Sahih Muslim, xadiiska 4684
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Yazid ibn Hurmuz
- 1Abdullah ibn Maslama ibn Qa'nabwuxuu u sheegay Muslimعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ
- 2Sulaymanسُلَيْمَانُ
- 3Ja'far ibn Muhammadجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ
- 4Aabbihii, Muhammadأَبِيهِ
- 5Yazid ibn Hurmuzيَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ هُرْمُزَ، أَنَّ نَجْدَةَ، كَتَبَ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَسْأَلُهُ عَنْ خَمْسِ، خِلاَلٍ . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لَوْلاَ أَنْ أَكْتُمَ، عِلْمًا مَا كَتَبْتُ إِلَيْهِ . كَتَبَ إِلَيْهِ نَجْدَةُ أَمَّا بَعْدُ فَأَخْبِرْنِي هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْزُو بِالنِّسَاءِ وَهَلْ كَانَ يَضْرِبُ لَهُنَّ بِسَهْمٍ وَهَلْ كَانَ يَقْتُلُ الصِّبْيَانَ وَمَتَى يَنْقَضِي يُتْمُ الْيَتِيمِ وَعَنِ الْخُمْسِ لِمَنْ هُوَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ ابْنُ عَبَّاسٍ كَتَبْتَ تَسْأَلُنِي هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْزُو بِالنِّسَاءِ وَقَدْ كَانَ يَغْزُو بِهِنَّ فَيُدَاوِينَ الْجَرْحَى وَيُحْذَيْنَ مِنَ الْغَنِيمَةِ وَأَمَّا بِسَهْمٍ فَلَمْ يَضْرِبْ لَهُنَّ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَكُنْ يَقْتُلُ الصِّبْيَانَ فَلاَ تَقْتُلِ الصِّبْيَانَ وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي مَتَى يَنْقَضِي يُتْمُ الْيَتِيمِ فَلَعَمْرِي إِنَّ الرَّجُلَ لَتَنْبُتُ لِحْيَتُهُ وَإِنَّهُ لَضَعِيفُ الأَخْذِ لِنَفْسِهِ ضَعِيفُ الْعَطَاءِ مِنْهَا فَإِذَا أَخَذَ لِنَفْسِهِ مِنْ صَالِحِ مَا يَأْخُذُ النَّاسُ فَقَدْ ذَهَبَ عَنْهُ الْيُتْمُ وَكَتَبْتَ تَسْأَلُنِي عَنِ الْخُمْسِ لِمَنْ هُوَ وَإِنَّا كُنَّا نَقُولُ هُوَ لَنَا . فَأَبَى عَلَيْنَا قَوْمُنَا ذَاكَ .
Waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Maslamah bin Qacnab, waxaa nooga warramay Sulaymaan — oo ah Ibn Bilaal — oo ka weriyey Jacfar bin Muxammad, oo ka weriyey aabihiis, oo ka weriyey Yaziid bin Hurmus, in Najdah uu warqad u qoray Ibnu Cabbaas isagoo wax ka weydiinaya shan arrimood. Ibnu Cabbaas wuxuu yiri:
"Haddii aanan ka cabsanayn inaan qariyo cilmi, uma aanen qoreen jawaabta." Najdah wuxuu u qoray: "Amma bacdi, ii sheeg ma Rasuulka Allah ﷺ dagaallada wuxuu la aadi jiray dumarka, miyuuna siin jiray qayb go'an oo xoolaha ganimaada ah? Ma dili jiray carruurta? Goormaana dhamaata agoonnimada agoonta? Xaggee buuse ku baxaa Khums-ka (rubuca shanaad)?" Ibnu Cabbaas wuxuu ugu jawaabay: "Waxaad i weydiisay haddii Rasuulka Allah ﷺ uu dumarka la aadi jiray dagaalka. Haa, wuu la aadi jiray si ay u daaweeyaan dhaawacyada, waxaana la siin jiray abaalmarin xoolaha ganimaada ah, laakiin qayb go'an oo dagaalyahan looma qoondayn jirin. Rasuulka Allah ﷺ ma dili jirin carruurta, sidaas darteed adiguna ha dilin carruurta. Waxaad kaloo i weydiisay goorta ay dhamaato agoonnimada agoonta. Naftaydaan ku dhaartaye, ninku gadhku wuu u soo bixi karaa isagoo weli tabar daran oo aan awoodin inuu xaqa ka helo dadka ama guto waajibaadkiisa; laakiin markuu awoodo inuu danahiisa u maamusho sida dadka waaweyn, way ka tagtaa agoonnimadu. Waxaad kaloo i weydiisay Khums-ka cidda uu u yahay. Annagu waxaan oran jirnay annagaa leh, laakiin qoomkeennu way nagu diideen arrintaas."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ibn Cabbaas wuxuu anshaxa dagaalka ku xiriirinayaa daryeelka haweenka, carruurta iyo agoonta.
Shan meelood meel oo ka mid ah qaniimada dagaalka, qaybintiisana laga hadlayo ilaha Islaamka.
Qayb qaniimada ka mid ah oo hore loo cayimay, kana duwan abaalmarin lagu bixiyo go’aan ku salaysan duruufaha.
Ilaalinta iyo daryeelka gaarka ah ee loo fidiyo ilmo aabbihii waayey; Ibn Cabbaas wuxuu dhammaadkeeda ku xiriirinayaa qaangaarnimo iyo isku-filnaansho.
Culimada waxay werintan ka fahmeen in haweenku ay duullaannadii Nabiga ﷺ ka qabteen hawlo taageero ah, isla markaana ay qaniimada ka heli kareen abaalmarin, iyada oo aan loo qoondeyn saami dagaalyahan oo go’an. Adkaynta inaan carruurta la dilin waxay waafaqsan tahay xeerka fiqiga ee soo jireenka ah ee ah in carruurta aan dagaallamayn la dhawro. Fuqahadu waxay ka doodaan da’da ay agoontinimadu ku dhammaato iyaga oo la eegaya calaamadaha qaangaarnimada iyo awoodda qofku ugu maareeyo danihiisa. Qaybta khumsiga waxay xusaysaa aragtida Ibn Cabbaas iyo khilaafka arrintaas ka taagan; waa in lala akhriyaa qoraallada kale iyo faahfaahinta fiqiga ee qaybintiisa.
- Xaaladaha colaadda, carruurta u aqoonso dad aan dagaallamayn kana ilaali rabshadaha.
- Agoonta sii taageerada ku habboon, kuna dar go’aannada hantidooda marka ay si madax-bannaan u maareyn karaan danahooda.
- Kala saar xaqa saami go’an oo qaniimada ah iyo abaalmarinta adeeg la qabtay.
Werintani waxay leedahay silsilad werineed oo la mid ah, waxayna ka hadlaysaa su’aalihii Najda uu Ibn Cabbaas ka weydiiyey haweenka, carruurta, agoonta iyo khumsiga.
Sahih Muslim · #4686 (Sahih)Waxay soo bandhigaysaa waddo kale oo werineed oo ku saabsan su’aalaha duullaannada, sida loola dhaqmo carruurta iyo khumsiga.
Sahih Muslim · #4682 (Sahih)Werintani waxay sharraxaysaa joogitaanka iyo doorka taageero ee haweenku ku lahaayeen duullaan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.