Sahih Muslim, xadiiska 7066
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Masruq
- 1Ishaq ibn Ibrahimwuxuu u sheegay Muslimإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
- 2Jarirجَرِيرٌ
- 3Mansurمَنْصُورٍ
- 4Abu ad‑Duhaأَبِي الضُّحَى
- 5Masruqمَسْرُوقٍ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ جُلُوسًا وَهُوَ مُضْطَجِعٌ بَيْنَنَا فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ قَاصًّا عِنْدَ أَبْوَابِ كِنْدَةَ يَقُصُّ وَيَزْعُمُ أَنَّ آيَةَ الدُّخَانِ تَجِيءُ فَتَأْخُذُ بِأَنْفَاسِ الْكُفَّارِ وَيَأْخُذُ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ كَهَيْئَةِ الزُّكَامِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَجَلَسَ وَهُوَ غَضْبَانُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا اللَّهَ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ شَيْئًا فَلْيَقُلْ بِمَا يَعْلَمُ وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّهُ أَعْلَمُ لأَحَدِكُمْ أَنْ يَقُولَ لِمَا لاَ يَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم { قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا رَأَى مِنَ النَّاسِ إِدْبَارًا فَقَالَ " اللَّهُمَّ سَبْعٌ كَسَبْعِ يُوسُفَ " . قَالَ فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ حَصَّتْ كُلَّ شَىْءٍ حَتَّى أَكَلُوا الْجُلُودَ وَالْمَيْتَةَ مِنَ الْجُوعِ وَيَنْظُرُ إِلَى السَّمَاءِ أَحَدُهُمْ فَيَرَى كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ فَأَتَاهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ جِئْتَ تَأْمُرُ بِطَاعَةِ اللَّهِ وَبِصِلَةِ الرَّحِمِ وَإِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا فَادْعُ اللَّهَ لَهُمْ - قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ * يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ} إِلَى قَوْلِهِ { إِنَّكُمْ عَائِدُونَ} . قَالَ أَفَيُكْشَفُ عَذَابُ الآخِرَةِ { يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنْتَقِمُونَ} فَالْبَطْشَةُ يَوْمَ بَدْرٍ وَقَدْ مَضَتْ آيَةُ الدُّخَانِ وَالْبَطْشَةُ وَاللِّزَامُ وَآيَةُ الرُّومِ .
Waxaa nooga warramay Isxaaq binu Ibraahiim, waxaa nooga warramay Jariir, oo ka weriyey Mansuur, oo ka weriyey Abuu Duxaa, oo ka weriyey Masruuq, wuxuu yiri: Waxaan fadhinney agta Cabdullaahi isagoo dhexdeenna jiifa, markaasaa nin u yimid oo ku yiri:
"Abuu Cabdirraxmaanow, waxaa jira qof sheeko-xireen ah oo iridda Kinda jooga, kaas oo leh aayadda Dukhaanka (Qiiqa) waxay tilmaamaysaa wax mustaqbalka imaan doona, oo neefta ka goyn doonta gaalada, mu'miniintana ku ridi doonta xaalad la mid ah hargab." Markaasuu Cabdullaahi istaagay isagoo caraysan oo yiri: "Dadow, Alle ka cabsada! Qofkiin wax yaqaan ha sheego wuxuu og yahay, kii aan garanaynna ha yiraahdo 'Alle baa og'. Waayo, waxaa idinku habboon inaad tiraahdaan 'Alle baa og' markaad wax garan weydaan, maxaa yeelay Alle Cazza wa Jalla wuxuu Nabigiisa ﷺ ku yiri: {Dheh: Idinka abaalmarin kuma weydiisanayo, mana ihi kuwa iska dhigdhiga.} Markii Rasuulka Alle ﷺ arkay dadka oo diinta ka jeesanaya, wuxuu yiri: 'Allow, toddoba sano oo la mid ah toddobadii Yuusuf.' Markaasaa waxaa qabatay abaartii oo wax walba baabi'isay ilaa ay cuneen haragyada iyo meydadka gaajo darteed. Midkood markuu samada eego wuxuu arkayay wax qiiq u eg. Markaasaa Abuu Sufyaan u yimid oo ku yiri: 'Muxammadow, waxaad noogu timid inaad amarto Alle adeecistiisa iyo xiriirinta qaraabada, laakiin tolkaa way halaagsameene, Alle u bari.' Markaasaa Alle Cazza wa Jalla wuxuu yiri: {Sug maalinta samadu keeni doonto qiiq cad * Oo dadka dabooli doona; tani waa cadaab xanuun badan} ilaa uu ka yiraahdo: {Waad soo noqon doontaan.} Ma waxaa la celin karaa cadaabka Aakhiro? {Maalinta aan qaban doono qabashada weyn, annagu waan aargoosan doonnaa.} Qabashadaasi waa tii Badar. Waxaana mar hore dhacay aayadda Qiiqa, Qabashada, Al-Lizaam, iyo aayadda Ruunka.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Arrimaha diinta ka hadal adigoo aqoon leh, si daacad ahna u qiro waxa aadan aqoon.
Masruuq wuxuu weriyey in nin uu Cabdullaahi ibn Mascuud uga warramay sheeko-tebiye joogay albaabbada Kinda oo fasiraad ka bixiyey aayadaha qiiqa. Cabdullaahi wuxuu arrintaas kaga jawaabay baaq ah in aan la hadlin aqoon la’aan.
Waa calaamad lagu xusay suuradda Ad-Dukhaan; Cabdullaahi wuxuu aayadaha la soo xigtay ku xiriiriyey macaluushii Maka.
Waa cadaabta Qur’aanku tilmaamayo; Cabdullaahi halkan wuxuu ku fasiray jabkii reer Maka ka soo gaaray Badar.
Waa qirasho daacad ah oo muujinaysa inaadan jawaabta aqoon iyo in aqoonta ugu dambayn Alle u sugnaatay.
Culimadu waxay tan ka fahmeen in fasiraadda Qur’aanku ku salaysnaato aqoon iyo werin lagu kalsoon yahay, ee aanay ku dhisnaan been-abuur ama mala-awaal go’aan adag lagu sheegayo. Ibnu Mascuud wuxuu qiiqa aayadaha la soo xigtay ku fasiray muuqaal qiiq u eg oo dhacay intii ay Maka ka jirtay macaluushu, Qabashada weynna wuxuu ku fasiray Dagaalkii Badar. Marka aan wax la aqoon la yidhaahdo “Alle ayaa og sida ugu wanaagsan” waa adab muhiim u ah culimada iyo ardayda.
- Hubi aqoontaada iyo ilahaaga ka hor intaadan fasiraad Qur’aan wadaagin.
- Si daacad ah u sheeg inaadan jawaabta garanayn, hana u nisbayn aqoonta naftaada.
- Kala duwanaanshaha diinta si deggan uga hadal, si cadna u kala saar qoraalka iyo fasiraaddaada.
Werintani sidoo kale waxay xustaa digniintii Ibnu Mascuud ee ka dhanka ahayd in Qur’aanka lagu fasiro ra’yi shakhsi ah.
Sahih Muslim · #7068 (Sahih)Halkan sidoo kale waxaa lagu xusay calaamado uu Ibnu Mascuud sheegay inay hore u dhaceen, oo ay ka mid yihiin qiiqa iyo Qabashada weyn.
Sahih Muslim · #7065 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa qiiqa iyo macaluushii ku dhacday reer Maka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.