Sahih Muslim, xadiiska 6406
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ أَبُو عَامِرٍ الأَشْعَرِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ - وَاللَّفْظُ لأَبِي عَامِرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا فَرَغَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ حُنَيْنٍ بَعَثَ أَبَا عَامِرٍ عَلَى جَيْشٍ إِلَى أَوْطَاسٍ فَلَقِيَ دُرَيْدَ بْنَ الصِّمَّةِ فَقُتِلَ دُرَيْدٌ وَهَزَمَ اللَّهُ أَصْحَابَهُ فَقَالَ أَبُو مُوسَى وَبَعَثَنِي مَعَ أَبِي عَامِرٍ - قَالَ - فَرُمِيَ أَبُو عَامِرٍ فِي رُكْبَتِهِ رَمَاهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي جُشَمٍ بِسَهْمٍ فَأَثْبَتَهُ فِي رُكْبَتِهِ فَانْتَهَيْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا عَمِّ مَنْ رَمَاكَ فَأَشَارَ أَبُو عَامِرٍ إِلَى أَبِي مُوسَى فَقَالَ إِنَّ ذَاكَ قَاتِلِي تَرَاهُ ذَلِكَ الَّذِي رَمَانِي . قَالَ أَبُو مُوسَى فَقَصَدْتُ لَهُ فَاعْتَمَدْتُهُ فَلَحِقْتُهُ فَلَمَّا رَآنِي وَلَّى عَنِّي ذَاهِبًا فَاتَّبَعْتُهُ وَجَعَلْتُ أَقُولُ لَهُ أَلاَ تَسْتَحْيِي أَلَسْتَ عَرَبِيًّا أَلاَ تَثْبُتُ فَكَفَّ فَالْتَقَيْتُ أَنَا وَهُوَ فَاخْتَلَفْنَا أَنَا وَهُوَ ضَرْبَتَيْنِ فَضَرَبْتُهُ بِالسَّيْفِ فَقَتَلْتُهُ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى أَبِي عَامِرٍ فَقُلْتُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ قَتَلَ صَاحِبَكَ . قَالَ فَانْزِعْ هَذَا السَّهْمَ فَنَزَعْتُهُ فَنَزَا مِنْهُ الْمَاءُ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي انْطَلِقْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْرِئْهُ مِنِّي السَّلاَمَ وَقُلْ لَهُ يَقُولُ لَكَ أَبُو عَامِرٍ اسْتَغْفِرْ لِي . قَالَ وَاسْتَعْمَلَنِي أَبُو عَامِرٍ عَلَى النَّاسِ وَمَكَثَ يَسِيرًا ثُمَّ إِنَّهُ مَاتَ فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دَخَلْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي بَيْتٍ عَلَى سَرِيرٍ مُرْمَلٍ وَعَلَيْهِ فِرَاشٌ وَقَدْ أَثَّرَ رِمَالُ السَّرِيرِ بِظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَنْبَيْهِ فَأَخْبَرْتُهُ بِخَبَرِنَا وَخَبَرِ أَبِي عَامِرٍ وَقُلْتُ لَهُ قَالَ قُلْ لَهُ يَسْتَغْفِرْ لِي . فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِعُبَيْدٍ أَبِي عَامِرٍ " . حَتَّى رَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَوْقَ كَثِيرٍ مِنْ خَلْقِكَ أَوْ مِنَ النَّاسِ " . فَقُلْتُ وَلِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاسْتَغْفِرْ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ ذَنْبَهُ وَأَدْخِلْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُدْخَلاً كَرِيمًا " . قَالَ أَبُو بُرْدَةَ إِحْدَاهُمَا لأَبِي عَامِرٍ وَالأُخْرَى لأَبِي مُوسَى .
Waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Barraad oo ah Abuu Caamir Al-Ashcari, iyo Abuu Kurayb Muxammad bin Al-Calaa — erayaduna waa kuwa Abuu Caamir — waxay yiraahdeen: Waxaa nooga warramay Abuu Usaama, oo ka weriyey Burayd, oo ka weriyey Abuu Burda, oo ka weriyey aabbihii, wuxuuna yiri: Markii uu Nabigu ﷺ ka soo faraxashay dagaalkii Xunayn, wuxuu diray Abuu Caamir isagoo madax u ah ciidan loo diray Awsaas. Halkaas wuxuu kula kulmay Durayd bin As-Simmah, waana la dilay Durayd, Allaahna waa jebiyey asxaabtiisii. Abuu Muusa wuxuu yiri: Anigana waa ila diray Abuu Caamir. Wuxuu yiri: Abuu Caamir waxaa jilibka ka muday fallaar uu soo ganay nin reer Banii Jusham ah, waxayna kaga dhagtay jilibka. Waan u imid oo waxaan iri: Adeer, yaa ku soo ganay fallaarta? Abuu Caamir wuxuu farta ku fiiqay Abuu Muusa wuxuuna yiri: Kaasi waa kii i dilay, kaas arag waa kii i soo ganay. Abuu Muusa wuxuu yiri: Waan daba galay anigoo go'aansaday inaan dilo, waanan gaaray. Markuu i arkay ayuu dhabarka jeediyey oo cararay. Waan eryaday anigoo ku leh: Miyaadan xishoonayn? Ma tihid Carabi miyaa? Maxaad u istaagi weyday? Wuu istaagay, waanan is helnay. Laba jeer baannu is-weydaarsannay seefaha, markaasaan seef ku dhuftay oo dilay. Kadib waxaan ku soo laabtay Abuu Caamir oo waxaan iri: Allaah waa dilay kii ku dilay. Wuxuu yiri: Haddaba iga saar fallaartan. Waan ka saaray, waxaana ka soo booday biyo. Wuxuu yiri: Ina adeerow, u tag Rasuulka Allaah ﷺ oo iga gaarsii salaanta, una sheeg in Abuu Caamir ka codsanayo inaad dembi-dhaaf u weydiiso. Wuxuu yiri: Abuu Caamir wuxuu ii magacaabay dadka madaxooda, muddo yar buuna sii noolaa kadibna wuu geeriyooday. Markaan ku soo laabtay Nabiga ﷺ, waan u galay isagoo guri ku jira, ku jiifa sariir xadhko leh oo dushiisa ay taallo firaash, waxaana dhabarka iyo dhinacyada Rasuulka Allaah ﷺ ka muuqday raadka xadhkaha sariirta. Waxaan uga warramay xaalkayagii iyo warkii Abuu Caamir, waxaanan iri: Wuxuu yiri ii weydii dembi-dhaaf. Markaas Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu dalbaday biyo, wuuna ku weyseystay. Kadib wuxuu kor u qaaday gacmihiisa wuxuuna yiri:
"Allaahow, u dembi-dhaaf addoonkaaga Cubayd Abuu Caamir," ilaa aan ka arkay cadayda kilkiladihiisa. Kadib wuxuu yiri: "Allaahow, maalinta Qiyaame ka yeel mid ka sarreeya badan oo ka mid ah abuurkaaga ama dadka." Waxaan iri: Anigana ii ducee, Rasuulka Alloow. Markaas Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Allaahow, u dembi-dhaaf Cabdullaahi bin Qays dembigiisa, maalinta Qiyaamana geli meel sharaf leh." Abuu Burda wuxuu yiri: Mid ka mid ah ducadu waa tii Abuu Caamir, midda kalena waa tii Abuu Muusa.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabiga ﷺ wuxuu Alle ka baryay inuu Abu Caamir iyo Abu Muusa u dambi dhaafo oo sharaf siiyo.
Ka dib duullaankii Xunayn, Nabiga ﷺ wuxuu Abu Caamir iyo Abu Muusa u diray Awtaas. Abu Caamir ayaa dhaawacmay, wuxuuna Nabiga ﷺ ka codsaday inuu Alle dambi dhaaf uga baryo.
Meel uu duullaan ka dhacay ka dib dagaalkii Xunayn.
In Alle laga baryo inuu qof dembiyadiisa dhaafo.
Soo dhowayn iyo maqaam qiimo leh oo Alle agtiisa laga helo Maalinta Qiyaame.
Culimadu waxay tilmaamaan in qof kale dambi dhaaf loogu baryo ay tahay duco heer sare ah. Abu Caamir si khushuuc leh ayuu taas u codsaday, Nabiguna ﷺ gacmihiisa ayuu kor u qaaday intuu ducaynayay. Ducada loo sameeyay Abu Caamir iyo Abu Muusa waxay sidoo kale muujinaysaa fadliga gaarka ah ee saxaabada. Qoraalku ma bixinayo xukun fiqhi oo gaar ah oo afarta madhhab ay aragtiyo kala duwan ka soo saaraan.
- Alle si khushuuc leh uga bari inuu adiga iyo dadka aad jeceshahay dambi dhaafo.
- Waqti u qaado inaad si daacad ah ugu ducayso walaal ama walaashii dhaawacantay ama geeriyootay.
- Aqoonso wanaagga dadka kale oo muuji qaddarin adigoon naftaada kor u qaadin.
Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay ka warramaysaa Abu Caamir iyo Abu Muusa, waxayna si dhow ula mid tahay ducadii Nabiga ﷺ.
Sahih Muslim · #6407 (Sahih)Werintani waxay la xiriirtaa qisada Abu Muusa ee ku saabsan duullaanka iyo dhacdooyinkii ku saabsanaa Abu Caamir.
Sahih Muslim · #6408 (Sahih)Xadiisku wuxuu ammaanayaa isku xirnaanta iyo deeqsinimada Ashcariyiinta, oo ah qabiilka ay ka tirsanaayeen Abu Muusa iyo Abu Caamir.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.