Kitaabka Jihaadka iyo Duullaannada · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 4589

Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Jihaadka iyo Duullaannada
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Huraira

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْلاً قِبَلَ نَجْدٍ فَجَاءَتْ بِرَجُلٍ مِنْ بَنِي حَنِيفَةَ يُقَالُ لَهُ ثُمَامَةُ بْنُ أُثَالٍ سَيِّدُ أَهْلِ الْيَمَامَةِ ‏.‏ فَرَبَطُوهُ بِسَارِيَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ فَخَرَجَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَاذَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عِنْدِي يَا مُحَمَّدُ خَيْرٌ إِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ ‏.‏ فَتَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَانَ بَعْدَ الْغَدِ فَقَالَ ‏"‏ مَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مَا قُلْتُ لَكَ إِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ ‏.‏ فَتَرَكَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَانَ مِنَ الْغَدِ فَقَالَ ‏"‏ مَاذَا عِنْدَكَ يَا ثُمَامَةُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ عِنْدِي مَا قُلْتُ لَكَ إِنْ تُنْعِمْ تُنْعِمْ عَلَى شَاكِرٍ وَإِنْ تَقْتُلْ تَقْتُلْ ذَا دَمٍ وَإِنْ كُنْتَ تُرِيدُ الْمَالَ فَسَلْ تُعْطَ مِنْهُ مَا شِئْتَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَطْلِقُوا ثُمَامَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَانْطَلَقَ إِلَى نَخْلٍ قَرِيبٍ مِنَ الْمَسْجِدِ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏.‏ يَا مُحَمَّدُ وَاللَّهِ مَا كَانَ عَلَى الأَرْضِ وَجْهٌ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْ وَجْهِكَ فَقَدْ أَصْبَحَ وَجْهُكَ أَحَبَّ الْوُجُوهِ كُلِّهَا إِلَىَّ وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ دِينٍ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْ دِينِكَ فَأَصْبَحَ دِينُكَ أَحَبَّ الدِّينِ كُلِّهِ إِلَىَّ وَاللَّهِ مَا كَانَ مِنْ بَلَدٍ أَبْغَضَ إِلَىَّ مِنْ بَلَدِكَ فَأَصْبَحَ بَلَدُكَ أَحَبَّ الْبِلاَدِ كُلِّهَا إِلَىَّ وَإِنَّ خَيْلَكَ أَخَذَتْنِي وَأَنَا أُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَمَاذَا تَرَى فَبَشَّرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَمَرَهُ أَنْ يَعْتَمِرَ فَلَمَّا قَدِمَ مَكَّةَ قَالَ لَهُ قَائِلٌ أَصَبَوْتَ فَقَالَ لاَ وَلَكِنِّي أَسْلَمْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ وَاللَّهِ لاَ يَأْتِيكُمْ مِنَ الْيَمَامَةِ حَبَّةُ حِنْطَةٍ حَتَّى يَأْذَنَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Qutaybah bin Saciid, waxaa nooga warramay Layth, oo ka weriyey Saciid bin Abii Saciid, inuu maqlay Abuu Hurayrah oo leh: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu diray fardooleey xagga Najd ah, waxayna soo qabteen nin reer Banii Xaniifah ah oo la yiraahdo Thumaamah bin Uthaal, kaas oo ahaa sayidkii dadka Yamaamah. Waxay ku xireen tiir ka mid ah tiirarka masaajidka. Markaas ayuu u soo baxay Rasuulka Allah ﷺ wuxuuna ku yiri:

