Sahih Muslim, xadiiska 6949
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Muhammad ibn Ishaq al‑Musayyabiwuxuu u sheegay Muslimمُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْمُسَيَّبِيُّ
- 2Anasأَنَسٌ
- 3Musa ibn Uqbaمُوسَى بْنِ عُقْبَةَ
- 4Nafi'نَافِعٍ
- 5Abdullah ibn Umarعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْمُسَيَّبِيُّ، حَدَّثَنِي أَنَسٌ، - يَعْنِي ابْنَ عِيَاضٍ أَبَا ضَمْرَةَ - عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَتَمَشَّوْنَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ فِي جَبَلٍ فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ فَانْطَبَقَتْ عَلَيْهِمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا صَالِحَةً لِلَّهِ فَادْعُوا اللَّهَ تَعَالَى بِهَا لَعَلَّ اللَّهَ يَفْرُجُهَا عَنْكُمْ . فَقَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ وَامْرَأَتِي وَلِيَ صِبْيَةٌ صِغَارٌ أَرْعَى عَلَيْهِمْ فَإِذَا أَرَحْتُ عَلَيْهِمْ حَلَبْتُ فَبَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ فَسَقَيْتُهُمَا قَبْلَ بَنِيَّ وَأَنَّهُ نَأَى بِي ذَاتَ يَوْمٍ الشَّجَرُ فَلَمْ آتِ حَتَّى أَمْسَيْتُ فَوَجَدْتُهُمَا قَدْ نَامَا فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ فَجِئْتُ بِالْحِلاَبِ فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا مِنْ نَوْمِهِمَا وَأَكْرَهُ أَنْ أَسْقِيَ الصِّبْيَةَ قَبْلَهُمَا وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ دَأْبِي وَدَأْبَهُمْ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا مِنْهَا فُرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ . فَفَرَجَ اللَّهُ مِنْهَا فُرْجَةً فَرَأَوْا مِنْهَا السَّمَاءَ . وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَتْ لِيَ ابْنَةُ عَمٍّ أَحْبَبْتُهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ وَطَلَبْتُ إِلَيْهَا نَفْسَهَا فَأَبَتْ حَتَّى آتِيَهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ فَتَعِبْتُ حَتَّى جَمَعْتُ مِائَةَ دِينَارٍ فَجِئْتُهَا بِهَا فَلَمَّا وَقَعْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ . فَقُمْتُ عَنْهَا فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا مِنْهَا فُرْجَةً . فَفَرَجَ لَهُمْ . وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنِّي كُنْتُ اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي . فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ فَرَقَهُ فَرَغِبَ عَنْهُ فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرِعَاءَهَا فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَظْلِمْنِي حَقِّي . قُلْتُ اذْهَبْ إِلَى تِلْكَ الْبَقَرِ وَرِعَائِهَا فَخُذْهَا . فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَسْتَهْزِئْ بِي . فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ بِكَ خُذْ ذَلِكَ الْبَقَرَ وَرِعَاءَهَا . فَأَخَذَهُ فَذَهَبَ بِهِ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا مَا بَقِيَ . فَفَرَجَ اللَّهُ مَا بَقِيَ .
