Sahih al-Bukhari، حدیث 1338
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Anas ibn Malik
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَيَّاشٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، قَالَ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعَبْدُ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ، وَتُوُلِّيَ وَذَهَبَ أَصْحَابُهُ حَتَّى إِنَّهُ لَيَسْمَعُ قَرْعَ نِعَالِهِمْ، أَتَاهُ مَلَكَانِ فَأَقْعَدَاهُ فَيَقُولاَنِ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ. فَيُقَالُ انْظُرْ إِلَى مَقْعَدِكَ مِنَ النَّارِ، أَبْدَلَكَ اللَّهُ بِهِ مَقْعَدًا مِنَ الْجَنَّةِ ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَيَرَاهُمَا جَمِيعًا ـ وَأَمَّا الْكَافِرُ ـ أَوِ الْمُنَافِقُ ـ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي، كُنْتُ أَقُولُ مَا يَقُولُ النَّاسُ. فَيُقَالُ لاَ دَرَيْتَ وَلاَ تَلَيْتَ. ثُمَّ يُضْرَبُ بِمِطْرَقَةٍ مِنْ حَدِيدٍ ضَرْبَةً بَيْنَ أُذُنَيْهِ، فَيَصِيحُ صَيْحَةً يَسْمَعُهَا مَنْ يَلِيهِ إِلاَّ الثَّقَلَيْنِ ".
عیاش برای ما حدیث کرد، عبدالاعلی برای ما حدیث کرد، سعید برای ما حدیث کرد و گفت: خلیفه به من گفت، ابن زریع برای ما حدیث کرد، سعید از قتاده، از انس رضی الله عنه، از پیامبر ﷺ روایت کرد که فرمودند:
«هنگامی که بندهای در قبرش نهاده شود و همراهانش بازگردند، چنانکه حتی صدای پای آنان را میشنود، دو فرشته نزد او میآیند و او را مینشانند و میپرسند: درباره این مرد، محمد ﷺ چه میگفتی؟ پس او پاسخ میدهد: شهادت میدهم که او بنده خدا و رسول اوست. آنگاه به او گفته میشود: جایگاهت را در آتش بنگر، خداوند آن را با جایگاهی در بهشت برایت عوض کرد.» پیامبر ﷺ فرمودند: «او هر دو جایگاه را میبیند.» اما کافر یا منافق میگوید: نمیدانم، من همان چیزی را میگفتم که مردم میگفتند. پس به او گفته میشود: نه دانستی و نه پیروی کردی. سپس با پتکی آهنین میان دو گوشش ضربه میخورد و چنان فریادی میزند که هر چه نزدیک اوست جز انسانها و جنیان آن را میشنوند.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پرسش در قبر آشکار میکند که انسان چگونه ایمان آورده و عمل کرده است.
فرشتگانی که از درگذشته در قبر پرسش میکنند.
حدیث بیان میکند که درگذشته هر دو سرانجام خود را میبیند.
سرزنشی است خطاب به کسی که حقیقت را نشناخت و هدایت را نپذیرفت.
دانشمندان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که پرسش در قبر واقعاً رخ میدهد و درگذشته به آن پاسخ میدهد. پاسخ درست، عبارتی نیست که صرفاً از بر خوانده شود: مؤمن صادقانه گواهی میدهد که محمد ﷺ بنده و فرستادهٔ خداست. این بخش هم مؤمن و هم کافر یا منافق را یاد میکند؛ اما مبنایی برای داوری دربارهٔ سرانجام یک درگذشتهٔ مشخص به دست نمیدهد.
- شهادت ایمان را با درک معنا بیاموز و صادقانه به آن عمل کن، نه اینکه فقط واژهها را تکرار کنی.
- با مطالعهٔ هدایت پیامبر ﷺ و پیروی از آن در انتخابهای روزمره، ایمانت را تقویت کن.
- آخرت را به یاد داشته باش، بیآنکه دربارهٔ سرانجام نهایی درگذشتگان مشخص داوری کنی.
معنای این روایت از درون تا جامعه — برای باز کردن، روی هر دایره بزنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.