Sahih al-Bukhari، حدیث 6051
روایتشده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Huraira
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، صَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ، ثُمَّ قَامَ إِلَى خَشَبَةٍ فِي مُقَدَّمِ الْمَسْجِدِ، وَوَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهَا، وَفِي الْقَوْمِ يَوْمَئِذٍ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ، فَهَابَا أَنْ يُكَلِّمَاهُ، وَخَرَجَ سَرَعَانُ النَّاسِ فَقَالُوا قَصُرَتِ الصَّلاَةُ. وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدْعُوهُ ذَا الْيَدَيْنِ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَنَسِيتَ أَمْ قَصُرَتْ. فَقَالَ " لَمْ أَنْسَ وَلَمْ تَقْصُرْ ". قَالُوا بَلْ نَسِيتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ " صَدَقَ ذُو الْيَدَيْنِ ". فَقَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ، ثُمَّ كَبَّرَ، فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَكَبَّرَ، ثُمَّ وَضَعَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَكَبَّرَ.
حَفص بن عُمَر برای ما حدیث کرد، یَزید بن ابراهیم برای ما حدیث کرد، مُحمَّد از ابوهُرَیره برای ما حدیث کرد: پیامبر ﷺ نماز ظهر را دو رکعت با ما خواندند و سپس سلام دادند. آنگاه به سمت چوبی در جلوی مسجد رفتند و دست خود را بر آن نهادند. در آن روز ابوبکر و عُمَر نیز در میان مردم حضور داشتند، اما جرأت نکردند با ایشان سخن بگویند. برخی از مردم که شتابان خارج شده بودند گفتند:
«آیا نماز کوتاه شده است؟» در میان جمعیت مردی بود که پیامبر ﷺ او را «ذوالیدَین» مینامیدند. او عرض کرد: «ای پیامبر خدا! آیا فراموش کردید یا نماز کوتاه شده است؟» ایشان فرمودند: «نه فراموش کردم و نه نماز کوتاه شده است.» مردم گفتند: «بلکه فراموش کردهاید، ای رسول خدا ﷺ!» ایشان فرمودند: «ذوالیدَین راست گفت.» سپس برخاستند و دو رکعت دیگر نماز خواندند و سلام دادند. آنگاه تکبیر گفتند و سجدهای مانند سجده معمولی یا طولانیتر انجام دادند، سپس سر برداشتند و تکبیر گفتند. دوباره سجدهای مانند سجده معمولی یا طولانیتر کردند، سپس سر برداشتند و تکبیر گفتند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ پس از اشتباهی در نماز، با دو سجده نماز را کامل کرد.
واحدهایی که نماز از آنها تشکیل میشود.
درود پایانی که نماز با آن به پایان میرسد.
دو سجدهای که برای جبران فراموشی در نماز انجام میشود.
عالمان از این روایت برداشت کردهاند که اگر امام در شمار رکعتها اشتباه کند، حاضران میتوانند با احترام او را آگاه کنند و او نیز میتواند بر پایهٔ اطلاعات معتبر نظر خود را اصلاح کند. حدیث همچنین نشان میدهد که اگر نماز زودتر از موعد با سلام پایان یابد، میتوان آن را کامل کرد و پیامبر ﷺ پس از آن دو سجده بهجا آورد. مذاهب فقهی دربارهٔ جزئیاتی مانند زمان دقیق سجود سهو و چگونگی جبران انواع گوناگون اشتباه اختلاف نظر دارند؛ این جزئیات با استناد به چندین روایت و اصول فقهی بررسی میشوند.
- اگر هنگام نماز جماعت متوجه اشتباهی شدید، امام را مؤدبانه و روشن آگاه کنید.
- تذکر را جدی بگیرید و پیش از پافشاری بر داوری نخست خود، درستی موضوع را بررسی کنید.
- احکام سجود سهو را بر پایهٔ مذهب فقهیای که پیروی میکنید بیاموزید تا هنگام اشتباه آرامش خود را حفظ کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.