Waxaa ii warramay Muxammad bin Isxaaq Al-Musayyibi, waxaa ii warramay Anas — ibn Ciyad Abuu Damrah — oo ka weriyey Muusa bin Cuqbah, oo ka weriyey Naafic, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Cumar, in Rasuulka Allah ﷺ uu yiri:
"Iyadoo ay saddex nin safar ku jireen, ayaa roob qabtay, markaasay gabbaad ka dhigteen god ku yaalla buur. Markaasaa dhagax weyn oo buurta ka soo go'ay afka godka ka xirmay, wayna ku xannibmeen. Qaarkood baa qaarka kale ku yiri: 'Eega camalladiinna saalixa ah ee aad Allah dartiis u sameyseen, kuna barya Allah iyaga, waxaa laga yaabaa inuu idinka furfuree.' Kii ugu horreeyey baa yiri: 'Allahow, waxaan lahaa waalidiin duq ah, xaas, iyo carruur yar yar. Waan u daajin jiray, markaan fiidkii u imaado ayaan u lisaa, waxaanan bilaabi jiray waalidkay ka hor carruurtayda. Maalin maalmaha ka mid ah ayaan meel fog u aaday daaq raadin, mana aanan soo noqon ilaa habeenkii. Waxaan ugu imid iyagoo hurda. Sidii caadada ii ahayd baan u lisay, caanihii baan keenay, madaxooda agtooda baan istaagay, anigoo diidaya inaan hurdada ka toosiyo, sidoo kalena diidaya inaan carruurta ka hor mariyo iyaga, iyadoo carruurtu cagahayga hoostooda ku ooyayaan. Xaaladdaas baan ku sugnaa, iyaguna way ku sugnaayeen ilaa waagu ka beryo. Allahow, haddaad og tahay inaan taas u sameeyey wajigaaga dartiis, noo fur duleel aan cirka ka aragno.' Allah baa u furay duleel, cirkiina way ka arkeen. Kii labaad baa yiri: 'Allahow, waxaan lahaa ina adeer dumar ah oo aan jeclaa jacaylka ugu daran ee raggu dumarka u qaadaan. Waan doonay nafteeda, wayse diiday ilaa aan keeno boqol diinaar. Waan dadaalay ilaa aan boqol diinaar soo ururiyey, markaasaan u keenay. Markaan labadeeda lugood dhexdooda fariistay, bay tiri: "Addoonka Allahow, Allah ka cabso, ha furin shaabbadda (sharafta) xaq darro." Waan ka kacay. Allahow, haddaad og tahay inaan taas u sameeyey wajigaaga dartiis, noo fur duleel.' Waa loo furay. Kii saddexaad baa yiri: 'Allahow, waxaan shaqaaleysiistay nin oo aan ku heshiiyay hal qiyaas oo bariis ah. Markuu shaqadiisii dhammeeyey, wuxuu yiri: "I sii xaqayga." Waxaan u bandhigay qiyaastiisii bariiska ahaa, wuuse diiday. Bariiskii baan beeray ilaa aan ka helay sacdo iyo daaqgood. Wuu ii yimid oo wuxuu yiri: "Allah ka cabso, hana dulmin xaqayga." Waxaan ku iri: "Tag sacdaas iyo daaqoodaba oo qaado." Wuxuu yiri: "Allah ka cabso, ha igu jeesjeesin." Waxaan iri: "Kuguma jeesjeesayo, qaado sacdaas iyo daaqoodaba." Wuu qaatay oo wuu tegey. Allahow, haddaad og tahay inaan taas u sameeyey wajigaaga dartiis, noo fur inta hartay.' Allah baa furay intii hartay."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Camallada wanaagsan ee daacadda ahi waxay sabab u noqon karaan in Allah dhibka fududeeyo.
Weedhani waxay tilmaamaysaa inuu bikranimadeedii ka qaaday; waxayna ku adkaysatay inay isu-taggu ku dhaco guur sharci ah.
Waa qaddar bariis ah oo lagu heshiiyay, kaas oo ahaa ujrada shaqada.
In ficilka loo sameeyo niyad daacad ah si Allah loo raalli geliyo, ee aan loogu samayn ammaan ama faa'iido dadka laga helo.
Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in Muslimku Allah baryi karo isagoo ka dhigaya camal wanaagsan oo uu si daacad ah u sameeyay dhexdhexaadiye. Saddexda nin mid kastaa wuxuu sheegay camal uu u sameeyay oo keliya raalli ahaanshaha Allah: u adeegidda waalidiin waayeel ah, ka fogaanshaha galmo xaaraan ah, iyo in shaqaale si buuxda loo siiyo ujradiisa. Sheekadu waxay sidoo kale adkaynaysaa in waalidka si wanaagsan loola dhaqmo, dhawrsanaanta la ilaaliyo, lana dhowro xuquuqda dadka kale ay yihiin noocyo waaweyn oo adeecidda Allah ah. Sheekadani marmarsiinyo uma aha in dadka kale la dulmiyo; camalka waxaa lagu ammaanayaa daacadnimadiisa iyo caddaaladdiisa.
- Waalidkaaga ugu adeeg daryeel iyo ixtiraam, xataa marka ay taasi u baahan tahay samir iyo is-xakamayn.
- Ka fogow falalka xaaraanta ah adigoo Allah ka baqaya, xataa marka jirrabaaddu weyn tahay.
- Shaqaalaha si caddaalad ah oo buuxda u sii ujradooda; xuquuqda dadka kale ha ku xidhin faa'iidadaada.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.