Sunan an-Nasa'i, xadiiska 3927
Waxaa weriyey Zayd ibn Thabit. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Zayd ibn Thabit
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي الْوَلِيدِ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ يَغْفِرُ اللَّهُ لِرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ أَنَا وَاللَّهِ، أَعْلَمُ بِالْحَدِيثِ مِنْهُ إِنَّمَا كَانَا رَجُلَيْنِ اقْتَتَلاَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنْ كَانَ هَذَا شَأْنُكُمْ فَلاَ تُكْرُوا الْمَزَارِعَ ". فَسَمِعَ قَوْلَهُ " لاَ تُكْرُوا الْمَزَارِعَ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ كِتَابَةُ مُزَارَعَةٍ عَلَى أَنَّ الْبَذْرَ وَالنَّفَقَةَ عَلَى صَاحِبِ الأَرْضِ وَلِلْمُزَارِعِ رُبُعُ مَا يُخْرِجُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْهَا هَذَا كِتَابٌ كَتَبَهُ فُلاَنُ بْنُ فُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ فِي صِحَّةٍ مِنْهُ وَجَوَازِ أَمْرٍ لِفُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ إِنَّكَ دَفَعْتَ إِلَىَّ جَمِيعَ أَرْضِكَ الَّتِي بِمَوْضِعِ كَذَا فى مَدِينَةِ كَذَا مُزَارَعَةً وَهِيَ الأَرْضُ الَّتِي تُعْرَفُ بِكَذَا وَتَجْمَعُهَا حُدُودٌ أَرْبَعَةٌ يُحِيطُ بِهَا كُلِّهَا وَأَحَدُ تِلْكَ الْحُدُودِ بِأَسْرِهِ لَزِيقُ كَذَا وَالثَّانِي وَالثَّالِثُ وَالرَّابِعُ دَفَعْتَ إِلَىَّ جَمِيعَ أَرْضِكَ هَذِهِ الْمَحْدُودَةِ فِي هَذَا الْكِتَابِ بِحُدُودِهَا الْمُحِيطَةِ بِهَا وَجَمِيعِ حُقُوقِهَا وَشِرْبِهَا وَأَنْهَارِهَا وَسَوَاقِيهَا أَرْضًا بَيْضَاءَ فَارِغَةً لاَ شَىْءَ فِيهَا مِنْ غَرْسٍ وَ لاَ زَرْعٍ سَنَةً تَامَّةً أَوَّلُهَا مُسْتَهَلَّ شَهْرِ كَذَا مِنْ سَنَةِ كَذَا وَآخِرُهَا انْسِلاَخُ شَهْرِ كَذَا مِنْ سَنَةِ كَذَا عَلَى أَنْ أَزْرَعَ جَمِيعَ هَذِهِ الأَرْضِ الْمَحْدُودَةِ فِي هَذَا الْكِتَابِ الْمَوْصُوفُ مَوْضِعُهَا فِيهِ هَذِهِ السَّنَةَ الْمُؤَقَّتَةَ فِيهَا مِنْ أَوَّلِهَا إِلَى آخِرِهَا كُلَّ مَا أَرَدْتُ وَبَدَا لِي أَنْ أَزْرَعَ فِيهَا مِنْ حِنْطَةٍ وَشَعِيرٍ وَسَمَاسِمَ وَأُرْزٍ وَأَقْطَانٍ وَرِطَابٍ وَبَاقِلاَّ وَحِمَّصٍ وَلُوبِيَا وَعَدَسٍ وَمَقَاثِي وَمَبَاطِيخَ وَجَزَرٍ وَشَلْجَمٍ وَفِجْلٍ وَبَصَلٍ وَثُومٍ وَبُقُولٍ وَرَيَاحِينَ وَغَيْرِ ذَلِكَ مِنْ جَمِيعِ الْغَلاَّتِ شِتَاءً وَصَيْفًا بِبُذُورِكَ وَبَذْرِكَ وَجَمِيعُهُ عَلَيْكَ دُونِي عَلَى أَنْ أَتَوَلَّى ذَلِكَ بِيَدِي وَبِمَنْ أَرَدْتُ مِنْ أَعْوَانِي وَأُجَرَائِي وَبَقَرِي وَأَدَوَاتِي وَإِلَى زِرَاعَةِ ذَلِكَ وَعِمَارَتِهِ وَالْعَمَلِ بِمَا فِيهِ نَمَاؤُهُ وَمَصْلَحَتُهُ وَكِرَابُ أَرْضِهِ وَتَنْقِيَةُ حَشِيشِهَا وَسَقْىِ مَا يُحْتَاجُ إِلَى سَقْيِهِ مِمَّا زُرِعَ وَتَسْمِيدِ مَا يُحْتَاجُ إِلَى تَسْمِيدِهِ وَحَفْرِ سَوَاقِيهِ وَأَنْهَارِهِ وَاجْتِنَاءِ مَا يُجْتَنَى مِنْهُ وَالْقِيَامِ بِحَصَادِ مَا يُحْصَدُ مِنْهُ وَجَمْعِهِ وَدِيَاسَةِ مَا يُدَاسُ مِنْهُ وَتَذْرِيَتِهِ بِنَفَقَتِكَ عَلَى ذَلِكَ كُلِّهِ دُونِي وَأَعْمَلَ فِيهِ كُلِّهِ بِيَدِي وَأَعْوَانِي دُونَكَ عَلَى أَنَّ لَكَ مِنْ جَمِيعِ مَا يُخْرِجُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ ذَلِكَ كُلِّهِ فِي هَذِهِ الْمُدَّةِ الْمَوْصُوفَةِ فِي هَذَا الْكِتَابِ مِنْ أَوَّلِهَا إِلَى آخِرِهَا فَلَكَ ثَلاَثَةُ أَرْبَاعِهِ بِحَظِّ أَرْضِكَ وَشِرْبِكَ وَبَذْرِكَ وَنَفَقَاتِكَ وَلِيَ الرُّبُعُ الْبَاقِي مِنْ جَمِيعِ ذَلِكَ بِزِرَاعَتِي وَعَمَلِي وَقِيَامِي عَلَى ذَلِكَ بِيَدِي وَأَعْوَانِي وَدَفَعْتَ إِلَىَّ جَمِيعَ أَرْضِكَ هَذِهِ الْمَحْدُودَةِ فِي هَذَا الْكِتَابِ بِجَمِيعِ حُقُوقِهَا وَمَرَافِقِهَا وَقَبَضْتُ ذَلِكَ كُلَّهُ مِنْكَ يَوْمَ كَذَا مِنْ شَهْرِ كَذَا مِنْ سَنَةِ كَذَا فَصَارَ جَمِيعُ ذَلِكَ فِي يَدِي لَكَ لاَ مِلْكَ لِي فِي شَىْءٍ مِنْهُ وَلاَ دَعْوَى وَلاَ طَلِبَةَ إِلاَّ هَذِهِ الْمُزَارَعَةَ الْمَوْصُوفَةَ فِي هَذَا الْكِتَابِ فِي هَذِهِ السَّنَةِ الْمُسَمَّاةِ فِيهِ فَإِذَا انْقَضَتْ فَذَلِكَ كُلُّهُ مَرْدُودٌ إِلَيْكَ وَإِلَى يَدِكَ وَلَكَ أَنْ تُخْرِجَنِي بَعْدَ انْقِضَائِهَا مِنْهَا وَتُخْرِجَهَا مِنْ يَدِي وَيَدِ كُلِّ مَنْ صَارَتْ لَهُ فِيهَا يَدٌ بِسَبَبِي أَقَرَّ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَكُتِبَ هَذَا الْكِتَابُ نُسْخَتَيْنِ.
Waxaa nooga warramay Al-Xuseen ibn Muxammad, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Ismaaciil ibn Ibraahiim, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Cabdirraxmaan ibn Isxaaq, oo ka weriyey Abuu Cubeydah ibn Muxammad, oo ka weriyey Al-Waliid ibn Abii Al-Waliid, oo ka weriyey Curwah ibn Az-Zubeyr, wuxuu yiri: Seyd ibn Thaabit wuxuu yiri:
"Allaah ha u dambi dhaafo Raafic ibn Khadiij. Wallaahi, anigu xadiithka ayaan uga cilmi badanahay isaga. Annagu waxaan ahayn laba nin oo isku khilaafay arrin, markaas Rasuulullaah ﷺ wuxuu yiri: 'Haddii xaalkiinnu sidan yahay, beeraha ha kireysanina.' Laakiinse isagu wuxuu maqlay oo keliya erayadiisa ahaa: 'Beeraha ha kireysanina.'" Abuu Cabdirraxmaan wuxuu yiri: Qoraalka heshiiska Muzaraacah (wadaagista beeraha) oo ah in abuurka iyo kharashka uu qaado mulkiilaha dhulka, beeraalahana uu leeyahay rubuc (1/4) waxa Allaah Cazza wa Jalla ka soo saaro dhulkaas. Tani waa warqad uu qoray Fulan ibn Fulan ibn Fulan isagoo caafimaad qaba oo arrinkiisu sax yahay, una qoray Fulan ibn Fulan: "Waxaad ii dhiibatay dhulkaaga oo dhan oo ku yaal meesha hebel ee magaalada hebel si aan u beerto (Muzaraacah), kaasoo lagu yaqaanno magaca hebel, waxaana ku wareegsan afar xuduudood. Xuduudda koowaad waxay ku dheggan tahay meesha hebel, sidaas oo kalena waa tan labaad, saddexaad iyo afraad. Waxaad ii dhiibatay dhulkaagan oo dhan oo leh xuduudihiisa ku wareegsan, xuquuqdiisa oo dhan, biyihiisa, webiyadiisa iyo kanaalladiisa—waa dhul cad oo faaruq ah, aan lahayn geed ama beer—muddo sanad buuxa ah, oo ka bilaabanaysa bilowga bisha hebel ee sannadka hebel, kuna eg dhammaadka bisha hebel ee sannadka hebel. Shuruuddu waxay tahay inaan beerto dhulkan oo dhan oo xuduudihiisu ku qoran yihiin warqaddan sannadkan loo cayimay, laga bilaabo bilowgiisa ilaa dhammaadkiisa, wixii aan doono inaan beerto, sida sarreen, shaciir, sisin, bariis, suuf, timir, digir, loos, fuul, misir, qajaar, xabxab, karooto, salad, basal, toon, khudaar, udgoon, iyo wixii kale ee dalagyo jiilaal iyo xagaaba ah, iyadoo la adeegsanayo abuurkaaga iyo kharashkaaga, dhammaantoodna adigu waad qaadaysaa anigoon waxba ku lahayn. Aniga ayaa maamulaya gacantayda iyo cidday doono oo kaalmayntayda ah, shaqaale, dibiyo iyo qalab. Waxaa ku jira beerista, daryeelka, samaynta waxa