqabad culus.
- Go'aannada muhiimka ah kala tasho dad lagu kalsoon yahay, si taxaddar lehna u dhegayso aragtiyo kala duwan.
- Go'aannada ku saabsan colaadaha iyo maxaabiista u daa masuuliyiinta awoodda u leh; taariikhdan marna marmarsiiyo ha uga dhigan xoog aad adigu isticmaasho.
Werintan ku dhow ee ku jirta Saxiix Muslim waxay la xidhiidhaa isla qaybta Dagaalkii Badar, waxayna ku kordhinaysaa macnaha guud.
Sahih Muslim · #4587 (Sahih)Werintani waxay soo gudbinaysaa isla dhacdada iyadoo erayo kale la adeegsanayo, waxayna ka caawinaysaa in werinnada Badar ee Saxiix Muslim si wadajir ah loo fahmo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.