Sahih al-Bukhari, hadithi 2333
Imepokelewa na Abdullah ibn Umar. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Kutoka kwa al‑Bukhari hadi kwa Mtume ﷺ
- 1Ibrahim ibn al‑Mundhiralimhadithia al‑Bukhariإِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ
- 2Abu Damraأَبُو ضَمْرَةَ
- 3Musa ibn Uqbaمُوسَى بْنُ عُقْبَةَ
- 4Nafi'نَافِعٍ
- 5Abdullah ibn Umarعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ
- 6Mtume wa Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Mpangilio ni kama ulivyo katika maandishi ya Kiarabu ya riwaya hii. Majina yamehamishwa kutoka Kiarabu hadi maandishi ya Kilatini. Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَمْشُونَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ، فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ فِي جَبَلٍ، فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ فَانْطَبَقَتْ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا صَالِحَةً لِلَّهِ فَادْعُوا اللَّهَ بِهَا لَعَلَّهُ يُفَرِّجُهَا عَنْكُمْ. قَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَلِي صِبْيَةٌ صِغَارٌ كُنْتُ أَرْعَى عَلَيْهِمْ، فَإِذَا رُحْتُ عَلَيْهِمْ حَلَبْتُ، فَبَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ أَسْقِيهِمَا قَبْلَ بَنِيَّ، وَإِنِّي اسْتَأْخَرْتُ ذَاتَ يَوْمٍ فَلَمْ آتِ حَتَّى أَمْسَيْتُ، فَوَجَدْتُهُمَا نَامَا، فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ، فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا، أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا، وَأَكْرَهُ أَنْ أَسْقِيَ الصِّبْيَةَ، وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ، حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا فَرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ. فَفَرَجَ اللَّهُ فَرَأَوُا السَّمَاءَ. وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنَّهَا كَانَتْ لِي بِنْتُ عَمٍّ أَحْبَبْتُهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ، فَطَلَبْتُ مِنْهَا فَأَبَتْ حَتَّى أَتَيْتُهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَبَغَيْتُ حَتَّى جَمَعْتُهَا، فَلَمَّا وَقَعْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ، فَقُمْتُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا فَرْجَةً. فَفَرَجَ. وَقَالَ الثَّالِثُ اللَّهُمَّ إِنِّي اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ، فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي. فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ، فَرَغِبَ عَنْهُ، فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيهَا فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ. فَقُلْتُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرُعَاتِهَا فَخُذْ. فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَسْتَهْزِئْ بِي. فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ بِكَ فَخُذْ. فَأَخَذَهُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ مَا بَقِيَ، فَفَرَجَ اللَّهُ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ ابْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ فَسَعَيْتُ.
Imesimuliwa na Abdullah bin Umar: Mtume (ﷺ) alisema,
"Wakati watu watatu walikuwa wakitembea, mvua ilianza kunyesha na wao wakatafuta hifadhi katika pango lililokuwa mlimani. Mwamba mkubwa uliburuka kutoka mlimani na kuziba mlango wa pango lao. Wakaambiana, 'Tafakarini matendo mema ambayo mmeyafanya kwa ajili ya Allah pekee, na muombe Allah kwa kutumia matendo hayo ili Aondoe mwamba huu kwenu.' Mmoja wao akasema, 'Ewe Allah! Nilikuwa na wazazi wazee na watoto wadogo, na nilikuwa nakiwachungia kondoo. Niliporudi kwao jioni, nilikuwa nikikama maziwa na kuanza kuwapa wazazi wangu kabla ya watoto wangu. Siku moja nilichelewa na kurudi usiku sana, nikawakuta wamelala. Nilikama kama kawaida na kusimama kichwani mwao. Niliona aibu kuwaamsha, na pia niliona aibu kuwapa watoto maziwa kabla yao, ingawa watoto walikuwa wakilia kwa njaa miguuni mwangu hadi alfajiri ikapambazuka. Ewe Allah! Ikiwa unajua kuwa nilifanya hivyo kwa ajili ya Wajhi Wako pekee, basi tutengulie mwanya ili tuone anga.' Basi Allah aliutengua mwamba kidogo na wakaona anga. Mtu wa pili akasema, 'Ewe Allah! Nilikuwa namupenda binti ammi yangu kwa upendo mkubwa sana ambao mwanaume anaweza kumpenda mwanamke. Nilimtaka kufanya mapenzi naye lakini alikataa isipokuwa nimpe dinari mia moja. Nikajitahidi kukusanya kiasi hicho. Na nilipoketi kati ya miguu yake, alisema, 'Ewe mja wa Allah! Mcha Allah, walausifungue pete isipokuwa kwa haki yake (ndoa).' Nikasimama. Ewe Allah! Ikiwa unajua kuwa nilifanya hivyo kwa ajili ya Wajhi Wako pekee, basi tutengulie mwamba.' Mwamba ukatenguka zaidi. Kisha mtu wa tatu akasema, 'Ewe Allah! Niliajiri mfanyakazi kwa kipimo cha Faraq cha mchele, na alipomaliza kazi yake na kudai haki yake, nilimletea lakini alikataa kuchukua. Nikaendelea kupanda mchele huo mara nyingi hadi nikapata ng'ombe na mchungaji wake (kutokana na mavuno). Baada ya muda akaja na kuniambia, 'Mcha Allah (na nipe haki yangu).' Nikasema, 'Nenda ukachukue ng'ombe hao na wachungaji wao.' Akasema, 'Mcha Allah! Usiniteshe.' Nikasema, 'Sikuteshi, chukua yote.' Akachukua yote. Ewe Allah! Ikiwa unajua kuwa nilifanya hivyo kwa ajili ya Wajhi Wako pekee, basi ondoa kilichobaki cha mwamba.' Basi Allah akaondoa mwamba huo."
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Matendo ya dhati yanaweza kuwa njia ya kumuomba Allah akuondolee dhiki.
Lengo lilikuwa kutafuta radhi za Allah, si kupata sifa au manufaa kutoka kwa watu.
Kiasi kikubwa cha fedha katika sarafu za dhahabu.
Kiasi maalumu cha mchele; faraq ilikuwa kipimo cha ujazo.
Wanazuoni wa kale, akiwemo Imamu an-Nawawi, wanatoa hoja kutokana na hadithi hii kwamba inaruhusiwa kumuomba Allah kwa kutaja matendo mema ya dhati. Wanaume hao watatu walitaja matendo waliyoyafanya kwa ajili ya radhi za Allah pekee: kuwahudumia wazazi, kujiepusha na ngono iliyokatazwa, na kutunza na kulipa kwa uaminifu ujira wa mtu. Mfano wao unasisitiza pia kwamba ikhlasi, kujisitiri na kutimiza haki ni aina muhimu za ibada. Hadithi haitaji tofauti yoyote kati ya madhehebu manne kuhusu hukumu maalumu ya kisheria.
- Wahudumie wazazi wako kwa subira na umakini, hata inapohitaji juhudi.
- Kataa uhusiano uliokatazwa kwa kumcha Allah na uheshimu mipaka ya wengine.
- Walipe wafanyakazi haki yao yote na shughulikia mali yao kwa uadilifu.
Hadithi hii inasisitiza kwamba matendo hupimwa kwa nia; wanaume hao waliomba msaada kwa matendo waliyoyafanya kwa dhati kwa ajili ya Allah.
Sahih al-Bukhari · #2334 (Sahih)Hadithi hii kutoka sehemu hiyohiyo ya kitabu inahusu kushughulikia mali na haki ya mapato kwa uangalifu.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.