Sunan an-Nasa'i, xadiiska 4148
Waxaa weriyey Malik ibn Aws ibn al-Hadathan. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo an‑Nasa'i dib ilaa Malik ibn Aws ibn al‑Hadathan
- 1Ali ibn Hujrwuxuu u sheegay an‑Nasa'iعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ
- 2Isma'ilإِسْمَاعِيلُ
- 3Ayyubأَيُّوبَ
- 4Ikrima ibn Khalidعِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ
- 5Malik ibn Aws ibn al‑Hadathanمَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ، قَالَ جَاءَ الْعَبَّاسُ وَعَلِيٌّ إِلَى عُمَرَ يَخْتَصِمَانِ فَقَالَ الْعَبَّاسُ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا . فَقَالَ النَّاسُ افْصِلْ بَيْنَهُمَا . فَقَالَ عُمَرُ لاَ أَفْصِلُ بَيْنَهُمَا قَدْ عَلِمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ " . قَالَ فَقَالَ الزُّهْرِيُّ وَلِيَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ مِنْهَا قُوتَ أَهْلِهِ وَجَعَلَ سَائِرَهُ سَبِيلَهُ سَبِيلَ الْمَالِ ثُمَّ وَلِيَهَا أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ ثُمَّ وُلِّيتُهَا بَعْدَ أَبِي بَكْرٍ فَصَنَعْتُ فِيهَا الَّذِي كَانَ يَصْنَعُ ثُمَّ أَتَيَانِي فَسَأَلاَنِي أَنْ أَدْفَعَهَا إِلَيْهِمَا عَلَى أَنْ يَلِيَاهَا بِالَّذِي وَلِيَهَا بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالَّذِي وَلِيَهَا بِهِ أَبُو بَكْرٍ وَالَّذِي وُلِّيتُهَا بِهِ فَدَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا وَأَخَذْتُ عَلَى ذَلِكَ عُهُودَهُمَا ثُمَّ أَتَيَانِي يَقُولُ هَذَا اقْسِمْ لِي بِنَصِيبِي مِنِ ابْنِ أَخِي . وُيَقُولُ هَذَا اقْسِمْ لِي بِنَصِيبِي مِنِ امْرَأَتِي . وَإِنْ شَاءَا أَنْ أَدْفَعَهَا إِلَيْهِمَا عَلَى أَنْ يَلِيَاهَا بِالَّذِي وَلِيَهَا بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالَّذِي وَلِيَهَا بِهِ أَبُو بَكْرٍ وَالَّذِي وُلِّيتُهَا بِهِ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا وَإِنْ أَبَيَا كُفِيَا ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ { وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَىْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ } هَذَا لِهَؤُلاَءِ { إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ } هَذِهِ لِهَؤُلاَءِ { وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلاَ رِكَابٍ } قَالَ الزُّهْرِيُّ هَذِهِ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً قُرًى عَرَبِيَّةً فَدَكُ كَذَا وَكَذَا { مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ } وَ { لِلْفُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ } { وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ } { وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ } فَاسْتَوْعَبَتْ هَذِهِ الآيَةُ النَّاسَ فَلَمْ يَبْقَ أَحَدٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ إِلاَّ لَهُ فِي هَذَا الْمَالِ حَقٌّ - أَوْ قَالَ حَظٌّ - إِلاَّ بَعْضَ مَنْ تَمْلِكُونَ مِنْ أَرِقَّائِكُمْ وَلَئِنْ عِشْتُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَيَأْتِيَنَّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ حَقُّهُ أَوْ قَالَ حَظُّهُ .
