Sunan an-Nasa'i, xadiiska 4853
Waxaa weriyey Amr ibn Hazm. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo an‑Nasa'i dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Amr ibn Mansurwuxuu u sheegay an‑Nasa'iعَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ
- 2Al‑Hakam ibn Musaالْحَكَمُ بْنُ مُوسَى
- 3Yahya ibn Hamzaيَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ
- 4Sulayman ibn Dawudسُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ
- 5Az‑Zuhriالزُّهْرِيُّ
- 6Abu Bakr ibn Muhammad ibn Amr ibn Hazmأَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ
- 7Aabbihii, Muhammadأَبِيهِ
- 8Awoowgiiجَدِّهِ
- 9Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَتَبَ إِلَى أَهْلِ الْيَمَنِ كِتَابًا فِيهِ الْفَرَائِضُ وَالسُّنَنُ وَالدِّيَاتُ وَبَعَثَ بِهِ مَعَ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ فَقُرِئَتْ عَلَى أَهْلِ الْيَمَنِ هَذِهِ نُسْخَتُهَا " مِنْ مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى شُرَحْبِيلَ بْنِ عَبْدِ كُلاَلٍ وَنُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ كُلاَلٍ وَالْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ كُلاَلٍ قَيْلِ ذِي رُعَيْنٍ وَمُعَافِرَ وَهَمْدَانَ أَمَّا بَعْدُ " . وَكَانَ فِي كِتَابِهِ " أَنَّ مَنِ اعْتَبَطَ مُؤْمِنًا قَتْلاً عَنْ بَيِّنَةٍ فَإِنَّهُ قَوَدٌ إِلاَّ أَنْ يَرْضَى أَوْلِيَاءُ الْمَقْتُولِ وَأَنَّ فِي النَّفْسِ الدِّيَةُ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ وَفِي الأَنْفِ إِذَا أُوعِبَ جَدْعُهُ الدِّيَةُ وَفِي اللِّسَانِ الدِّيَةُ وَفِي الشَّفَتَيْنِ الدِّيَةُ وَفِي الْبَيْضَتَيْنِ الدِّيَةُ وَفِي الذَّكَرِ الدِّيَةُ وَفِي الصُّلْبِ الدِّيَةُ وَفِي الْعَيْنَيْنِ الدِّيَةُ وَفِي الرِّجْلِ الْوَاحِدَةِ نِصْفُ الدِّيَةِ وَفِي الْمَأْمُومَةِ ثُلُثُ الدِّيَةِ وَفِي الْجَائِفَةِ ثُلُثُ الدِّيَةِ وَفِي الْمُنَقِّلَةِ خَمْسَ عَشَرَةَ مِنَ الإِبِلِ وَفِي كُلِّ أُصْبُعٍ مِنْ أَصَابِعِ الْيَدِ وَالرِّجْلِ عَشْرٌ مِنَ الإِبِلِ وَفِي السِّنِّ خَمْسٌ مِنَ الإِبِلِ وَفِي الْمُوضِحَةِ خَمْسٌ مِنَ الإِبِلِ وَأَنَّ الرَّجُلَ يُقْتَلُ بِالْمَرْأَةِ وَعَلَى أَهْلِ الذَّهَبِ أَلْفُ دِينَارٍ " . خَالَفَهُ مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارِ بْنِ بِلاَلٍ .