koritaankiisa iyo danahiisa ah, falkinta, nadiifinta cawska, waraabinta waxa u baahan, bacriminta waxa u baahan, qodista kanaallada iyo webiyada, goynta waxa la gooyo, ururinta, tumidda, iyo dabaylka, dhammaan kharashkaasna adigaa bixinaya anigoon waxba ku lahayn. Dhammaan taas waxaan ku qabanayaa gacantayda iyo kuwa i caawiya adigoon shaqo ku lahayn. Adigu waxaad leedahay saddex rubuc (3/4) wax kasta oo Allaah Cazza wa Jalla ka soo saaro dhulkan muddada ku qoran warqaddan, taasoo ah saamiga dhulkaaga, biyahaaga, abuurkaaga iyo kharashkaaga; anna waxaan leeyahay rubuca (1/4) haray ee dhammaan taas, beddelka beeristayda, shaqadayda iyo maamulkayda gacantayda iyo kuwa i caawiya. Waxaad ii dhiibatay dhulkaagan oo dhan oo xuduudihiisu ku qoran yihiin warqaddan, xuquuqdiisa iyo adeegyadiisa oo dhan, waxaanan kaa qabtay dhammaan taas maalinta hebel ee bisha hebel ee sannadka hebel. Sidaas darteed, dhammaan taas gacantayday ku jirtaa adiga dartaa; anigu lahaansho, sheegasho ama dalab toona kuma lihi waxaan ka ahayn Muzaraacahan ku qoran warqaddan sannadkan lagu magacaabay. Markay muddadu dhammaato, dhammaan taas adigaa laguu soo celinayaa oo gacantaada ku soo noqonaysa. Xaq ayaad u leedahay inaad iga saarto markay dhammaato, oo aad ka saarto gacantayda iyo gacanta cid kasta oo sababtayda gacan ugu yeelatay." Waxaa qiray Fulan iyo Fulan, warqaddanna waxaa loo qoray laba nuqul.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Zayd ibn Thabit wuxuu sheegay in mamnuucidda dhul-beerista kirada ahi ay ka dhalatay khilaaf.
Heshiis uu milkiilaha dhulku iyo beeralaygu ku qaybsadaan dalagga saamiyo hore loogu heshiiyay.
Dhul qof kale loo oggolaado inuu isticmaalo, iyadoo lagu beddelanayo lacag ama saami hore loogu heshiiyay.
Qoraalku wuxuu Zayd ibn Thabit u nisbaynayaa sharraxaadda ah in hadalkii Nebiga ﷺ uu yimid kaddib khilaaf dhex maray laba nin; Rafi' ibn Khadijna wuxuu maqlay oo keliya hadalka guud ee ku saabsan inaan dhul la kirayn. Qaabka heshiiska oo faahfaahsan ee an-Nasa'i dabadeed xusay wuxuu dalagga u qaybiyaa saamiyo go'an, wuxuuna tilmaamayaa cidda bixinaysa abuurka, kharashaadka iyo shaqada. Culimadu heshiisyada beeraha waxay ku qiimeeyaan werinnada lagu kalsoon yahay iyo shuruudaha heshiiska; mad-habyaduna way ku kala aragti duwan yihiin qaababka qaarkood ee muzara'ah. Werintan daciifka ah keligeed sabab uma aha in dhammaan dhul-beerista kirada ahi la mamnuuco.
- Heshiiska beeraha horay ugu caddee cidda bixinaysa abuurka, kharashaadka iyo shaqada, iyo cidda qaadaysa khatarta.
- Ku heshiiya saami dalag oo cad, kuna qora muddada iyo xuduudaha dhulka.
- Xukun diini ah ha ku salayn hal werin oo daciif ah oo keliya; la tasho ilo lagu kalsoon yahay iyo culimo aqoon leh.
Werintan Zayd ibn Thabit waxay bixisaa macne lagu kalsoonaan karo oo ku saabsan heshiisyada beeraha, waxayna ka mudan tahay silsiladda daciifka ah ee werintan.
Sahih al-Bukhari · #2189 (Sahih)Werinta Jaabir waxay iftiiminaysaa heshiisyada beeraha, waxayna ka caawisaa in mawduuca lala qiimeeyo werinta daciifka ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.