Kitaabka Fadliga Saxaabada · Sahih Muslim

Sahih Muslim, xadiiska 6359

Waxaa weriyey Abu Dharr al-Ghifari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Fadliga Saxaabada
صحيح مسلم
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Dharr al-Ghifari

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ لَهُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلاَ جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ ‏.‏ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا - قَالَ - وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِثَلاَثِ سِنِينَ ‏.‏ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ ‏.‏ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ ‏.‏ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي ‏.‏ فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَىَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلاً بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ ‏.‏ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ ‏.‏ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ ‏.‏ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلاً مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَىَّ فَقَالَ الصَّابِئَ ‏.‏ فَمَالَ عَلَىَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلِّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَىَّ - قَالَ - فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ - قَالَ - فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلاَثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلاَّ مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ - قَالَ - فَبَيْنَا أَهْلُ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ - قَالَ - فَأَتَتَا عَلَىَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الأُخْرَى - قَالَ - فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا - قَالَ - فَأَتَتَا عَلَىَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لاَ أَكْنِي ‏.‏ فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلاَنِ وَتَقُولاَنِ لَوْ كَانَ هَا هُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا ‏.‏ قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ ‏"‏ مَا لَكُمَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ ‏"‏ مَا قَالَ لَكُمَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلأُ الْفَمَ ‏.‏ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ ‏.‏ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلُ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الإِسْلاَمِ - قَالَ - فَقُلْتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ - قَالَ - فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنِ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ ‏.‏ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَتَى كُنْتَ هَا هُنَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَا هُنَا مُنْذُ ثَلاَثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ ‏"‏ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلاَّ مَاءُ زَمْزَمَ ‏.‏ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ ‏"‏ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ ‏.‏ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لاَ أُرَاهَا إِلاَّ يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ ‏"‏ ‏.‏ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ ‏.‏ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ ‏.‏ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ ‏.‏ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ إِيمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ ‏.‏ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا ‏.‏ فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمُ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ ‏.‏ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Tarjumaad

