Sunan an-Nasa'i, xadiiska 4724
Waxaa weriyey Wa'il ibn Hujr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Wa'il ibn Hujr
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَوْفِ بْنِ أَبِي جَمِيلَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي حَمْزَةُ أَبُو عَمْرٍو الْعَائِذِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ وَائِلٍ، عَنْ وَائِلٍ، قَالَ شَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جِيءَ بِالْقَاتِلِ يَقُودُهُ وَلِيُّ الْمَقْتُولِ فِي نِسْعَةٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِوَلِيِّ الْمَقْتُولِ " أَتَعْفُو " . قَالَ لاَ . قَالَ " أَتَأْخُذُ الدِّيَةَ " . قَالَ لاَ . قَالَ " فَتَقْتُلُهُ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " اذْهَبْ بِهِ " . فَلَمَّا ذَهَبَ بِهِ فَوَلَّى مِنْ عِنْدِهِ دَعَاهُ فَقَالَ لَهُ " أَتَعْفُو " . قَالَ لاَ . قَالَ " أَتَأْخُذُ الدِّيَةَ " . قَالَ لاَ . قَالَ " فَتَقْتُلُهُ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " اذْهَبْ بِهِ " . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ " أَمَا إِنَّكَ إِنْ عَفَوْتَ عَنْهُ يَبُوءُ بِإِثْمِهِ وَإِثْمِ صَاحِبِكَ " . فَعَفَا عَنْهُ وَتَرَكَهُ فَأَنَا رَأَيْتُهُ يَجُرُّ نِسْعَتَهُ .
Waxaa nooga warramay Muxammad ibn Bashaar, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Yaxye ibn Saciid, oo ka weriyey Cawf ibn Abii Jamiilah, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Xamsah Abuu Camr al-Caa'idiyyi, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Calqamah ibn Waa'il, oo ka weriyey Waa'il, wuxuu yiri: Waxaan arkay Rasuulka Allah ﷺ markii loo keenay gacan-ku-dhiiglaha oo uu xarig ku hoggaaminayo qofkii xuquuqda lahaa ee dhibbanaha. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu ku yiri qofkii xuquuqda lahaa:
"Ma cafinaysaa?" Wuxuu yiri: "Maya." Wuxuu yiri: "Ma qaadanaysaa Diyada (magdhowga)?" Wuxuu yiri: "Maya." Wuxuu yiri: "Ma dilaysaa?" Wuxuu yiri: "Haa." Wuxuu yiri: "Kaxeeyso." Markii uu kaxeystay oo uu ka sii jeestay, ayuu Rasuulka Allah ﷺ dib ugu yeeray wuxuuna ku yiri: "Ma cafinaysaa?" Wuxuu yiri: "Maya." Wuxuu yiri: "Ma qaadanaysaa Diyada?" Wuxuu yiri: "Maya." Wuxuu yiri: "Ma dilaysaa?" Wuxuu yiri: "Haa." Wuxuu yiri: "Kaxeeyso." Kadibna Rasuulka Allah ﺻﻠﻰ الله عليه وسلم wuxuu yiri: "Ogow, haddii aad cafiso, wuxuu qaadanayaa dambigiisa iyo dambiga saaxiibkaa (dhibbanaha)." Markaas buu cafiyey oo sii daayey, waxaana arkay isagoo xariggiisa jiiday.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qofka xaqa u leh ee marxuumka ka haray wuxuu dooran karaa cafis, diyah ama qisaas.
Magdhowga dhiigga ee shareecadu waajibisay, kaas oo la siiyo dadka xaqa u leh dhibbanaha.
Qofka ka haray dhibbanaha ee, sida xeerarka fiqhiga Islaamku dhigayaan, u maareeya xaqa qisaasta ama cafiska.
Ciqaab sharci ah oo u dhiganta dilka dhacay, islamarkaana ay fuliyaan hay’adaha awoodda u leh.
Culimadu waxay ka fahmeen in qofka xaqa u leh marka dil dhaco uu dalban karo qisaas, aqbali karo diyah, ama cafin karo gacan-ku-dhiiglaha. Qisaastu ma aha aargoosi qofeed: arrinta waa in lagu maamulaa xeerarka fiqhiga Islaamka iyo iyadoo ay gacanta ku hayaan hay’adaha awoodda u leh. Cafisku waa doorasho fadli leh, balse qofka ka haray laguma khasbo inuu doorto. Hadalka ku saabsan qaadista dembiga dhibbanaha, culimadu waxay u fahmeen inuu yahay dhiirrigelin cafis, ee aanu ahayn in dembiyada dhibbanaha si dhab ah loogu nisbeeyo gacan-ku-dhiiglaha.
- Qofkii metelaya dhibbanaha waa inuu arrinta ku maareeyaa hay’adaha awoodda u leh iyo si waafaqsan sharciga, ee aanu iskiis tallaabo u qaadin.
- Marka khasaare culus dhaco, waqti sii inaad culimo lagu kalsoon yahay iyo qoyska kala hadasho cawaaqibta cafiska, diyada ama qisaasta.
- Qofka cafiya wuxuu fursad u abuuri karaa naxariis; isla markaasna ixtiraam xaqa qofka dhibbanaha ka haray u leeyahay inuu doorto waddo kale oo xalaal ah.
Werintani iyaduna waxay ka hadlaysaa doorashada qofka ka haray marka dil dhaco, waxayna caddaynaysaa xuquuqda arrintaas la xiriirta.
Sunan an-Nasa'i · #4723 (Sahih Isnaad)Werintan kale ee saxiixa ah ee isla cutubka ku jirta waxay sidoo kale ka hadlaysaa sida qisaasta loo maareeyo iyo xaaladda dadka dhibbanaha ka haray.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.