Sunan an-Nasa'i, xadiiska 4147
Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَحْبُوبٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ خُصَيْفٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ الْخُمُسُ الَّذِي لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ كَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَرَابَتِهِ لاَ يَأْكُلُونَ مِنَ الصَّدَقَةِ شَيْئًا فَكَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خُمُسُ الْخُمُسِ وَلِذِي قَرَابَتِهِ خُمُسُ الْخُمُسِ وَلِلْيَتَامَى مِثْلُ ذَلِكَ وَلِلْمَسَاكِينِ مِثْلُ ذَلِكَ وَلاِبْنِ السَّبِيلِ مِثْلُ ذَلِكَ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ اللَّهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ { وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَىْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ } وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ لِلَّهِ ابْتِدَاءُ كَلاَمٍ لأَنَّ الأَشْيَاءَ كُلَّهَا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَلَعَلَّهُ إِنَّمَا اسْتَفْتَحَ الْكَلاَمَ فِي الْفَىْءِ وَالْخُمُسِ بِذِكْرِ نَفْسِهِ لأَنَّهَا أَشْرَفُ الْكَسْبِ وَلَمْ يَنْسُبِ الصَّدَقَةَ إِلَى نَفْسِهِ عَزَّ وَجَلَّ لأَنَّهَا أَوْسَاخُ النَّاسِ وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ وَقَدْ قِيلَ يُؤْخَذُ مِنَ الْغَنِيمَةِ شَىْءٌ فَيُجْعَلُ فِي الْكَعْبَةِ وَهُوَ السَّهْمُ الَّذِي لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَسَهْمُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الإِمَامِ يَشْتَرِي الْكُرَاعَ مِنْهُ وَالسِّلاَحَ وَيُعْطِي مِنْهُ مَنْ رَأَى مِمَّنْ رَأَى فِيهِ غَنَاءً وَمَنْفَعَةً لأَهْلِ الإِسْلاَمِ وَمِنْ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَالْعِلْمِ وَالْفِقْهِ وَالْقُرْآنِ وَسَهْمٌ لِذِي الْقُرْبَى وَهُمْ بَنُو هَاشِمٍ وَبَنُو الْمُطَّلِبِ بَيْنَهُمُ الْغَنِيُّ مِنْهُمْ وَالْفَقِيرُ وَقَدْ قِيلَ إِنَّهُ لِلْفَقِيرِ مِنْهُمْ دُونَ الْغَنِيِّ كَالْيَتَامَى وَابْنِ السَّبِيلِ وَهُوَ أَشْبَهُ الْقَوْلَيْنِ بِالصَّوَابِ عِنْدِي وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ وَالصَّغِيرُ وَالْكَبِيرُ وَالذَّكَرُ وَالأُنْثَى سَوَاءٌ لأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ جَعَلَ ذَلِكَ لَهُمْ وَقَسَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيهِمْ وَلَيْسَ فِي الْحَدِيثِ أَنَّهُ فَضَّلَ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَلاَ خِلاَفَ نَعْلَمُهُ بَيْنَ الْعُلَمَاءِ فِي رَجُلٍ لَوْ أَوْصَى بِثُلُثِهِ لِبَنِي فُلاَنٍ أَنَّهُ بَيْنَهُمْ وَأَنَّ الذَّكَرَ وَالأُنْثَى فِيهِ سَوَاءٌ إِذَا كَانُوا يُحْصَوْنَ فَهَكَذَا كُلُّ شَىْءٍ صُيِّرَ لِبَنِي فُلاَنٍ أَنَّهُ بَيْنَهُمْ بِالسَّوِيَّةِ إِلاَّ أَنْ يُبَيِّنَ ذَلِكَ الآمِرُ بِهِ وَاللَّهُ وَلِيُّ التَّوْفِيقِ وَسَهْمٌ لِلْيَتَامَى مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَسَهْمٌ لِلْمَسَاكِينِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَسَهْمٌ لاِبْنِ السَّبِيلِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَلاَ يُعْطَى أَحَدٌ مِنْهُمْ سَهْمُ مِسْكِينٍ وَسَهْمُ ابْنِ السَّبِيلِ وَقِيلَ لَهُ خُذْ أَيَّهُمَا شِئْتَ وَالأَرْبَعَةُ أَخْمَاسٍ يَقْسِمُهَا الإِمَامُ بَيْنَ مَنْ حَضَرَ الْقِتَالَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ الْبَالِغِينَ .
