Kitaabka Qasaamaha, Qisaasta iyo Diyada · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i, xadiiska 4723

Waxaa weriyey Wa'il ibn Hujr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Kitaabka Qasaamaha, Qisaasta iyo Diyada
سنن النسائي
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Wa'il ibn Hujr

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، عَنْ عَوْفٍ الأَعْرَابِيِّ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ الْحَضْرَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جِيءَ بِالْقَاتِلِ الَّذِي قَتَلَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ بِهِ وَلِيُّ الْمَقْتُولِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتَعْفُو ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ قَالَ ‏"‏ أَتَقْتُلُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا ذَهَبَ دَعَاهُ قَالَ ‏"‏ أَتَعْفُو ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَتَأْخُذُ الدِّيَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَتَقْتُلُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا ذَهَبَ قَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّكَ إِنْ عَفَوْتَ عَنْهُ فَإِنَّهُ يَبُوءُ بِإِثْمِكَ وَإِثْمِ صَاحِبِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَعَفَا عَنْهُ فَأَرْسَلَهُ - قَالَ - فَرَأَيْتُهُ يَجُرُّ نِسْعَتَهُ ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Muxammad bin Ismaaciil bin Ibraahiim, wuxuu yiri: Waxaa nooga sheekeeyay Isxaaq, oo ka weriyay Cawf Al-Acraabii, oo ka weriyay Calqamah bin Waa'il Al-Xadramii, oo ka weriyay aabihiis, wuxuu yiri: Waxaa Rasuulka Allah ﷺ loo keenay nin dilaa ah oo qof dilay, waxaana keenay qofka la dilay waliigiisa (dhaxlaha). Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ku yiri:

"Ma cafinaysaa?" Wuxuu yiri: "Maya." Wuxuu yiri ﷺ: "Ma dilaysaa?" Wuxuu yiri: "Haa." Wuxuu yiri ﷺ: "Tag." Markii uu tagay, wuu u yeeray oo wuxuu yiri: "Ma cafinaysaa?" Wuxuu yiri: "Maya." Wuxuu yiri ﷺ: "Ma qaadanaysaa Diyada (magta)?" Wuxuu yiri: "Maya." Wuxuu yiri ﷺ: "Ma dilaysaa?" Wuxuu yiri: "Haa." Wuxuu yiri ﷺ: "Tag." Markii uu tagay, wuxuu yiri ﷺ: "Ogow, haddii aad cafiso, wuxuu qaadayaa dambigaaga iyo dambiga saaxiibkaa (qofka la dilay)." Markaas ayuu cafisay oo sii daayay. Wuxuu yiri: "Waxaan arkay isagoo jiiday xariggiisa."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabiga ﷺ wuxuu ehelka dhibbanaha ku dhiirrigeliyey cafiska, isaga oo aan ku khasbin aargoosi.

Erayada adag oo la sharxay
diyah

Magdhow lacageed oo sharci ahaan loo cayimay, lana siiyo ehelka dhibbanaha.

aargoosi

Ciqaab sharci ah oo kiiskan gaadhi kartay in dambiilaha la dilo; laguma fuliyo iskaa wax u qabso.

dhaxal-sugaha dhibbanaha

Ehelka dhibbanaha ee, sida xeerarku dhigayaan, awood u leh inuu go’aansado cafis, magdhowga dhiigga ama aargoosi.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay werintan ka fahmeen in ehelka awoodda u leh, marka ay dhacdo dil ula kac ahi, ay kala dooran karaan cafis, aqbalidda diyada iyo aargoosi, iyaga oo raacaya shuruudaha sharciga. Hadalka Nabiga ﷺ wuxuu dhiirrigelinayaa cafiska, balse sidoo kale wuxuu muujinayaa inuusan ku khasbayn ehelka doorashadaas. Aargoosigu ma aha oggolaansho qofku iskiis caddaaladda u fuliyo: kiiska waa inay gacanta ku hayaan hay’adaha awoodda u leh, waana in lagu waafajiyaa xeerarka shareecada Islaamka. Shuruudaha saxda ah iyo sida loo dabaqo way ku kala duwanaan karaan madhaahibta fiqiga.

Casharrada maanta
  1. Marka dulmi culus dhaco, ha qaadan go’aan degdeg ah: kiiska u daa hay’adaha awoodda u leh.
  2. Cafiska si taxaddar leh uga fiirso; Nabiga ﷺ wuu dhiirrigeliyey, balse ehelka dhibbanaha kuma khasbin doorashadaas.
  3. Magdhowga dhiigga ama aargoosiga kala hadal oo keliya iyadoo la raacayo xeerarka sharciga iyo talada khubaro.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.