Waxaa nooga warramay Camar ibnu Mansuur, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Al-Xakam ibnu Muusa, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Yaxya ibnu Xamsah, oo ka weriyey Sulaymaan ibnu Daauud, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Az-Zuhriy, oo ka weriyey Abuu Bakar ibnu Muxammad ibnu Camar ibnu Xazm, oo ka weriyey aabbihii, oo ka weriyey awowgiis, in Rasuulka Alle ﷺ uu u qoray reer Yaman kitaab ay ku jiraan faraa’idka (dhaxalka), sunanka, iyo diyooyinka, wuxuuna u diray Camar ibnu Xazm. Waxaa lagu akhriyay reer Yaman, tanina waa nuqulkeedii:
"Ka socota Muxammad Nebiga ﷺ kuna socota Shuraxbiil ibnu Cabdi Kulaal, Nucaym ibnu Cabdi Kulaal, iyo Al-Xaarith ibnu Cabdi Kulaal, Qaylka Dii-Rucayn, Mucafir, iyo Hamdaan. Amma bacdu." Kitaabkiisa waxaa ku qornaa: "Qofkii si gardarro ah u dila mu’min, waa la dilayaa (qisaas) haddii aanay awliyada (ehelka) qofka la dilay raalli ka noqon in la cafiyo. Nafta diyadeedu waa boqol geel. Sanka haddii si buuxda loo gooyo, diyada buuxda ayaa laga bixinayaa; carrabka diyadiisu waa diyada buuxda; labada bushimo diyadoodu waa diyada buuxda; labada xiniinyood diyadoodu waa diyada buuxda; guska diyadiisu waa diyada buuxda; laf-dhabarta diyadeedu waa diyada buuxda; labada indhood diyadoodu waa diyada buuxda; hal lug diyadeedu waa nuska diyada; dhaawaca madaxa ee gaara maskaxda waa saddex meelood oo meel ka mid ah diyada; dhaawaca caloosha ama laabta gala waa saddex meelood oo meel ka mid ah diyada; dhaawaca jabka keena waa shan iyo toban geel; far kasta oo ka mid ah faraha gacanta iyo cagta waa toban geel; iligga waa shan geel; dhaawaca laf-qaarka ahna waa shan geel. Ninka waxaa lagu dilayaa haweeneyda uu dilo, dadka dahabka isticmaalana waxay bixinayaan kun diinaar." Muxammad ibnu Bakkaar ibnu Bilaal wuu khilaafay wariyahan.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qoraalku wuxuu aargoosiga ku xidhayaa caddayn, wuxuuna xusaa mag go’an oo dhaawacyada ah.
Aargoosi sharci ah oo dembi awgiis loo fuliyo, iyadoo la raacayo xeerar la dejiyey, ee aan qofku iskiis u qaadan.
Mag lacageed oo shareecada Islaamku waajib ka dhigi karto marka dil ama dhaawac jirka ahi dhaco.
Dhaawac madaxa ah oo lafta bannaanka soo dhigaya.
Fiqhiyaqaannadu waxay lacagaha dhaawacyada ee la xusay ku eegaan daliillada guud ee diya iyo xeerarka qisaasta; silsiladdan daciifka ahi ma aha saldhig madax-bannaan oo lagu dejiyo xukun waajib ah. Afarta madhhab ee Sunnigu waxay qisaasta u arkaan arrin u taal garsoor awood u leh, oo u baahan caddayn isla markaana la xidhiidha xuquuqda ehelka marxuumka, mana aha oggolaansho aargoosi shakhsi ah. Xuska in dhaxlayaashu cafin karaan wuxuu waafaqsan yahay doorka la aqoonsan yahay ee ay ku leeyihiin xaqa qisaasta, inkasta oo madhhabyadu ku kala duwan yihiin faahfaahinta sida loo dhaqangeliyo.
- Marna ha iskaa u aargudan: falalka rabshadaha daran u sheeg hay’adaha awoodda u leh, una daa inay caddaynta si taxaddar leh u qiimeeyaan.
- Ogow in ehelka marxuumku xuquuq leeyihiin, balse cafis ama heshiis lagu gaaro si taxaddar leh oo aan khasab lahayn.
- Lacagaha iyo xeerarka dhaawacyada ee la xusay ha u qaadan talo sharci oo madax-bannaan; khabiir ha qiimeeyo fiqiga khuseeya iyo duruufaha.
Xadiiskan Saxiixa ahi wuxuu xaddidayaa xaaladaha nafta si sharci ah loo qaadi karo, wuxuuna saldhig xooggan u yahay fulinta qisaasta si taxaddar leh.
Sahih al-Bukhari · #6740 (Sahih)Werintan Saxiixa ahi waxay ka hadlaysaa sida loo qaybsado xaqa qisaasta marka kiis dil ahi jiro.
40 Hadith van an-Nawawi · #33 (Sahih)Xadiiskan Saxiixa ahi wuxuu ka digayaa in garsooruhu murannada ku xukumo sheegasho aan caddayn loo hayn.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.