Waxaa nooga warramay Camar binu Yaxya binu Al-Xaarith, wuxuu yiri: Waxaa noo sheegay Maxbuub, wuxuu yiri: Waxaa noo sheegay Abuu Isxaaq, oo ka weriyey Shariik, oo ka weriyey Khuseyf, oo ka weriyey Mujaahid, wuxuu yiri: Khumuskii (shanaadkii) ee Eebbe iyo Rasuulkiisa loogu talagalay wuxuu ahaa mid loogu talagalay Nabiga ﷺ iyo qaraabadiisa; mana cuni jirin wax ka mid ah Sadaqada. Sidaas darteed, Nabigu ﷺ wuxuu lahaa shanaadka khumuska, qaraabadiisuna waxay lahaayeen shanaadka khumuska, agoontuna sidaas oo kale bay lahaayeen, masaakiintuna sidaas oo kale bay lahaayeen, musaafirkuna (ibnu sabil) sidaas oo kale buu lahaa. Abuu Cabdirraxmaan wuxuu yiri: Eebbe, oo weyn yahay ammaantiisu, wuxuu yiri: {Ogaada in wax kasta oo aad ganiimateysataan, shanaadkiisu uu u sugnaaday Eebbe, iyo Rasuulka, iyo qaraabada, iyo agoonta, iyo masaakiinta, iyo musaafirka.} Hadalkiisa, Korreeye oo Weyneeye, ee ah 'Eebbe' waa bilowga hadalka maxaa yeelay wax walba Eebbe baa leh, Korreeye oo Weyneeye. Malaha wuxuu ku furay hadalka Fay-ga iyo Khumuska xusidda Naftiisa maxaa yeelay waa kasbashada ugu sharaf badan. Mana uusan nisbeyn Sadaqada Naftiisa, Korreeye oo Weyneeye, maxaa yeelay waa wasakhda dadka. Eebbena waa Oge. Waxaa la yiri waxaa laga qaataa ganiimada shay lagu rido Kacbada, waana saamiga Eebbe, Korreeye oo Weyneeye. Saamiga Rasuulkana ﷺ waxaa la siiyaa Imaamka si uu ugu iibiyo fardo iyo hub, uuna u siiyo cid kasta oo uu u arko inay faa'iido u leedahay dadka Islaamka, iyo dadka Xadiithka, Cilmiga, Fiqiga, iyo Qur'aanka. Saamiga qaraabadana waxaa leh Banuu Haashim iyo Banuu Al-Mudhalib, hodankooda iyo faqiirkoodaba. Waxaase la yiri waxaa loogu talagalay faqiirka oo kaliya iyaga ka mid ah, aan ahayn hodanka, sida agoonta iyo musaafirka. Taasina waa qowlka aniga ila saxsan, Eebbena waa Oge. Yar iyo weyn, lab iyo dhedig way siman yihiin arrintan, maxaa yeelay Eebbe, Korreeye oo Weyneeye, baa u yeelay, Rasuulka Eebbena ﷺ baa ku qaybiyey dhexdooda, Xadiithkana kuma jiro inuu qaarkood ka fadilay qaarka kale. Ma naqaanno khilaaf culimada dhexdeeda ah oo ku saabsan nin haddii uu dardaarmo saddex meelood oo maal kiisa ah in la siiyo carruurta hebel, inay dhexdooda ku qaybsadaan si siman, lab iyo dhedigba, haddii la tirin karo. Sidaas oo kale wax kasta oo loo yeelay carruurta hebel waxay dhexdooda ku qaybsanayaan si siman, ilaa uu amrayuhu caddeeyo mooyaane. Eebbena waa Tawfiiq-bixiye. Waxaa jira saami agoonta Muslimiinta ah, saami masaakiinta Muslimiinta ah, iyo saami musaafiriinta Muslimiinta ah. Qofna lama siinayo saamiga miskiinka iyo saamiga musaafirka labadaba; waxaase lagu dhahayaa: 'Qaado kii aad doonto.' Afarta shanaad ee hartayna Imaamka ayaa ku qaybinaya Muslimiinta qaangaarka ah ee goobta dagaalka joogay.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qoraalku wuxuu sharxayaa sida loo qaybiyo shan-meeloodka meelaha dagaalka laga helo.
Shan-meeloodka hantida dagaalka oo Qur’aanku u qoondeeyay meelaha la sheegay.
Hanti ku hoos timaadda maamulka Islaamka iyadoo aan dagaal loo gelin.
Socdaale u baahan gargaar intuu jidka ku jiro.
An-Nasaa’i wuxuu sharxayaa in Qur’aanku shan-meeloodka u qoondeeyo Alle, Rasuulka ﷺ, qaraabadiisa, agoonta, masaakiinta iyo socotada. Wuxuu xusayaa aragtiyo kala duwan oo ku saabsan in qaraabada maalqabeenka ah iyo tan saboolka ahi ay xaq u leeyihiin, wuxuuna doorbidayaa in la siiyo qaraabada baahan. Sharaxaaddiisu sidoo kale waxay xusaysaa aragtida ah in afarta-meelood ee soo hadhay, iyadoo imaamku kormeerayo, loo qaybiyo ka qaybgalayaasha dagaalka ee qaangaarka ah. Maaddaama riwaayadda la soo xigtay ay daciif tahay, faahfaahintan laguma salayn karo oo keliya iyada si loogu dejiyo xeerar waajib ah.
- Xeerarka diinta ee hantida iyo qaybinteeda ku salee daliillo lagu kalsoon yahay, oo culimo aqoon leh weydii marka aad shakido.
- Gargaarka agoonta, masaakiinta iyo socotada u arag masuuliyad dhab ah oo bulshada saaran.
- Haddii laguu xilsaaro qaybinta hantida wadaagga ah, u qaybi si hufan oo caddaalad ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.