Jami at-Tirmidhi, xadiiska 643
Waxaa weriyey Sahl ibn Abi Hathmah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo at‑Tirmidhi dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Mahmud ibn Ghaylanwuxuu u sheegay at‑Tirmidhiمَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ
- 2Abu Dawud at‑Tayalisiأَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ
- 3Shu'baشُعْبَةُ
- 4Khubayb ibn Abd ar‑Rahmanخُبَيْبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ
- 5Abd ar‑Rahman ibn Mas'ud ibn Niyarعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَسْعُودِ بْنِ نِيَارٍ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي خُبَيْبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَسْعُودِ بْنِ نِيَارٍ، يَقُولُ جَاءَ سَهْلُ بْنُ أَبِي حَثْمَةَ إِلَى مَجْلِسِنَا فَحَدَّثَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ " إِذَا خَرَصْتُمْ فَخُذُوا وَدَعُوا الثُّلُثَ فَإِنْ لَمْ تَدَعُوا الثُّلُثَ فَدَعُوا الرُّبُعَ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَعَتَّابِ بْنِ أَسِيدٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْخَرْصِ وَبِحَدِيثِ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَالْخَرْصُ إِذَا أَدْرَكَتِ الثِّمَارُ مِنَ الرُّطَبِ وَالْعِنَبِ مِمَّا فِيهِ الزَّكَاةُ بَعَثَ السُّلْطَانُ خَارِصًا يَخْرُصُ عَلَيْهِمْ . وَالْخَرْصُ أَنْ يَنْظُرَ مَنْ يُبْصِرُ ذَلِكَ فَيَقُولُ يَخْرُجُ مِنْ هَذَا مِنَ الزَّبِيبِ كَذَا وَكَذَا وَمِنَ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَيُحْصَى عَلَيْهِمْ وَيَنْظُرُ مَبْلَغَ الْعُشْرِ مِنْ ذَلِكَ فَيُثْبِتُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ يُخَلِّي بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الثِّمَارِ فَيَصْنَعُونَ مَا أَحَبُّوا فَإِذَا أَدْرَكَتِ الثِّمَارُ أُخِذَ مِنْهُمُ الْعُشْرُ . هَكَذَا فَسَّرَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهَذَا يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ .
Waxaa nooga warramay Maxamuud bin Ghaylaan, waxaa nooga warramay Abuu Daawuud ad-Dayaalisii, waxaa noo sheegay Shucbah, waxaa ii sheegay Khubayb bin Cabdirraxmaan, wuxuu yiri: Waxaan maqlay Cabdirraxmaan bin Mascuud bin Niyaar oo leh: Sahal bin Abii Xathmah ayaa yimid fadhigeennii, wuxuuna ka warramay in Rasuulka Alle ﷺ uu dhihi jiray:
"Markaad qiimaysaan, qaata oo ka taga saddex meelood meel, haddii aadan ka tagin saddex meelood meel, ka taga afar meelood meel." Wuxuu yiri: Baabkan waxaa ku soo aroortay Xadiisyo Caa’isha, Cataab bin Asiid iyo Ibnu Cabbaas. Abuu Ciise wuxuu yiri: Culimada badankoodu waxay ku camal falaan xadiiska Sahal bin Abii Xathmah ee ku saabsan khars-ka (qiimaynta), Axmed iyo Isxaaqna waxay ku hadlaan xadiiska Sahal bin Abii Xathmah. Khars-ku waa markay miruhu bislaadaan, sida rukhbadhka iyo canabka oo sakadu ku waajibtay, in suldaanku u diro qof qiimeeya. Khars-ku waa in qof aragti dheer lihi eego oo yiraahdo: Kan waxaa ka soo bixi doona sabiib intaas le'eg, timirtana intaas le'eg. Markaas baa lagu xisaabiyaa, la eegaa cadadka toban-meeloodkiisa, dabadeedna lagu qoraa. Kadibna waa loo daayaa iyaga iyo mirahooda si ay u sameeyaan waxay doonaan, markay miruhu si buuxda u bislaadaanna, waxaa laga qaadaa toban-meeloodka. Sidaas bay culimada qaarkood u fasireen, taasna waxaa qaba Maalik, Shaafici, Axmed iyo Isxaaq.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Marka la qiyaasayo goosashada, qayb ayaa loo reebay beeralayda.
In horay loo qiyaaso wax-soo-saarka timirta ama canabka si loo xisaabiyo sakada waajibka ah.
In qayb ka mid ah wax-soo-saarka la qiyaasay laga dhaafo ururinta sakada, si loo tixgeliyo beeralayda.
At-Tirmidhi wuxuu sheegay in culimo badan ay werintan ku dhaqmeen marka ay qiyaasayeen goosashada, wuxuuna xusay Axmed iyo Isxaaq iyo kuwo kale. Wuxuu khars ku tilmaamay qiyaasidda timirta iyo canabka ka hor goosashada; dabadeed beeralaygu wuxuu maamulaa miraha, sakadana waxaa la ururiyaa goosashada ka dib. Maaddaama werintan gaarka ahi daciif tahay, looma adeegsan karo keligeed daliil waajib ah; qiimaynta fiqhiga ahi waxay ku tiirsan tahay daliillada guud iyo sharraxaadda la aqoonsan yahay ee fuqahada.
- Si taxaddar leh u go'aami wax-soo-saarka iyo sakada waajibka ah, xisaabtana si cad u muuji.
- Si caddaalad ah ula dhaqan beeralayda, kana fiirso culaysyada goosashada iyo farsamaynta.
- Marka aad xisaabinayso sakada xaalad gaar ah, talo ka raadso khabiir yaqaan daliillada iyo xeerarka khuseeya.
Werintan saxiixa ahi waxay ka hadlaysaa sakada wax-soo-saarka, waxayna saldhig xooggan u tahay xeerarka guud ee sakada beeraha.
Sahih al-Bukhari · #1483 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay ka hadlaysaa ururinta sakada, waxayna daliil ka xooggan u tahay ku dhaqanka taxaddar leh oo caddaalad ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.