Haddab bin Khalid al-Azdi ayaa nooga warramay, Sulaiman bin al-Mughira ayaa nooga warramay, Xumayd bin Hilaal ayaa noo sheegay, oo ka weriyey Cabdullaahi bin as-Saamit, kaasoo yidhi: Abuu Darri wuxuu yidhi: Waxaan ka soo baxnay qabiilkayaga Ghifaar, oo xilligaas u haystay bilaha xurmaysan inay xalaal yihiin. Waxaa soo baxay aniga, walaalkay Unays iyo hooyadayo, waxaanan degannay adeerkayo (hooyo walaalkeed). Wuu na sharfay oo wuu noo wanaajiyey, laakiin dadkiisii baa xaasiday oo waxay yidhaahdeen: 'Markaad reerkaaga ka maqan tahay, Unays wuxuu la seexdaa xaaskaaga.' Adeerkayo ayaa noo yimid oo wuxuu nagu tuuray eedayntaas. Waxaan ku idhi: 'Wanaaggii aad noo fashay waad wasakhaysay, mana jirto wada-noolaansho dambe.' Waxaan diyaarsannay geelayagii waanan rarnay, iyadoo adeerkayo uu maro isku daboolay oo ooyayo. Waannu socodnay ilaa aan degannay agagaarka Makka. Unays wuxuu u qori-tuuray geelayagii iyo tiro la mid ah. Waxay u tageen faaliye (Kaahin), Unaysna wuu guuleystay, wuxuuna keenay geelayagii iyo tiro la mid ah. Abuu Darri wuxuu yidhi: 'Ina adeerow, saddex sano ayaan tukanayey intaan la kulmin Rasûlullah ﷺ.' Waxaan weydiiyey: 'Yaa u tukaneysay?' Wuxuu yidhi: 'Allah.' Waxaan weydiiyey: 'Xaggee u jeedsan jirtay?' Wuxuu yidhi: 'Waxaan u jeedsan jiray halka Rabbigay igu hagayo. Habeenkii dambe ayaan tukan jiray, waanan sujuudi jiray sida go' oo kale ilaa qorraxdu iga dul baxdo.' Unays wuxuu yidhi: 'Makka ayaan shaqo ku leeyahay, ee halkan joog.' Unays Makka ayuu tegey, wuuna daahay. Markuu soo noqday, waxaan weydiiyey wuxuu sameeyey. Wuxuu yidhi: 'Waxaan Makka kula kulmay nin diintaada haysta oo sheeganaya in Allah soo diray.' Waxaan weydiiyey: 'Dadku maxay yidhaahdeen?' Wuxuu yidhi: 'Waxay yidhaahdeen waa gabyaa, faaliye ama sixiroole.' Unays laftiisu wuxuu ahaa gabyaa, wuxuuna yidhi: 'Erayada faaliyeyaasha waan maqlay, mana laha erayadiisa oo kale. Gabayadana waan barbar dhigay, mana jiro gabyaa odhan kara erayadan. Wallaahi, isagu waa runlow, iyaguna waa beenaalayaal.' Waxaan idhi: 'Halkan joog anigu aan tago oo aan arkee.' Markaan Makka imid, waxaan doortay nin liita oo dadka ka mid ah, waxaan ku idhi: 'Xagguu jiraa kaad Sabi ugu yeedhaan?' Wuu ii tilmaamay oo yidhi: 'Kaasi waa Sabi!' Dadkii dooxada ayaa iigu soo yaacay dhoobo iyo lafo ilaa aan miyir beelay. Markaan soo miyirsaday, waxaan u ekaa sanam cas oo dhiig leh. Zamzam ayaan tegey, dhiiggii ayaan ka maydhay, biyaha ayaan cabay. Ina adeerow, soddon habeen iyo maalin ayaan halkaas joogay, cunto aan Zamzam ahaydna ma helin. Waan buurnaday ilaa calooshu laab-laabatay, gaajona ma dareemin. Habeen qorrax-dayax leh, cid Kacbada dawaafaysay ma jirin laba dumar ah mooyaane oo Isaf iyo Naa'ila baryaya. Markay agtayda mareen, waxaan ku idhi: 'Midba midka kale guurso!' Kama aysan joogsan. Markay soo noqdeen, waxaan si toos ah ugu idhi: 'Alwaax baad haysataan!' Way ooyeen oo waxay yidhaahdeen: 'Sanaa nin reerkayaga ah halkan joogay!' Jidka, waxay la kulmeen Rasûlullah ﷺ iyo Abuu Bakar oo soo degaya. Wuxuu weydiiyey: 'Maxaa idinku dhacay?' Waxay yidhaahdeen: 'Sabi baa Kacbada iyo daahyadeeda dhex jooga.' Wuxuu weydiiyey: 'Maxuu idinku yidhi?' Waxay yidhaahdeen: 'Eray afka buuxiya ayuu nagu yidhi.' Rasûlullah ﷺ waa yimid, Xajar al-Aswad ayuu salaamay, Kacbada ayuu dawaafay isaga iyo Saxaabigiisu, kadibna wuu tukaday. Markuu dhammeeyey, aniga ayaa ahaa kii ugu horreeyey ee salaanta Islaamka ku salaama: 'Assalamu calayka Yaa Rasûlullah.' Wuxuu yidhi: 'Wa calayka wa raxmatullah.' Kadib wuxuu yidhi: 'Adigu kumaad tahay?' Waxaan idhi: 'Ghifaar baan ka ahay.' Faraha ayuu wejigiisa saaray, aniguna waxaan is-idhi malaha wuu ka xun yahay inaan Ghifaar ka ahay. Gacantiisa ayaan qaban rabay, laakiin Saxaabigiisii oo iga ogaa baa iga celiyey. Madaxa ayuu kor u qaaday oo yidhi: 'Goorma ayaad halkan timid?' Waxaan idhi: 'Soddon habeen iyo maalin.' Wuxuu yidhi: 'Yaa ku quudinayey?' Waxaan idhi: 'Zamzam mooyaane cunto kale ma helin. Waan buurnaday, calooshaydu way laab-laabatay, gaajona ma dareemo.' Wuxuu yidhi: 'Waa barakaysan tahay, waana cunto quudisa.' Abuu Bakar baa yidhi: 'Rasûlullahow, ii ogolow inaan caawa quudiyo.' Rasûlullah ﷺ iyo Abuu Bakar way baxeen, aniguna waan raacay. Abuu Bakar albaab ayuu furay, wuxuuna noo keenay sabiib Ta'if ah, taasina waxay ahayd cuntadii ugu horraysay ee aan halkaas ku cuno. Intii loo baahnaa ayaan joogay. Kadib, Rasûlullah ﷺ wuxuu igu yidhi: 'Dhul geedo timir leh ayaa la ii muujiyey, mana moodo inay Yathrib (Madiina) ahayn. Ma gaadhsiin kartaa qoomkaaga fariinta? Allah ha ka faa'iideeyo adigana ajar ha kaa siiyo.' Unays ayaan u tegey, wuxuu yidhi: 'Maxaad samaysay?' Waxaan idhi: 'Islaam baan qaatay, waanan rumaysay.' Wuxuu yidhi: 'Diintaada kama leexanayo, aniguna Islaam baan qaatay waanan rumaysay.' Hooyadayo ayaan u tagnay, waxayna tidhi: 'Diintiinna kama leexanayo, aniguna Islaam baan qaatay waanan rumaysay.' Geelayagii ayaan rarnay, qabiilkayagii Ghifaar ayaan tagnay, badhkoodna Islaam bay qaateen, iyadoo Iima' bin Raxadah al-Ghifaari uu imaam u ahaa. Badhkii kalena waxay yidhaahdeen: 'Marka Rasûlullah ﷺ Madiina yimaado ayaan Islaam qaadanaynaa.' Markuu Rasûlullah ﷺ Madiina yimid, badhkii hadhayna Islaam bay qaateen. Qabiilka Aslam ayaa yimid oo yidhi: 'Rasûlullahow, walaalahayo ayaanu nahay, siday u Islaameen ayaan u Islaamaynaa.' Way Islaameen, Rasûlullah ﷺna wuxuu yidhi: 'Ghifaar Allah ha u dambi dhaafo, Aslamna Allah ha nabadgelyeeyo.'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Abu Dharr wuxuu helay Islaamka, wuu ku adkaystay, wuxuuna dadkiisa ugu yeeray.