Waxaa nooga warramay Cali bin Xujr, wuxuu yiri: Waxaa noo sheegay Ismaaciil - macnihiisu yahay Ibnu Ibraahiim - oo ka weriyey Ayuub, oo ka weriyey Cikrimah bin Khaalid, oo ka weriyey Maalik bin Aws bin Al-Xadathaan, wuxuu yiri: Waxaa u yimid Cumar labadii nin ee Cabbaas iyo Cali iyagoo isku haysta arrin. Cabbaas baa yiri: 'Noogu kala xukun.' Dadkiina waxay yiraahdeen: 'U kala xukun.' Cumar baa yiri: 'Uma kala xukunayo. Labadooduba way ogyihiin in Rasuulka Alle ﷺ uu yiri:
"Lama dhaxlo, waxaan ka tagno waa sadaqo." Wuxuu yiri: Az-Zuhri wuxuu yiri: Rasuulka Alle ﷺ baa maamuli jiray, wuxuuna ka qaadan jiray quutka ehelkiisa, inta soo hartayna wuxuu ku bixin jiray jidka Alle. Kadib Abuu Bakar baa la wareegay, kadibna anigaa la wareegay markii Abuu Bakar dabadii, waxaanan ku sameeyey sidii iyagu yeeli jireen. Markay labadan ii yimaadeen oo ay iga codsadeen inaan u dhiibo si ay u maamulaan sidii Rasuulka Alle ﷺ, Abuu Bakar iyo aniguba u maamulnay, waan u dhiibay waxaanan ka qaaday ballanqaad. Kadib way ii yimaadeen, midkan wuxuu yiri: 'I sii qaybtayda wiilka walaalkay,' kan kalena wuxuu yiri: 'I sii qaybtayda xaaskayga.' Hadday doonayaan inaan u dhiibo shuruudda ah inay u maamulaan sidii Rasuulka Alle ﷺ, Abuu Bakar iyo anigu u maamulnay, waan u dhiibi lahaa; haddayse diidaan, way iga filan tahay. Kadib wuxuu akhriyey: {Ogaada waxaad ganaysataan oo dhan, Alle wuxuu leeyahay khumuskii (shantii meelood hal), Rasuulkana, iyo qaraabada, iyo agoonta, iyo masaakiinta, iyo socotada} (Al-Anfaal 8:41) - tanu waa kuwaas. {Sadaqooyinku waxay u gaar yihiin fuqarada, masaakiinta, shaqaalaha ururiya, kuwa la soo jiidanayo quluubtooda, xoraynta addoommada, kuwa daynka lagu leeyahay, iyo jidka Alle} - tanu waa kuwaas. {Wixii Alle ku soo celiyey Rasuulkiisa oo aanad idinku faras iyo geel toona ku dagaallamin} - Az-Zuhri wuxuu yiri: Tanu waxay u gaar tahay Rasuulka Alle ﷺ, sida tuulada Carbeed ee Fadakh iyo wixii la mid ah. {Wixii Alle ku soo celiyey Rasuulkiisa oo ka yimid dadka magaalooyinka, waa Alle iyo Rasuulka iyo qaraabada iyo agoonta iyo masaakiinta iyo socotada}, iyo {fuqarada muhaajiriinta ah ee laga saaray guryahoodii iyo xoolahoodii}, iyo {kuwii degganaa Daar-ta (Madiina) iyo iimaanka ka hor intaysan iman}, iyo {kuwii ka dambeeyey}. Aayaddani waxay koobtay dadka oo dhan, mana jiro Muslim aan xaq - ama nasiib - ku lahayn maalkan, marka laga reebo qaar ka mid ah addoommada aad leedihiin. Haddaan noolaado, in shaa Alle, Muslim kastaa wuxuu heli doonaa xaqqiisa ama nasiibkiisa.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Hantida Nabiga ﷺ dhaxal ma aha; waxay ahaanaysaa mid loo qoondeeyey maamul guud.
Al-ʿAbbās iyo ʿAlī waxay ʿUmar u gudbiyeen khilaaf ku saabsanaa maamulka iyo xuquuqda hantida ku xidhnayd Nabiga ﷺ. ʿUmar wuxuu xusuusiyey hadalka sheegaya in nebiyada aan la dhaxlin, dhaxalkooduna sadaqo yahay.
Hanti ay Muslimiintu heleen dagaal la’aan, oo loo maamulo si waafaqsan xeerarka danta guud.
Samafal ama hanti loo qoondeeyo ujeeddo diini ah iyo mid bulsho.
Shan meelood meel oo ka mid ah qaniimada dagaalka, taas oo waafaqsan Qur’aanka 8:41 loo qoondeeyo meelaha lagu sheegay.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in hantida uu Nabigu ﷺ ka tegay aan dhaxlayaashiisa loogu qaybin sida dhaxalka caadiga ah; waxay u sii qoonnayd danaha guud ee xeerarka Islaamku tilmaameen. Maamulka waxaa loo dhiibi karaa wakiillo awood u leh, balse waa inay ilaaliyaan ujeeddada iyo shuruudaheeda. Qoraalku wuxuu sidoo kale adkaynayaa in hantida guud aanay ahayn hanti gaar ah oo maamulayaashu leeyihiin, dadka xaqa u lehna ay saamigooda ku helaan xeerar caddaalad ah.
- Hantida guud u ilaali sidii amaano, si taxaddar lehna u diiwaangeli kharashaadka iyo go’aannada.
- Marka dhaxal la qaybinayo, kala saar hantida shakhsiga ah iyo hantida xeerarka diintu u asteeyeen dan guud.
- Khilaafaadka hantida ku xalli aqoonta xeerarka khuseeya, hana sheegan hantida guud inay tahay qayb gaar kuu ah.
Werintan saxiixa ah ee isla cutubka ku jirtaa waxay ka hadlaysaa maamulka hantidii uu Nabigu ﷺ ka tegay, waxayna caddaynaysaa xeerarka hantidan guud.
Sunan an-Nasa'i · #4150 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay la xidhiidhaa doodda xuquuqda iyo mas’uuliyadaha ku saabsan hantida la wada leeyahay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.