"Maxaad haysataa, Thumaamow?" Wuxuu yiri: "Waxaan haystaa khayr, Maxammadow. Haddii aad i disho, waxaad dilaysaa qof dhiig leh; haddii aad ii nimcaysana, waxaad u nimcaynaysaa qof mahadcelin og; haddii aad maal doonaysana, waydiiso waxaad rabto waad la siinayaaye." Rasuulka Allah ﷺ wuu iska dhaafay ilaa maalintii xigtay, markaas buu ku yiri: "Maxaad haysataa, Thumaamow?" Wuxuu yiri: "Sidii aan kuu sheegay: haddii aad ii nimcayso, waxaad u nimcaynaysaa qof mahadcelin og; haddii aad i dishana, waxaad dilaysaa qof dhiig leh; haddii aad maal doonaysana, waydiiso waxaad rabto waad la siinayaaye." Rasuulka Allah ﷺ wuu iska dhaafay ilaa maalintii kale, markaas buu ku yiri: "Maxaad haysataa, Thumaamow?" Wuxuu yiri: "Waxaan haystaa sidii aan kuu sheegay: haddii aad ii nimcayso, waxaad u nimcaynaysaa qof mahadcelin og; haddii aad i dishana, waxaad dilaysaa qof dhiig leh; haddii aad maal doonaysana, waydiiso waxaad rabto waad la siinayaaye." Markaas buu Rasuulka Allah ﷺ yiri: "Siidaaya Thumaamah." Wuxuu aaday geedo timir ah oo masaajidka u dhow, wuuna maydhashay (qubays qaatay), kadibna masaajidkuu galay oo wuxuu yiri: "Waxaan qirayaa inaan Ilaah jirin Allah mooyee, waxaana qirayaa in Maxammad yahay Addoonkiisa iyo Rasuulkiisa. Maxammadow, Wallaahi, dhulka korkiisa wajigaaga mid ka sii nacayb badan majirin, balse maanta wajigaagu wuxuu noqday kan ugu jeclaan badan wejiga oo dhan. Wallaahi, diintaada mid ka sii nacayb badan majirin, balse maanta diintaadu waxay noqotay tan ugu jeclaan badan diimaha oo dhan. Wallaahi, magaaladaada mid ka sii nacayb badan majirin, balse maanta magaaladaadu waxay noqotay tan ugu jeclaan badan magaalooyinka oo dhan. Fardoolleydaadu waxay i qabteen anigoo Cumro doonaya, ee maxaad aragtaa?" Rasuulka Allah ﷺ wuu ugu bishaareeyey wuxuuna amray inuu Cumro guto. Markuu Makka tagay, qof baa ku yiri: "Ma sabootaydeen (diintaadii ka baxday)?" Wuxuu yiri: "Maya, laakiin waxaan islaamnay aniga iyo Rasuulka Allah ﷺ. Wallaahi, Yamaamah idinkama imaanayso xabbad sarreen ah ilaa Rasuulka Allah ﷺ ka idmo mooyee."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu sii daayay Thumama, dabadeed naxariistu waxay qalbigiisa u furtay Islaamka.

Asalka iyo sababta

Abuu Hurayra wuxuu sheegay in Thumama ibn Uthaal, oo ahaa hoggaamiye ka soo jeeda Yamaama una socday cumro, ay qabteen fardooley oo ku xidheen tiir ka mid ah masaajidka. Nabigu ﷺ wuxuu sii daayay ka dib wada sheekaysiyo dhowr ah; markaas ayuu Thumama ku dhawaaqay maragga iimaanka, wuxuuna sii watay cumradiisii.

Erayada adag oo la sharxay
Yamaama

Gobol ku yaal Jasiiradda Carabta oo Thumama ka soo jeeday.

ghusl

Maydhasho cibaado oo jirka oo dhan la wada maydho.

cumro

Xaj loo tago Maka oo la gudan karo maalmo ka baxsan maalmaha go'an ee xajka weyn.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore, oo uu ka mid yahay Imaam an-Nawawi, waxay tilmaameen in Nabigu ﷺ Thumama dhowr jeer siiyay fursad uu hadalkiisa ku faahfaahiyo, ugu dambayna sii daayay isaga oo aan madax-furasho ka qaadin. Tani waxay muujinaysaa qiimaha samirka, cafiska iyo sida wanaagsan ee maxaabiista loola dhaqmo. Thumama wuxuu Islaamay sii-dayntaas ka dib; sidaas darteed, qisadu ma barayso in iimaanka khasab lagu qaato. Culimadu sidoo kale waxay ka hadleen in Nabigu ﷺ Thumama faray inuu cumrada dhammaysto, iyo in dadka Islaama ay sii wadan karaan niyadihii wanaagsanaa ee ay hore u lahaayeen.

Casharrada maanta
  1. Si caddaalad iyo karaamo leh ula dhaqan dadka kaa soo horjeeda, xitaa marka aad awood u leedahay.
  2. Qof sii wakhti iyo fursad uu ku fikiro; naxariis iyo samir ku dhisan waxay beddeli karaan wada hadalka.
  3. Ku adkayso niyadaha wanaagsan, talo aqoonyahanna raadso marka duruufo ay qorshayaashaada carqaladeeyaan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.