Erayada adag oo la sharxay
Bilaha xurmaysan

Afarta bilood ee dagaalku ka mamnuucnaa dhaqanka Carabta; qabiilooyinka qaarkood ayaa mamnuuciddaas jebin jiray.

Faaliye

Qof sheegta inuu leeyahay aqoon qarsoon ama saadaalin karo mustaqbalka.

Zamzam

Ceelka Maka oo Abu Dharr sheegay inuu biyihiisa cabbay intii uu halkaas joogay.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay qisada Abu Dharr ka dhex arkaan raadintiisii hore ee xaqa, ku adkaysigiisii markii la silcinayey, iyo dadaalkiisii uu qoyskiisa iyo qabiilkiisa ugu yeerayey Islaamka. Hadalka Nabiga ﷺ ee Zamzam wuxuu xaqiijinayaa barakadeeda gaarka ah; mana aha xeer guud oo caafimaad ama nafaqo. Waxa kale oo muuqata in dadku si tartiib-tartiib ah iimaanka u qaadan karaan: qayb ka mid ah Ghifar waxay sugeen ilaa Nabiga ﷺ ka soo gaaray Madiina. Ammaanta Ghifar iyo Aslam waa duco dembi-dhaaf iyo ilaalin loogu baryayo qabiilooyinkaas.

Casharrada maanta
  1. Farriinta si taxaddar leh u baadh, hana u oggolaan cay ama xan inay go’aamiso aragtidaada.
  2. Ku adkayso waxa aad rumaysan tahay markaad la kulanto mucaaradad, taageerana ka raadso dad lagu kalsoon yahay.
  3. Wanaagga la wadaag qoyskaaga iyo bulshadaada: Abu Dharr wuxuu walaalkiis, hooyadii iyo qabiilkiisa ugu yeeray Islaamka.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.