Sahih al-Bukhari، حدیث 5163
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Anas ibn Malik
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ ـ وَاسْمُهُ الْجَعْدُ ـ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مَرَّ بِنَا فِي مَسْجِدِ بَنِي رِفَاعَةَ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا مَرَّ بِجَنَبَاتِ أُمِّ سُلَيْمٍ دَخَلَ عَلَيْهَا فَسَلَّمَ عَلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَرُوسًا بِزَيْنَبَ فَقَالَتْ لِي أُمُّ سُلَيْمٍ لَوْ أَهْدَيْنَا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَدِيَّةً فَقُلْتُ لَهَا افْعَلِي. فَعَمَدَتْ إِلَى تَمْرٍ وَسَمْنٍ وَأَقِطٍ، فَاتَّخَذَتْ حَيْسَةً فِي بُرْمَةٍ، فَأَرْسَلَتْ بِهَا مَعِي إِلَيْهِ، فَانْطَلَقْتُ بِهَا إِلَيْهِ فَقَالَ لِي " ضَعْهَا ". ثُمَّ أَمَرَنِي فَقَالَ " ادْعُ لِي رِجَالاً ـ سَمَّاهُمْ ـ وَادْعُ لِي مَنْ لَقِيتَ ". قَالَ فَفَعَلْتُ الَّذِي أَمَرَنِي فَرَجَعْتُ فَإِذَا الْبَيْتُ غَاصٌّ بِأَهْلِهِ، فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى تِلْكَ الْحَيْسَةِ، وَتَكَلَّمَ بِهَا مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ جَعَلَ يَدْعُو عَشَرَةً عَشَرَةً، يَأْكُلُونَ مِنْهُ، وَيَقُولُ لَهُمُ " اذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ، وَلْيَأْكُلْ كُلُّ رَجُلٍ مِمَّا يَلِيهِ ". قَالَ حَتَّى تَصَدَّعُوا كُلُّهُمْ عَنْهَا، فَخَرَجَ مِنْهُمْ مَنْ خَرَجَ، وَبَقِيَ نَفَرٌ يَتَحَدَّثُونَ قَالَ وَجَعَلْتُ أَغْتَمُّ، ثُمَّ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ الْحُجُرَاتِ، وَخَرَجْتُ فِي إِثْرِهِ فَقُلْتُ إِنَّهُمْ قَدْ ذَهَبُوا. فَرَجَعَ فَدَخَلَ الْبَيْتَ، وَأَرْخَى السِّتْرَ، وَإِنِّي لَفِي الْحُجْرَةِ، وَهْوَ يَقُولُ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلاَّ أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلاَ مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ وَاللَّهُ لاَ يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ}. قَالَ أَبُو عُثْمَانَ قَالَ أَنَسٌ إِنَّهُ خَدَمَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشْرَ سِنِينَ.
ابراهیم از ابوعثمان ـ که نامش جعد بود ـ و او از انس بن مالک روایت کرده است که گفت: پیامبر ﷺ از کنار ما در مسجد بنیرفاعه عبور کردند و شنیدم که میفرمودند: هرگاه پیامبر ﷺ از نزدیکی خانه امّ سلیم عبور میکردند، بر ایشان وارد شده و سلام میدادند. سپس فرمودند: زمانی که پیامبر ﷺ با زینب عروسی کردند، امّ سلیم به من گفت:
«کاش هدیهای برای رسول خدا ﷺ بفرستیم.» به او گفتم: «این کار را بکن.» پس او خرما، روغن و کشک خشک آورد و در دیگی «حیسه» (غذایی شیرین) درست کرد و آن را همراه من نزد ایشان فرستاد. من آن را نزد ایشان بردم و ایشان به من فرمودند: «آن را بگذار.» سپس به من دستور دادند و فرمودند: «چند نفر را که نامشان را بردند برایم بخوان و هر کس را هم که دیدی دعوت کن.» انس گفت: من همان کاری را که دستور داده بودند انجام دادم و وقتی برگشتم، دیدم خانه پر از جمعیت شده است. دیدم پیامبر ﷺ دستهای مبارکشان را روی آن حیسه گذاشتند و آنچه الله خواست بر آن خواندند. سپس مردم را دهده نفری صدا میزدند تا از آن بخورند و به آنان میفرمودند: «نام الله را ببرید و هر کس از پیش روی خود بخورد.» تا اینکه همه سیر شدند و خوردن را تمام کردند؛ برخی رفتند و گروهی ماندند و مشغول صحبت شدند. انس گفت: من از این وضعیت ناراحت شدم. سپس پیامبر ﷺ به سمت حجرهها حرکت کردند و من نیز به دنبالش رفتم و عرض کردم: «آنها رفتهاند.» پس ایشان بازگشتند و وارد خانه شدند و پرده را انداختند، در حالی که من هنوز در حجره بودم و ایشان این آیه را تلاوت میفرمودند: {ای کسانی که ایمان آوردهاید! بدون اجازه وارد خانههای پیامبر نشوید، مگر اینکه برای طعامی دعوت شوید، بدون آنکه منتظر پخت آن باشید؛ اما چون دعوت شدید داخل شوید و چون غذا خوردید پراکنده شوید و به سخننشینی نپردازید. همانا این کار پیامبر را آزار میدهد، ولی او از شما حیا میکند، و الله از بیان حق حیا نمیکند.} (احزاب: ۵۳). ابوعثمان گفت: انس فرمود: من ده سال خدمتگزار رسول خدا ﷺ بودم.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ ازدواج خود را با مهماننوازی گرامی داشت و احترام به حریم خصوصی را آموزش داد.
این روایت ولیمهٔ ازدواج پیامبر ﷺ با زینب را شرح میدهد و یادآور میشود که انس سبب نزول آیهٔ ۵۳ سورهٔ احزاب دربارهٔ رفتار با مهمانان در خانهٔ پیامبر ﷺ بود.
غذایی که از جمله با خرما، کره و ماست خشک تهیه میشود.
غذایی که به مناسبت ازدواج داده میشود.
از بخشی از ظرف غذا که به تو نزدیکتر است بخور و دستت را از روی دیگران دراز نکن.
دانشمندان کلاسیک از این روایت نتیجه میگیرند که برگزاری ولیمه شکلی پسندیده از مهماننوازی است و بخشندگی به فراوانی آذوقه وابسته نیست. سفارش به گفتن نام خدا و خوردن از بخش نزدیک، آداب نیک غذا خوردن را میآموزد. همچنین از آن برمیآید که مهمانان پس از غذا باید بروند و با گفتوگوی طولانی، میزبان را به زحمت نیندازند. فقیهان آیهٔ ۵۳ سورهٔ احزاب را به رعایت اجازه، حریم خصوصی خانه و حدود مهماننوازی پیوند میدهند.
- برای ازدواج، به اندازهٔ توان خود غذایی مهماننوازانه فراهم کنید و با سخاوت از مهمانان پذیرایی کنید.
- هنگام غذا خوردن نام خدا را ببرید و از بخشی که پیش روی شماست بردارید.
- پس از غذا بهموقع بروید و به حریم خصوصی و آرامش میزبان احترام بگذارید.
این روایت در همان باب نیز به ولیمه میپردازد و تصویر کاملتری از جشن ازدواج ارائه میدهد.
Sahih al-Bukhari · #5162 (Sahih)این روایت از همان باب، زمینهٔ بیشتری دربارهٔ رفتار در ازدواج و با مهمانان فراهم میکند.
Sahih al-Bukhari · #5164 (Sahih)این روایت با زمینهٔ ازدواج پیوند دارد و رفتار محترمانه در محیط خانه را برجسته میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.